Kanda.Sarga 7.78

श्रुत्वा तु भाषितं वाक्यं मम राम शुभाक्षरम् ।प्राञ्जलिः प्रत्युवाचेदं स स्वर्गी रघुनन्दन॥

śrutvā tu bhāṣitaṃ vākyaṃ mama rāma śubhākṣaram |prāñjaliḥ pratyuvācedaṃ sa svargī raghunandana ||

शृणु ब्रह्मन्पुरा वृत्तं ममैतत्सुखदुःखयोः ।अनतिक्रमणीयं हि यथा पृच्छसि मां द्विज॥

śṛṇu brahmanpurā vṛttaṃ mamaitatsukhaduḥkhayoḥ |anatikramaṇīyaṃ hi yathā pṛcchasi māṃ dvija ||

पुरा वैदर्भको राजा पिता मम महायशाः ।सुदेव इति विख्यातस्त्रिषु लोकेषु वीर्यवान्॥

purā vaidarbhako rājā pitā mama mahāyaśāḥ |sudeva iti vikhyātastriṣu lokeṣu vīryavān ||

तस्य पुत्रद्वयं ब्रह्मन्द्वाभ्यां स्त्रीभ्यामजायत ।अहं श्वेत इति ख्यातो यवीयान्सुरथो ऽभवत्॥

tasya putradvayaṃ brahmandvābhyāṃ strībhyāmajāyata |ahaṃ śveta iti khyāto yavīyānsuratho 'bhavat ||

ततः पितरि स्वर्याते पौरा मामभ्यषेचयन् ।तत्राहं कृतवान्राज्यं धर्म्यं च सुसमाहितः॥

tataḥ pitari svaryāte paurā māmabhyaṣecayan |tatrāhaṃ kṛtavānrājyaṃ dharmyaṃ ca susamāhitaḥ ||

एवं वर्षसहस्राणि समतीतानि सुव्रत ।राज्यं कारयतो ब्रह्मन्प्रजा धर्मेण रक्षतः॥

evaṃ varṣasahasrāṇi samatītāni suvrata |rājyaṃ kārayato brahmanprajā dharmeṇa rakṣataḥ ||

सो ऽहं निमित्ते कस्मिंश्चिद्विज्ञातायुर्द्विजोत्तम ।कालधर्मं हृदि न्यस्य ततो वनमुपागमम्॥

so 'haṃ nimitte kasmiṃścidvijñātāyurdvijottama |kāladharmaṃ hṛdi nyasya tato vanamupāgamam ||

सो ऽहं वनमिदं दुर्गं मृगपक्षिविवर्जितम् ।तपश्चर्तुं प्रविष्टो ऽस्मि समीपे सरसः शुभे॥

so 'haṃ vanamidaṃ durgaṃ mṛgapakṣivivarjitam |tapaścartuṃ praviṣṭo 'smi samīpe sarasaḥ śubhe ||

भ्रातरं सुरथं राज्ये ह्यभिषिच्य महीपतिम् ।इदं सरः समासाद्य तपस्तप्तं मया चिरम्॥

bhrātaraṃ surathaṃ rājye hyabhiṣicya mahīpatim |idaṃ saraḥ samāsādya tapastaptaṃ mayā ciram ||

सो ऽहं वर्षसहस्राणि तपस्त्रीणि महावने ।तप्त्वा सुदुष्करं प्राप्तो ब्रह्मलोकमनुत्तमम्॥

so 'haṃ varṣasahasrāṇi tapastrīṇi mahāvane |taptvā suduṣkaraṃ prāpto brahmalokamanuttamam ||

तस्य मे स्वर्गभूतस्य क्षुत्पिपासे द्विजोत्तम ।बाधेते परमोदार ततो ऽहं व्यथितेन्द्रियः ।गत्वा त्रिभुवनश्रेष्ठं पितामहमुवाच ह॥

tasya me svargabhūtasya kṣutpipāse dvijottama |bādhete paramodāra tato 'haṃ vyathitendriyaḥ |gatvā tribhuvanaśreṣṭhaṃ pitāmahamuvāca ha ||

भगवन्ब्रह्मलोको ऽयं क्षुत्पिपासाविवर्जितः ।कस्यायं कर्मणः पाकः क्षुत्पिपासानुगो ह्यहम्॥

bhagavanbrahmaloko 'yaṃ kṣutpipāsāvivarjitaḥ |kasyāyaṃ karmaṇaḥ pākaḥ kṣutpipāsānugo hyaham ||

आहारः कश्च मे देव तन्मे ब्रूहि पितामह॥

āhāraḥ kaśca me deva tanme brūhi pitāmaha ||

पितामहस्तु मामाह तवाहारः सुदेवज ।स्वादूनि स्वानि मांसानि तानि भक्षय नित्यशः॥

pitāmahastu māmāha tavāhāraḥ sudevaja |svādūni svāni māṃsāni tāni bhakṣaya nityaśaḥ ||

स्वशरीरं त्वया पुष्टं कुर्वता तप उत्तमम् ।अनुप्तं रोहते श्वेत न कदाचिन्महामते॥

svaśarīraṃ tvayā puṣṭaṃ kurvatā tapa uttamam |anuptaṃ rohate śveta na kadācinmahāmate ||

