Kanda.Sarga 7.71

ततो द्वादशमे वर्षे शत्रघ्नो रामपालिताम् ।अयोध्यां चकमे गन्तुमल्पभृत्यबलानुगः॥

tato dvādaśame varṣe śatraghno rāmapālitām |ayodhyāṃ cakame gantumalpabhṛtyabalānugaḥ ||

ततो मन्त्रिपुरोगांश्च बलमुख्यान्निवर्त्य च ।जगाम हयमुख्यैश्च रथानां च शतेन सः॥

tato mantripurogāṃśca balamukhyānnivartya ca |jagāma hayamukhyaiśca rathānāṃ ca śatena saḥ ||

स गत्वा गणितान्वासान्सप्ताष्टौ रघुनन्दनः ।वाल्मीक्याश्रममागत्य वासं चक्रे महायशाः॥

sa gatvā gaṇitānvāsānsaptāṣṭau raghunandanaḥ |vālmīkyāśramamāgatya vāsaṃ cakre mahāyaśāḥ ||

सो ऽभिवाद्य ततः पादौ वाल्मीकेः पुरुषर्षभः ।पाद्यमर्ध्यं तथातिथ्यं जग्राह मुनिहस्ततः॥

so 'bhivādya tataḥ pādau vālmīkeḥ puruṣarṣabhaḥ |pādyamardhyaṃ tathātithyaṃ jagrāha munihastataḥ ||

बहुरूपाः सुमधुराः कथास्तत्र सहस्रशः ।कथयामास स मुनिः शत्रुघ्नाय महात्मने॥

bahurūpāḥ sumadhurāḥ kathāstatra sahasraśaḥ |kathayāmāsa sa muniḥ śatrughnāya mahātmane ||

उवाच च मुनिर्वाक्यं लवणस्य वधाश्रितम् ।सुदुष्करं कृतं कर्म लवणं निघ्नता त्वया॥

uvāca ca munirvākyaṃ lavaṇasya vadhāśritam |suduṣkaraṃ kṛtaṃ karma lavaṇaṃ nighnatā tvayā ||

बहवः पार्थिवाः सौम्य हताः सबलवाहनाः ।लवणेन महाबाहो युध्यमाना महाबलाः॥

bahavaḥ pārthivāḥ saumya hatāḥ sabalavāhanāḥ |lavaṇena mahābāho yudhyamānā mahābalāḥ ||

स त्वया निहतः पापो लीलया पुरुषर्षभ ।जगतश्च भयं तत्र प्रशान्तं तव तेजसा॥

sa tvayā nihataḥ pāpo līlayā puruṣarṣabha |jagataśca bhayaṃ tatra praśāntaṃ tava tejasā ||

रावणस्य वधो घोरो यत्नेन महता कृतः ।इदं तु सुमहत्कर्म त्वया कृतमयत्नतः॥

rāvaṇasya vadho ghoro yatnena mahatā kṛtaḥ |idaṃ tu sumahatkarma tvayā kṛtamayatnataḥ ||

प्रीतिश्चास्मिन्परा जाता देवानां लवणे हते ।भूतानां चैव सर्वेषां जगतश्च प्रियं कृतम्॥

prītiścāsminparā jātā devānāṃ lavaṇe hate |bhūtānāṃ caiva sarveṣāṃ jagataśca priyaṃ kṛtam ||

तच्च युद्धं मया दृष्टं यथावत्पुरुषर्षभ ।सभायां वासवस्याथ उपविष्टेन राघव॥

tacca yuddhaṃ mayā dṛṣṭaṃ yathāvatpuruṣarṣabha |sabhāyāṃ vāsavasyātha upaviṣṭena rāghava ||

ममापि परमा प्रीतिर्हृदि शत्रुघ्न वर्तते ।उपाघ्रास्यामि ते मूर्ध्नि स्नेहस्यैषा परा गतिः॥

mamāpi paramā prītirhṛdi śatrughna vartate |upāghrāsyāmi te mūrdhni snehasyaiṣā parā gatiḥ ||

इत्युक्त्वा मूर्ध्नि शत्रुघ्नमुपाघ्राय महामुनिः ।आतिथ्यमकरोत्तस्य ये च तस्य पदानुगाः॥

ityuktvā mūrdhni śatrughnamupāghrāya mahāmuniḥ |ātithyamakarottasya ye ca tasya padānugāḥ ||

