Kanda.Sarga 7.63

एवमुक्तस्तु रामेण परां व्रीडामुपागमत् ।शत्रुघ्नो वीर्यसम्पन्नो मन्दं मन्दमुवाच ह॥

evamuktastu rāmeṇa parāṃ vrīḍāmupāgamat |śatrughno vīryasampanno mandaṃ mandamuvāca ha ||

अधर्मं विद्म काकुत्स्थ ह्यस्मिन्नर्थे नरेश्वर ।कथं तिष्ठत्सु ज्येष्ठेषु कनीयानभिषिच्यते॥

adharmaṃ vidma kākutstha hyasminnarthe nareśvara |kathaṃ tiṣṭhatsu jyeṣṭheṣu kanīyānabhiṣicyate ||

अवश्यं करणीयं च शासनं पुरुषर्षभ ।तव चैव महाभाग शासनं दुरतिक्रमम्॥

avaśyaṃ karaṇīyaṃ ca śāsanaṃ puruṣarṣabha |tava caiva mahābhāga śāsanaṃ duratikramam ||

त्वत्तो मया श्रुतं वीर श्रुतिभ्यश्च मया श्रुतम् ।नोत्तरं हि मया वाच्यं मध्यमे प्रतिजानति॥

tvatto mayā śrutaṃ vīra śrutibhyaśca mayā śrutam |nottaraṃ hi mayā vācyaṃ madhyame pratijānati ||

व्याहृतं दुर्वचो घोरं हन्तास्मि लवणं मृधे ।तस्यैवं मे दुरुक्तस्य दुर्गतिः पुरुषर्षभ॥

vyāhṛtaṃ durvaco ghoraṃ hantāsmi lavaṇaṃ mṛdhe |tasyaivaṃ me duruktasya durgatiḥ puruṣarṣabha ||

उत्तरं नहि वक्तव्यं ज्येष्ठेनाभिहिते पुनः ।अधर्मसहितं चैव परलोकविवर्जितम्॥

uttaraṃ nahi vaktavyaṃ jyeṣṭhenābhihite punaḥ |adharmasahitaṃ caiva paralokavivarjitam ||

सो ऽहं द्वितीयं काकुत्स्थ न वक्ष्यामि तवोत्तरम् ।मा द्वितीयेन दण्डो वै निपतेन्मयि मानद॥

so 'haṃ dvitīyaṃ kākutstha na vakṣyāmi tavottaram |mā dvitīyena daṇḍo vai nipatenmayi mānada ||

कामकारो ह्यहं राजंस्तवास्मि पुरुषर्षभ ।अधर्मं जहि काकुत्स्थ मत्कृते रघुनन्दन॥

kāmakāro hyahaṃ rājaṃstavāsmi puruṣarṣabha |adharmaṃ jahi kākutstha matkṛte raghunandana ||

एवमुक्ते तु शूरेण शत्रुघ्नेन महात्मना ।उवाच रामः संहृष्टो भरतं लक्ष्मणं तथा॥

evamukte tu śūreṇa śatrughnena mahātmanā |uvāca rāmaḥ saṃhṛṣṭo bharataṃ lakṣmaṇaṃ tathā ||

सम्भारानभिषेकस्य आनयध्वं समाहिताः ।अद्यैव पुरुषव्याघ्रमभिषेक्ष्यामि राघवम्॥

sambhārānabhiṣekasya ānayadhvaṃ samāhitāḥ |adyaiva puruṣavyāghramabhiṣekṣyāmi rāghavam ||

पुरोहितं च काकुत्स्थं नैगमानृत्विजस्तथा ।मन्त्रिणश्चैव तान्सर्वानानयध्वं ममाज्ञया॥

purohitaṃ ca kākutsthaṃ naigamānṛtvijastathā |mantriṇaścaiva tānsarvānānayadhvaṃ mamājñayā ||

राज्ञः शासनमाज्ञाय तथा ऽकुर्वन्महारथाः ।अभिषेकसमारम्भं पुरस्कृत्य पुरोधसम् ।प्रविष्टा राजभवनं राजानो ब्राह्मणास्तथा॥

rājñaḥ śāsanamājñāya tathā 'kurvanmahārathāḥ |abhiṣekasamārambhaṃ puraskṛtya purodhasam |praviṣṭā rājabhavanaṃ rājāno brāhmaṇāstathā ||

तथो ऽभिषेको ववृधे शत्रुघ्नस्य महात्मनः ।सम्प्रहर्षकरः श्रीमान्राघवस्य पुरस्य च॥

tatho 'bhiṣeko vavṛdhe śatrughnasya mahātmanaḥ |sampraharṣakaraḥ śrīmānrāghavasya purasya ca ||

अभिषिक्तस्तु शत्रुघ्नो बभौ चादित्यसन्निभः ।अभिषिक्तः पुरा स्कन्दः सेन्द्रैरिव मरुद्गणैः॥

abhiṣiktastu śatrughno babhau cādityasannibhaḥ |abhiṣiktaḥ purā skandaḥ sendrairiva marudgaṇaiḥ ||

अभिषिक्ते तु शत्रुघ्ने रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।पौराः प्रमुदिताश्चासन्ब्राह्मणाश्च बहुश्रुताः॥

abhiṣikte tu śatrughne rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |paurāḥ pramuditāścāsanbrāhmaṇāśca bahuśrutāḥ ||

