Loading
वाल्मीकि रामायण · 20 श्लोक
यह अध्याय पुस्तक में पढ़ेंतदद्भुततमं वाक्यं श्रुत्वागस्त्यस्य राघवः ।गौरवाद्विस्मयाच्चैव पुनः प्रष्टुं प्रचक्रमे॥
tadadbhutatamaṃ vākyaṃ śrutvāgastyasya rāghavaḥ |gauravādvismayāccaiva punaḥ praṣṭuṃ pracakrame ||
भगवंस्तद्वनं घोरं तपस्तप्यति यत्र सः ।श्वेतो वैदर्भको राजा कथं स्यादमृगद्विजम्॥
bhagavaṃstadvanaṃ ghoraṃ tapastapyati yatra saḥ |śveto vaidarbhako rājā kathaṃ syādamṛgadvijam ||
तद्वनं स कथ राजा शून्यं मनुजवर्जितम् ।तपश्चर्तुं प्रविष्टः स श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः॥
tadvanaṃ sa katha rājā śūnyaṃ manujavarjitam |tapaścartuṃ praviṣṭaḥ sa śrotumicchāmi tattvataḥ ||
रामस्य वचनं श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितम् ।वाक्यं परमतेजस्वी वक्तुमेवोपचक्रमे॥
rāmasya vacanaṃ śrutvā kautūhalasamanvitam |vākyaṃ paramatejasvī vaktumevopacakrame ||
पुरा कृतयुगे राम मनुर्दण्डधरः प्रभुः ।तस्य पुत्रो महानासीदिक्ष्वाकुः कुलनन्दनः॥
purā kṛtayuge rāma manurdaṇḍadharaḥ prabhuḥ |tasya putro mahānāsīdikṣvākuḥ kulanandanaḥ ||
तं पुत्रं पूर्वंकं राज्ये निक्षिप्य भुवि दुर्जयम् ।पृथिव्यां राजवंशानां भव कर्तेत्युवाच ह॥
taṃ putraṃ pūrvaṃkaṃ rājye nikṣipya bhuvi durjayam |pṛthivyāṃ rājavaṃśānāṃ bhava kartetyuvāca ha ||
तथैवेति प्रतिज्ञातं पितुः पुत्रेण राघव ।ततः परमसन्तुष्टो मनुः पुत्रमुवाच ह॥
tathaiveti pratijñātaṃ pituḥ putreṇa rāghava |tataḥ paramasantuṣṭo manuḥ putramuvāca ha ||
प्रीतो ऽस्मि परमोदार त्वं कर्ता ऽसि न संशयः ।दण्डेन च प्रजा रक्ष मा च दण्डमकारणे॥
prīto 'smi paramodāra tvaṃ kartā 'si na saṃśayaḥ |daṇḍena ca prajā rakṣa mā ca daṇḍamakāraṇe ||
अपराधिषु यो दण्डः पात्यते मानवेषु वै ।स दण्डो विधिवन्मुक्तः स्वर्गं नयति पार्थिवम्॥
aparādhiṣu yo daṇḍaḥ pātyate mānaveṣu vai |sa daṇḍo vidhivanmuktaḥ svargaṃ nayati pārthivam ||
तस्माद्दण्डे महाबाहो यत्नवान्भव पुत्रक ।धर्मो हि परमो लोके कुर्वतस्ते भविष्यति॥
tasmāddaṇḍe mahābāho yatnavānbhava putraka |dharmo hi paramo loke kurvataste bhaviṣyati ||
इति तं बहु सन्दिश्य मनुः पुत्रं समाधिना ।जगाम त्रिदिवं हृष्टो ब्रह्मलोकं सनातनम्॥
iti taṃ bahu sandiśya manuḥ putraṃ samādhinā |jagāma tridivaṃ hṛṣṭo brahmalokaṃ sanātanam ||
प्रयाते त्रिदिवं तस्मिन्निक्ष्वाकुरमितप्रभः ।जनयिष्ये कथं पुत्रानिति चिन्तापरो ऽभवत्॥
prayāte tridivaṃ tasminnikṣvākuramitaprabhaḥ |janayiṣye kathaṃ putrāniti cintāparo 'bhavat ||
कर्मभिर्बहुरूपैश्च तैस्तैर्मनुसुतस्सुतान् ।जनयामास धर्मात्मा शतं देवसुतोपमान्॥
karmabhirbahurūpaiśca taistairmanusutassutān |janayāmāsa dharmātmā śataṃ devasutopamān ||
तेषामवरजस्तात सर्वेषां रघुनन्दन ।मूढश्चाकृतविद्यश्च न शुश्रूषति पूर्वजान्॥
teṣāmavarajastāta sarveṣāṃ raghunandana |mūḍhaścākṛtavidyaśca na śuśrūṣati pūrvajān ||
नाम तस्य च दण्डेति पिता चक्रे ऽल्पमेधसः ।अवश्यं दण्डपतनं शरीरे ऽस्य भविष्यति॥
nāma tasya ca daṇḍeti pitā cakre 'lpamedhasaḥ |avaśyaṃ daṇḍapatanaṃ śarīre 'sya bhaviṣyati ||
अपश्यमानस्तं देशं घोरं पुत्रस्य राघव ।विन्ध्यशैवलयोर्मध्ये राज्यं प्रादादरिन्दम॥
apaśyamānastaṃ deśaṃ ghoraṃ putrasya rāghava |vindhyaśaivalayormadhye rājyaṃ prādādarindama ||
स दण्डस्तत्र राजाभूद्रम्ये पर्वतरोधसि ।पुरं चाप्रतिमं राम न्यवेशयदनुत्तमम्॥
sa daṇḍastatra rājābhūdramye parvatarodhasi |puraṃ cāpratimaṃ rāma nyaveśayadanuttamam ||
पुरस्य चाकरोन्नाम मधुमन्तमिति प्रभो ।पुरोहितं तूशनसं वरयामास सुव्रतम्॥
purasya cākaronnāma madhumantamiti prabho |purohitaṃ tūśanasaṃ varayāmāsa suvratam ||
एवं स राजा तद्राज्यमकरोत्सपुरोहितः ।प्रहृष्टमनुजाकीर्णं देवराजं यथा वृषा॥
evaṃ sa rājā tadrājyamakarotsapurohitaḥ |prahṛṣṭamanujākīrṇaṃ devarājaṃ yathā vṛṣā ||
ततः स राजा मनुजेन्द्रपुत्रः सार्धं च तेनोशनसा तदानीम् ।चकार राज्यं सुमहान्महात्मा शक्रो दिवीवोशनसा समेतः॥
tataḥ sa rājā manujendraputraḥ sārdhaṃ ca tenośanasā tadānīm |cakāra rājyaṃ sumahānmahātmā śakro divīvośanasā sametaḥ ||