Valmiki Ramayana · 24 verses
Read this chapter as a bookतस्यां रजन्यां व्युष्टायां यज्ञवाटगतो नृपः ।ऋषीन्सर्वान्महातेजाः शब्दापयति राघवः॥
tasyāṃ rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ yajñavāṭagato nṛpaḥ |ṛṣīnsarvānmahātejāḥ śabdāpayati rāghavaḥ ||
वसिष्ठो वामदेवश्च जाबालिरथ काश्यपः ।विश्वामित्रो दीर्घतपा दुर्वासाश्च महातपाः॥
vasiṣṭho vāmadevaśca jābāliratha kāśyapaḥ |viśvāmitro dīrghatapā durvāsāśca mahātapāḥ ||
पुलस्त्यो ऽपि तथा शक्तिर्भार्गवश्चैव वामनः ।मार्कण्डेयश्च दीर्घायुर्मौद्गल्यश्च महायशाः॥
pulastyo 'pi tathā śaktirbhārgavaścaiva vāmanaḥ |mārkaṇḍeyaśca dīrghāyurmaudgalyaśca mahāyaśāḥ ||
गर्गश्च च्यवनश्चैव शतानन्दश्च धर्मवित् ।भरद्वाजश्च तेजस्वी ह्यग्निपुत्रश्च सुप्रभः॥
gargaśca cyavanaścaiva śatānandaśca dharmavit |bharadvājaśca tejasvī hyagniputraśca suprabhaḥ ||
नारदः पर्वतश्चैव गौतमश्च महायशाः ।कात्यायनः सुयज्ञश्च ह्यगस्त्यस्तपसां निधिः॥
nāradaḥ parvataścaiva gautamaśca mahāyaśāḥ |kātyāyanaḥ suyajñaśca hyagastyastapasāṃ nidhiḥ ||
एते चान्ये च बहवो मुनयः संशितव्रताः ।कौतूहलसमाविष्टाः सर्व एव समागताः॥
ete cānye ca bahavo munayaḥ saṃśitavratāḥ |kautūhalasamāviṣṭāḥ sarva eva samāgatāḥ ||
राक्षसाश्च महावीर्या वानराश्च महाबलाः ।सर्व एव समाजग्मुर्महात्मानः कुतूहलात्॥
rākṣasāśca mahāvīryā vānarāśca mahābalāḥ |sarva eva samājagmurmahātmānaḥ kutūhalāt ||
क्षत्रिया ये च शूद्राश्च वैश्याश्चैव सहस्रशः ।नानादेशगताश्चैव ब्राह्मणाः संशितव्रताः॥
kṣatriyā ye ca śūdrāśca vaiśyāścaiva sahasraśaḥ |nānādeśagatāścaiva brāhmaṇāḥ saṃśitavratāḥ ||
ज्ञाननिष्ठाः कर्मनिष्ठाः योगनिष्ठास्तथापरे ।सीताशपथवीक्षार्थं सर्व एव समागताः॥
jñānaniṣṭhāḥ karmaniṣṭhāḥ yoganiṣṭhāstathāpare |sītāśapathavīkṣārthaṃ sarva eva samāgatāḥ ||
तदा समागतं सर्वमश्मभूतमिवाचलम् ।श्रुत्वा मुनिवरस्तूर्णं ससीतः समुपागमत्॥
tadā samāgataṃ sarvamaśmabhūtamivācalam |śrutvā munivarastūrṇaṃ sasītaḥ samupāgamat ||
तमृषिं पृष्ठतः सीता त्वन्वगच्छदवाङ्मुखी ।कृताञ्जलिर्बाष्पगला कृत्वा रामं मनोगतम्॥
tamṛṣiṃ pṛṣṭhataḥ sītā tvanvagacchadavāṅmukhī |kṛtāñjalirbāṣpagalā kṛtvā rāmaṃ manogatam ||
दृष्ट्वा श्रुतिमिवायान्तीं ब्रह्माणमनुगामिनीम् ।वाल्मीकेः पृष्ठतः सीतां साधुवादो महानभूत्॥
dṛṣṭvā śrutimivāyāntīṃ brahmāṇamanugāminīm |vālmīkeḥ pṛṣṭhataḥ sītāṃ sādhuvādo mahānabhūt ||