कौसल्या च सुमित्रा च मङ्गलं केकयी तथा ।चक्रुस्ता राजभवने याश्चान्या राजयोषितः॥

kausalyā ca sumitrā ca maṅgalaṃ kekayī tathā |cakrustā rājabhavane yāścānyā rājayoṣitaḥ ||

ऋषयश्च महात्मानो यमुनातीरवासिनः ।हतं लवणमाशंसुः शत्रुघ्नस्याभिषेचनात्॥

ṛṣayaśca mahātmāno yamunātīravāsinaḥ |hataṃ lavaṇamāśaṃsuḥ śatrughnasyābhiṣecanāt ||

ततो ऽभिषिक्तं शत्रुघ्नमङ्कमारोप्य राघवः ।उवाच मधुरां वाणीं तेजस्तस्याभिपूरयन्॥

tato 'bhiṣiktaṃ śatrughnamaṅkamāropya rāghavaḥ |uvāca madhurāṃ vāṇīṃ tejastasyābhipūrayan ||

अयं शरस्त्वमोघस्ते दिव्यः परपुरञ्जयः ।अनेन लवणं सौम्य हन्ता ऽसि रघुनन्दन॥

ayaṃ śarastvamoghaste divyaḥ parapurañjayaḥ |anena lavaṇaṃ saumya hantā 'si raghunandana ||

सृष्टः शरो ऽयं काकुत्स्थ यदा शेते महार्णवे॥

sṛṣṭaḥ śaro 'yaṃ kākutstha yadā śete mahārṇave ||

स्वयम्भूरजितो देवो यन्नापश्यन्सुरासुराः ।अदृश्यः सर्वभूतानां तेनायं तु शरोत्तमः॥

svayambhūrajito devo yannāpaśyansurāsurāḥ |adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ tenāyaṃ tu śarottamaḥ ||

सृष्टः क्रोधाभिभूतेन विनाशार्थं दुरात्मनोः ।मधुकैटभयोर्वीर विघाते वर्तमानयोः ।स्रष्टुकामेन लोकांस्त्रींस्तौ चानेन हतौ युधि॥

sṛṣṭaḥ krodhābhibhūtena vināśārthaṃ durātmanoḥ |madhukaiṭabhayorvīra vighāte vartamānayoḥ |sraṣṭukāmena lokāṃstrīṃstau cānena hatau yudhi ||

तौ हत्वा जनभोगार्थं कैटभं तु मधुं तथा ।अनेन शरमुख्येन ततो लोकांश्चकार सः॥

tau hatvā janabhogārthaṃ kaiṭabhaṃ tu madhuṃ tathā |anena śaramukhyena tato lokāṃścakāra saḥ ||

नायं मया शरः पूर्वं रावणस्य वधार्थिना ।मुक्तः शत्रुघ्न भूतानां महांस्त्रासो भवेदिति॥

nāyaṃ mayā śaraḥ pūrvaṃ rāvaṇasya vadhārthinā |muktaḥ śatrughna bhūtānāṃ mahāṃstrāso bhavediti ||

यच्च तस्य महच्छूलं त्र्यम्बकेण महात्मना ।दत्तं शत्रुविनाशाय मधोरायुधमुत्तमम्॥

yacca tasya mahacchūlaṃ tryambakeṇa mahātmanā |dattaṃ śatruvināśāya madhorāyudhamuttamam ||

स तं निक्षिप्य भवने पूज्यमान पुनः पुनः ।दिशः सर्वाः समासाद्य प्राप्नोत्याहारमुत्तमम्॥

sa taṃ nikṣipya bhavane pūjyamāna punaḥ punaḥ |diśaḥ sarvāḥ samāsādya prāpnotyāhāramuttamam ||

यदा तु युद्धमाकाङ्क्षन् कश्चिदेनं समाह्वयेत् ।तदा शूलं गहीत्वा तं भस्म रक्षः करोति हि॥

yadā tu yuddhamākāṅkṣan kaścidenaṃ samāhvayet |tadā śūlaṃ gahītvā taṃ bhasma rakṣaḥ karoti hi ||

स त्वं पुरुषशार्दूल तमायुधविनाकृतम् ।अप्रविष्टं पुरं पूर्वं द्वारि तिष्ठ धृतायुधः॥

sa tvaṃ puruṣaśārdūla tamāyudhavinākṛtam |apraviṣṭaṃ puraṃ pūrvaṃ dvāri tiṣṭha dhṛtāyudhaḥ ||

अप्रविष्टं च भवनं युद्धाय पुरुषर्षभ ।आह्वयेथा महाबाहो ततो हन्तासि राक्षसम्॥

apraviṣṭaṃ ca bhavanaṃ yuddhāya puruṣarṣabha |āhvayethā mahābāho tato hantāsi rākṣasam ||

अन्यथा क्रियमाणे तु अवध्यः स भविष्यति ।यदि त्वेवं कृते वीर विनाशमुपयास्यति॥

anyathā kriyamāṇe tu avadhyaḥ sa bhaviṣyati |yadi tvevaṃ kṛte vīra vināśamupayāsyati ||

एतत्ते सर्वमाख्यातं शूलस्य च विपर्ययः ।श्रीमतः शितिकण्ठस्य कृत्यं हि दुरतिक्रमम्॥

etatte sarvamākhyātaṃ śūlasya ca viparyayaḥ |śrīmataḥ śitikaṇṭhasya kṛtyaṃ hi duratikramam ||