Parva.Adhyaya 1.115

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

कुन्तीपुत्रेषु जातेषु धृतराष्ट्रात्मजेषु चमद्रराजसुता पाण्डुं रहो वचनमब्रवीत्

kuntīputreṣu jāteṣu dhṛtarāṣṭrātmajeṣu camadrarājasutā pāṇḍuṃ raho vacanamabravīt

न मेऽस्ति त्वयि संतापो विगुणेऽपि परंतपनावरत्वे वरार्हायाः स्थित्वा चानघ नित्यदा

na me'sti tvayi saṃtāpo viguṇe'pi paraṃtapanāvaratve varārhāyāḥ sthitvā cānagha nityadā

गान्धार्याश्चैव नृपते जातं पुत्रशतं तथाश्रुत्वा न मे तथा दुःखमभवत्कुरुनन्दन

gāndhāryāścaiva nṛpate jātaṃ putraśataṃ tathāśrutvā na me tathā duḥkhamabhavatkurunandana

इदं तु मे महद्दुःखं तुल्यतायामपुत्रतादिष्ट्या त्विदानीं भर्तुर्मे कुन्त्यामप्यस्ति संततिः

idaṃ tu me mahadduḥkhaṃ tulyatāyāmaputratādiṣṭyā tvidānīṃ bharturme kuntyāmapyasti saṃtatiḥ

यदि त्वपत्यसंतानं कुन्तिराजसुता मयिकुर्यादनुग्रहो मे स्यात्तव चापि हितं भवेत्

yadi tvapatyasaṃtānaṃ kuntirājasutā mayikuryādanugraho me syāttava cāpi hitaṃ bhavet

स्तम्भो हि मे सपत्नीत्वाद्वक्तुं कुन्तिसुतां प्रतियदि तु त्वं प्रसन्नो मे स्वयमेनां प्रचोदय

stambho hi me sapatnītvādvaktuṃ kuntisutāṃ pratiyadi tu tvaṃ prasanno me svayamenāṃ pracodaya

पाण्डुरुवाचममाप्येष सदा माद्रि हृद्यर्थः परिवर्ततेन तु त्वां प्रसहे वक्तुमिष्टानिष्टविवक्षया

pāṇḍuruvācamamāpyeṣa sadā mādri hṛdyarthaḥ parivartatena tu tvāṃ prasahe vaktumiṣṭāniṣṭavivakṣayā

तव त्विदं मतं ज्ञात्वा प्रयतिष्याम्यतः परम्मन्ये ध्रुवं मयोक्ता सा वचो मे प्रतिपत्स्यते

tava tvidaṃ mataṃ jñātvā prayatiṣyāmyataḥ parammanye dhruvaṃ mayoktā sā vaco me pratipatsyate

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततः कुन्तीं पुनः पाण्डुर्विविक्त इदमब्रवीत्कुलस्य मम संतानं लोकस्य च कुरु प्रियम्

tataḥ kuntīṃ punaḥ pāṇḍurvivikta idamabravītkulasya mama saṃtānaṃ lokasya ca kuru priyam

मम चापिण्डनाशाय पूर्वेषामपि चात्मनःमत्प्रियार्थं च कल्याणि कुरु कल्याणमुत्तमम्

mama cāpiṇḍanāśāya pūrveṣāmapi cātmanaḥmatpriyārthaṃ ca kalyāṇi kuru kalyāṇamuttamam

यशसोऽर्थाय चैव त्वं कुरु कर्म सुदुष्करम्प्राप्याधिपत्यमिन्द्रेण यज्ञैरिष्टं यशोर्थिना

yaśaso'rthāya caiva tvaṃ kuru karma suduṣkaramprāpyādhipatyamindreṇa yajñairiṣṭaṃ yaśorthinā

तथा मन्त्रविदो विप्रास्तपस्तप्त्वा सुदुष्करम्गुरूनभ्युपगच्छन्ति यशसोऽर्थाय भामिनि

tathā mantravido viprāstapastaptvā suduṣkaramgurūnabhyupagacchanti yaśaso'rthāya bhāmini

तथा राजर्षयः सर्वे ब्राह्मणाश्च तपोधनाःचक्रुरुच्चावचं कर्म यशसोऽर्थाय दुष्करम्

tathā rājarṣayaḥ sarve brāhmaṇāśca tapodhanāḥcakruruccāvacaṃ karma yaśaso'rthāya duṣkaram

सा त्वं माद्रीं प्लवेनेव तारयेमामनिन्दितेअपत्यसंविभागेन परां कीर्तिमवाप्नुहि

sā tvaṃ mādrīṃ plaveneva tārayemāmaninditeapatyasaṃvibhāgena parāṃ kīrtimavāpnuhi