ततो हलहलाशब्दः सर्वेषामेवमाबभौ ।दुःखजन्मविशालेन शोकेनाकुलितात्मनाम्॥
tato halahalāśabdaḥ sarveṣāmevamābabhau |duḥkhajanmaviśālena śokenākulitātmanām ||
साधु रामेति केचित्तु साधु सीतेति चापरे ।उभावेव च तत्रान्ये प्रेक्षकाः सम्प्रचुक्रुशुः॥
sādhu rāmeti kecittu sādhu sīteti cāpare |ubhāveva ca tatrānye prekṣakāḥ sampracukruśuḥ ||
ततो मध्ये जनौघस्य प्रविश्य मुनिपुङ्गवः ।सीतासहायो वाल्मीकिरिति होवाच राघवम्॥
tato madhye janaughasya praviśya munipuṅgavaḥ |sītāsahāyo vālmīkiriti hovāca rāghavam ||
इयं दाशरथे सीता सुव्रता धर्मचारिणी ।अपवादैः परित्यक्ता ममाश्रमसमीपतः॥
iyaṃ dāśarathe sītā suvratā dharmacāriṇī |apavādaiḥ parityaktā mamāśramasamīpataḥ ||
लोकापवादभीतस्य तव राम महाव्रत ।प्रत्ययं दास्यते सीता तदनुज्ञातुमर्हसि॥
lokāpavādabhītasya tava rāma mahāvrata |pratyayaṃ dāsyate sītā tadanujñātumarhasi ||
इमौ तु जानकीपुत्रावुभौ च यमजातकौ ।सुतौ तवैव दुर्धर्षौ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते॥
imau tu jānakīputrāvubhau ca yamajātakau |sutau tavaiva durdharṣau satyametadbravīmi te ||
प्रचेतसो ऽहं दशमः पुत्रो राघवनन्दन ।न स्मराम्यनृतं वाक्यमिमौ तु तव पुत्रकौ॥
pracetaso 'haṃ daśamaḥ putro rāghavanandana |na smarāmyanṛtaṃ vākyamimau tu tava putrakau ||
बहुवर्षसहस्राणि तपश्चर्या मया कृता ।नोपाश्नीयां फलं तस्या दुष्टेयं यदि मैथिली॥
bahuvarṣasahasrāṇi tapaścaryā mayā kṛtā |nopāśnīyāṃ phalaṃ tasyā duṣṭeyaṃ yadi maithilī ||
मनसा कर्मणा वाचा भूतपूर्वं न किल्बिषम् ।तस्याः फलमुपाश्नीयामपापा मैथिली यदि॥
manasā karmaṇā vācā bhūtapūrvaṃ na kilbiṣam |tasyāḥ phalamupāśnīyāmapāpā maithilī yadi ||
अहं पञ्चसु भूतेषु मनष्षष्ठेषु राघव ।विचिन्त्य सीतां शुद्धेति जग्राह वननिर्झरे॥
ahaṃ pañcasu bhūteṣu manaṣṣaṣṭheṣu rāghava |vicintya sītāṃ śuddheti jagrāha vananirjhare ||
इयं शुद्धसमाचारा अपापा पतिदेवता ।लोकापवादभीतस्य प्रत्ययं तव दास्यति॥
iyaṃ śuddhasamācārā apāpā patidevatā |lokāpavādabhītasya pratyayaṃ tava dāsyati ||
तस्मादियं नरवरात्मज शुद्धभावा दिव्येन दृष्टिविषयेण तदा प्रविष्टा ।लोकापवादकलुषीकृतचेतसा या त्यक्ता त्वया प्रियतमा विदिता ऽपि शुद्धा॥
tasmādiyaṃ naravarātmaja śuddhabhāvā divyena dṛṣṭiviṣayeṇa tadā praviṣṭā |lokāpavādakaluṣīkṛtacetasā yā tyaktā tvayā priyatamā viditā 'pi śuddhā ||