स भुक्तवान्नरश्रेष्ठो गीतमाधुर्यमुत्तमम् ।शुश्राव रामचरितं तस्मिन्काले यथाकृमम्॥

sa bhuktavānnaraśreṣṭho gītamādhuryamuttamam |śuśrāva rāmacaritaṃ tasminkāle yathākṛmam ||

तन्त्रीलयसमायुक्तं त्रिस्थानकरणान्वितम् ।संस्कृतं लक्षणोपेतं समतालसमन्वितम् ।शुश्राव रामचरितं तस्मिन्काले पुरा कृतम्॥

tantrīlayasamāyuktaṃ tristhānakaraṇānvitam |saṃskṛtaṃ lakṣaṇopetaṃ samatālasamanvitam |śuśrāva rāmacaritaṃ tasminkāle purā kṛtam ||

तान्यक्षराणि सत्यानि यथावृत्तानि पूर्वशः ।श्रुत्वा पुरुषशार्दूलो विसञ्ज्ञो बाष्पलोचनः॥

tānyakṣarāṇi satyāni yathāvṛttāni pūrvaśaḥ |śrutvā puruṣaśārdūlo visañjño bāṣpalocanaḥ ||

स मुहूर्तमिवासञ्ज्ञो विनिःश्वस्य मुहुर्मुहुः ।तस्मिन् गीते यथावृत्तं वर्तमानमिवाशृणोत्॥

sa muhūrtamivāsañjño viniḥśvasya muhurmuhuḥ |tasmin gīte yathāvṛttaṃ vartamānamivāśṛṇot ||

पदानुगाश्च ये राज्ञस्तां श्रुत्वा गीतिसम्पदम् ।अवाङ्मुखाश्च दीनाश्च ह्याश्चर्यमिति चाब्रुवन्॥

padānugāśca ye rājñastāṃ śrutvā gītisampadam |avāṅmukhāśca dīnāśca hyāścaryamiti cābruvan ||

परस्परं च ये तत्र सैनिकाः सम्बभाषिरे ।किमिदं क्व च वर्तामः किमेतत्स्वप्नदर्शनम्॥

parasparaṃ ca ye tatra sainikāḥ sambabhāṣire |kimidaṃ kva ca vartāmaḥ kimetatsvapnadarśanam ||

अर्थो यो नः पुरा दृष्टस्तमाश्रमपदे पुनः ।शृणुमः किमिदं स्वप्नो गीतबन्धं श्रियो भवेत्॥

artho yo naḥ purā dṛṣṭastamāśramapade punaḥ |śṛṇumaḥ kimidaṃ svapno gītabandhaṃ śriyo bhavet ||

विस्मयं ते परं गत्वा शत्रुघ्नमिदमब्रुवन् ।साधु पृच्छ नरश्रेष्ठ वाल्मीकिं मुनिपुङ्गवम्॥

vismayaṃ te paraṃ gatvā śatrughnamidamabruvan |sādhu pṛccha naraśreṣṭha vālmīkiṃ munipuṅgavam ||

शत्रुघ्नस्त्वब्रवीत्सर्वान्कौतूहलसमन्वितान् ।सैनिका न क्षमो ऽस्माकं परिप्रष्टुमिहेदृशः॥

śatrughnastvabravītsarvānkautūhalasamanvitān |sainikā na kṣamo 'smākaṃ paripraṣṭumihedṛśaḥ ||

आश्चर्याणि बहूनीह भवन्त्यस्याश्रमे मुनेः ।न तु कौतूहलाद्युक्तमन्वेष्टुं तं महामुनिम्॥

āścaryāṇi bahūnīha bhavantyasyāśrame muneḥ |na tu kautūhalādyuktamanveṣṭuṃ taṃ mahāmunim ||

एवं तद्वाक्यमुक्त्वा च सैनिकान्रघुनन्दनः ।अभिवाद्य महर्षिं तं स्वं निवेशं ययौ तदा॥

evaṃ tadvākyamuktvā ca sainikānraghunandanaḥ |abhivādya maharṣiṃ taṃ svaṃ niveśaṃ yayau tadā ||