Valmiki Ramayana · 18 verses
Read this chapter as a bookतथोक्तवति रामे तु भरते च महात्मनि ।लक्ष्मणो ऽथ शुभं वाक्यमुवाच रघुनन्दनम्॥
tathoktavati rāme tu bharate ca mahātmani |lakṣmaṇo 'tha śubhaṃ vākyamuvāca raghunandanam ||
अश्वमेधो महायज्ञः पावनः सर्वपाप्मनाम् ।पावनस्तव दुर्धर्षो रोचतां रघुनन्दन॥
aśvamedho mahāyajñaḥ pāvanaḥ sarvapāpmanām |pāvanastava durdharṣo rocatāṃ raghunandana ||
श्रूयते हि पुरावृत्तं वासवे सुमहात्मनि ।ब्रह्महत्यावृतः शक्रो हयमेधेन पावितः॥
śrūyate hi purāvṛttaṃ vāsave sumahātmani |brahmahatyāvṛtaḥ śakro hayamedhena pāvitaḥ ||
पुरा किल महाबाहो देवासुरसमागमे ।वृत्रो नाम महानासीद्दैतेयो लोकसम्मतः॥
purā kila mahābāho devāsurasamāgame |vṛtro nāma mahānāsīddaiteyo lokasammataḥ ||
विस्तीर्णो योजनशतमुच्छ्रितस्त्रिगुणं ततः ।अनुरागेण लोकांस्त्रीन्स्नेहात्पश्यति सर्वतः॥
vistīrṇo yojanaśatamucchritastriguṇaṃ tataḥ |anurāgeṇa lokāṃstrīnsnehātpaśyati sarvataḥ ||
धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च बुद्ध्या च परिनिष्ठितः ।शशास पृथिवीं स्फीतां धर्मेण सुसमाहितः॥
dharmajñaśca kṛtajñaśca buddhyā ca pariniṣṭhitaḥ |śaśāsa pṛthivīṃ sphītāṃ dharmeṇa susamāhitaḥ ||
तस्मिन्प्रशासति तदा सर्वकामदुघा मही ।रसवन्ति प्रभूनानि मूलानि च फलानि च॥
tasminpraśāsati tadā sarvakāmadughā mahī |rasavanti prabhūnāni mūlāni ca phalāni ca ||
अकृष्टपच्या पृथिवी सुसम्पन्ना महात्मनः ।स राज्यं तादृशं भुङ्क्ते स्फीतमद्भुतदर्शनम्॥
akṛṣṭapacyā pṛthivī susampannā mahātmanaḥ |sa rājyaṃ tādṛśaṃ bhuṅkte sphītamadbhutadarśanam ||
तस्य बुद्धिः समुप्तन्ना तपः कुर्यामनुत्तमम् ।तपो हि परमं श्रेयः सम्मोहमितरत्सुखम्॥
tasya buddhiḥ samuptannā tapaḥ kuryāmanuttamam |tapo hi paramaṃ śreyaḥ sammohamitaratsukham ||
स निक्षिप्य सुतं ज्येष्ठं पौरेषु मधुरेश्वरम् ।तप उग्रं समातिष्ठत्तापयन्सर्वदेवताः॥
sa nikṣipya sutaṃ jyeṣṭhaṃ paureṣu madhureśvaram |tapa ugraṃ samātiṣṭhattāpayansarvadevatāḥ ||
तपस्तप्यति वृत्रे तु वासवः परमार्तवत् ।विष्णुं समुपसङ्क्रम्य वाक्यमेतदुवाच ह॥
tapastapyati vṛtre tu vāsavaḥ paramārtavat |viṣṇuṃ samupasaṅkramya vākyametaduvāca ha ||
तपस्यता महाबाहो लोकाः वृत्रेण निर्जिताः ।बलवान्स हि धर्मात्मा नैनं शक्ष्यामि शासितुम्॥
tapasyatā mahābāho lokāḥ vṛtreṇa nirjitāḥ |balavānsa hi dharmātmā nainaṃ śakṣyāmi śāsitum ||
यद्यसौ तप आतिष्ठेद्भूय एवासुरेश्वर ।यावल्लोका धरिष्यन्ति तावदस्य वशानुगाः॥
yadyasau tapa ātiṣṭhedbhūya evāsureśvara |yāvallokā dhariṣyanti tāvadasya vaśānugāḥ ||
तं चैनं परमोदारमुपेक्षसि महाबलम् ।क्षणं हि न भवेद्वृत्रः क्रुद्धे त्वयि सुरेश्वर॥
taṃ cainaṃ paramodāramupekṣasi mahābalam |kṣaṇaṃ hi na bhavedvṛtraḥ kruddhe tvayi sureśvara ||
यदा हि प्रीतिसंयोगं त्वया विष्णो समागतः ।तदाप्रभृति लोकानां नाथत्वमुपलब्धवान्॥
yadā hi prītisaṃyogaṃ tvayā viṣṇo samāgataḥ |tadāprabhṛti lokānāṃ nāthatvamupalabdhavān ||
स त्वं प्रसादं लोकानां कुरुष्व सुसमाहितः ।त्वत्कृतेन हि सर्वं स्याप्रशान्तमरुजं जगत्॥
sa tvaṃ prasādaṃ lokānāṃ kuruṣva susamāhitaḥ |tvatkṛtena hi sarvaṃ syāpraśāntamarujaṃ jagat ||
इमे हि सर्वे विष्णो त्वां निरीक्षन्ते दिवौकसः ।वृत्रघातेन महता तेषां साह्यं कुरुष्व ह॥
ime hi sarve viṣṇo tvāṃ nirīkṣante divaukasaḥ |vṛtraghātena mahatā teṣāṃ sāhyaṃ kuruṣva ha ||
त्वया हि नित्यशः साह्यं कृतमेषां महात्मनाम् ।असह्यमिदमन्येषामगतीनां गतिर्भवान्॥
tvayā hi nityaśaḥ sāhyaṃ kṛtameṣāṃ mahātmanām |asahyamidamanyeṣāmagatīnāṃ gatirbhavān ||