एवमुक्ताब्रवीन्माद्रीं सकृच्चिन्तय दैवतम्तस्मात्ते भवितापत्यमनुरूपमसंशयम्

evamuktābravīnmādrīṃ sakṛccintaya daivatamtasmātte bhavitāpatyamanurūpamasaṃśayam

ततो माद्री विचार्यैव जगाम मनसाश्विनौतावागम्य सुतौ तस्यां जनयामासतुर्यमौ

tato mādrī vicāryaiva jagāma manasāśvinautāvāgamya sutau tasyāṃ janayāmāsaturyamau

नकुलं सहदेवं च रूपेणाप्रतिमौ भुवितथैव तावपि यमौ वागुवाचाशरीरिणी

nakulaṃ sahadevaṃ ca rūpeṇāpratimau bhuvitathaiva tāvapi yamau vāguvācāśarīriṇī

रूपसत्त्वगुणोपेतावेतावन्याञ्जनानतिभासतस्तेजसात्यर्थं रूपद्रविणसंपदा

rūpasattvaguṇopetāvetāvanyāñjanānatibhāsatastejasātyarthaṃ rūpadraviṇasaṃpadā

नामानि चक्रिरे तेषां शतशृङ्गनिवासिनःभक्त्या च कर्मणा चैव तथाशीर्भिर्विशां पते

nāmāni cakrire teṣāṃ śataśṛṅganivāsinaḥbhaktyā ca karmaṇā caiva tathāśīrbhirviśāṃ pate

ज्येष्ठं युधिष्ठिरेत्याहुर्भीमसेनेति मध्यमम्अर्जुनेति तृतीयं च कुन्तीपुत्रानकल्पयन्

jyeṣṭhaṃ yudhiṣṭhiretyāhurbhīmaseneti madhyamamarjuneti tṛtīyaṃ ca kuntīputrānakalpayan

पूर्वजं नकुलेत्येवं सहदेवेति चापरम्माद्रीपुत्रावकथयंस्ते विप्राः प्रीतमानसाःअनुसंवत्सरं जाता अपि ते कुरुसत्तमाः

pūrvajaṃ nakuletyevaṃ sahadeveti cāparammādrīputrāvakathayaṃste viprāḥ prītamānasāḥanusaṃvatsaraṃ jātā api te kurusattamāḥ

कुन्तीमथ पुनः पाण्डुर्माद्र्यर्थे समचोदयत्तमुवाच पृथा राजन्रहस्युक्ता सती सदा

kuntīmatha punaḥ pāṇḍurmādryarthe samacodayattamuvāca pṛthā rājanrahasyuktā satī sadā

उक्ता सकृद्द्वन्द्वमेषा लेभे तेनास्मि वञ्चिताबिभेम्यस्याः परिभवान्नारीणां गतिरीदृशी

uktā sakṛddvandvameṣā lebhe tenāsmi vañcitābibhemyasyāḥ paribhavānnārīṇāṃ gatirīdṛśī

नाज्ञासिषमहं मूढा द्वन्द्वाह्वाने फलद्वयम्तस्मान्नाहं नियोक्तव्या त्वयैषोऽस्तु वरो मम

nājñāsiṣamahaṃ mūḍhā dvandvāhvāne phaladvayamtasmānnāhaṃ niyoktavyā tvayaiṣo'stu varo mama

एवं पाण्डोः सुताः पञ्च देवदत्ता महाबलाःसंभूताः कीर्तिमन्तस्ते कुरुवंशविवर्धनाः

evaṃ pāṇḍoḥ sutāḥ pañca devadattā mahābalāḥsaṃbhūtāḥ kīrtimantaste kuruvaṃśavivardhanāḥ

शुभलक्षणसंपन्नाः सोमवत्प्रियदर्शनाःसिंहदर्पा महेष्वासाः सिंहविक्रान्तगामिनःसिंहग्रीवा मनुष्येन्द्रा ववृधुर्देवविक्रमाः

śubhalakṣaṇasaṃpannāḥ somavatpriyadarśanāḥsiṃhadarpā maheṣvāsāḥ siṃhavikrāntagāminaḥsiṃhagrīvā manuṣyendrā vavṛdhurdevavikramāḥ

विवर्धमानास्ते तत्र पुण्ये हैमवते गिरौविस्मयं जनयामासुर्महर्षीणां समेयुषाम्

vivardhamānāste tatra puṇye haimavate girauvismayaṃ janayāmāsurmaharṣīṇāṃ sameyuṣām

ते च पञ्च शतं चैव कुरुवंशविवर्धनाःसर्वे ववृधुरल्पेन कालेनाप्स्विव नीरजाः

te ca pañca śataṃ caiva kuruvaṃśavivardhanāḥsarve vavṛdhuralpena kālenāpsviva nīrajāḥ