तृप्तिर्न ते ऽस्ति सूक्ष्मा ऽपि वने सत्वनिषेविते ।पुरा तु भिक्षमाणाय भिक्षा वै यतये नृप ।न हि दत्ता त्वयेन्द्राभ यस्मादतिथये ऽपि वै॥

tṛptirna te 'sti sūkṣmā 'pi vane satvaniṣevite |purā tu bhikṣamāṇāya bhikṣā vai yataye nṛpa |na hi dattā tvayendrābha yasmādatithaye 'pi vai ||

दत्तं न ते ऽस्ति सूक्ष्मो ऽपि तप एव निषेवसे ।तेन स्वर्गगतो वत्स बाध्यसे क्षुत्पिपासया॥

dattaṃ na te 'sti sūkṣmo 'pi tapa eva niṣevase |tena svargagato vatsa bādhyase kṣutpipāsayā ||

स त्वं सुपुष्टमाहारैः स्वशरीरमनुत्तमम् ।भक्षयित्वामृतरसं तेन तृप्तिर्भविष्यति॥

sa tvaṃ supuṣṭamāhāraiḥ svaśarīramanuttamam |bhakṣayitvāmṛtarasaṃ tena tṛptirbhaviṣyati ||

यदा तु तद्वनं श्वेत अगस्त्यः सुमहानृषिः ।आगमिष्यति दुर्धर्षस्तदा कृच्छ्राद्विमोक्ष्यते॥

yadā tu tadvanaṃ śveta agastyaḥ sumahānṛṣiḥ |āgamiṣyati durdharṣastadā kṛcchrādvimokṣyate ||

स हि तारयितुं सौम्य शक्तः सुरगणानपि ।किं पुनस्त्वां महाबाहो क्षुत्पिपासावशं गतम्॥

sa hi tārayituṃ saumya śaktaḥ suragaṇānapi |kiṃ punastvāṃ mahābāho kṣutpipāsāvaśaṃ gatam ||

सो ऽहं भगवतः श्रुत्वा देवदेवस्य निश्चयम् ।आहारं गर्हितं स्वशरीरं द्विजोत्तम॥

so 'haṃ bhagavataḥ śrutvā devadevasya niścayam |āhāraṃ garhitaṃ svaśarīraṃ dvijottama ||

बहून्वर्षगणान्ब्रह्मन्भुज्यमानमिदं मया ।क्षयं नाभ्येति ब्रह्मर्षे तृप्तिश्चापि ममोत्तमा॥

bahūnvarṣagaṇānbrahmanbhujyamānamidaṃ mayā |kṣayaṃ nābhyeti brahmarṣe tṛptiścāpi mamottamā ||

तस्य मे कृच्छ्रभूतस्य कृच्छ्रादस्माद्विमोचय ।अन्येषां न गतिर्ह्यत्र कुम्भयोनिमृते द्विजम्॥

tasya me kṛcchrabhūtasya kṛcchrādasmādvimocaya |anyeṣāṃ na gatirhyatra kumbhayonimṛte dvijam ||

इदमाभरणं सौम्य तारणार्थं द्विजोत्तम ।प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते प्रसादं कर्तुमर्हसि॥

idamābharaṇaṃ saumya tāraṇārthaṃ dvijottama |pratigṛhṇīṣva bhadraṃ te prasādaṃ kartumarhasi ||

इदं तावत्सुवर्णं च धनं वस्त्राणि च द्विज ।भक्ष्यं भोज्यं च ब्रह्मर्षे ददात्याभरणानि च॥

idaṃ tāvatsuvarṇaṃ ca dhanaṃ vastrāṇi ca dvija |bhakṣyaṃ bhojyaṃ ca brahmarṣe dadātyābharaṇāni ca ||

सर्वान्कामान्प्रयच्छामि भोगांश्च मुनिपुङ्गव ।तारणे भगवन्मह्यं प्रसादं कर्तुमर्हसि॥

sarvānkāmānprayacchāmi bhogāṃśca munipuṅgava |tāraṇe bhagavanmahyaṃ prasādaṃ kartumarhasi ||

तस्याहं स्वर्गिणो वाक्यं श्रुत्वा दुःखसमन्वितम् ।तारणायोपजग्राह तदाभरणमुत्तमम्॥

tasyāhaṃ svargiṇo vākyaṃ śrutvā duḥkhasamanvitam |tāraṇāyopajagrāha tadābharaṇamuttamam ||

मया प्रतिगृहीते तु तस्मिन्नाभरणे शुभे ।मानुषः पूर्वको देहो राजर्षेर्विननाश ह॥

mayā pratigṛhīte tu tasminnābharaṇe śubhe |mānuṣaḥ pūrvako deho rājarṣervinanāśa ha ||

प्रनष्टे तु शरीरे ऽसौ राजर्षिः परया मुदा ।तृप्तः प्रमुदितो राजा जगाम त्रिदिवं सुखम्॥

pranaṣṭe tu śarīre 'sau rājarṣiḥ parayā mudā |tṛptaḥ pramudito rājā jagāma tridivaṃ sukham ||

तेनेदं शक्रतुल्येन दिव्यमाभरणं मम ।तस्मिन्निमित्ते काकुत्स्थ दत्तमद्भुतदर्शनम्॥

tenedaṃ śakratulyena divyamābharaṇaṃ mama |tasminnimitte kākutstha dattamadbhutadarśanam ||