Parva.Adhyaya 1.116

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

दर्शनीयांस्ततः पुत्रान्पाण्डुः पञ्च महावनेतान्पश्यन्पर्वते रेमे स्वबाहुबलपालितान्

darśanīyāṃstataḥ putrānpāṇḍuḥ pañca mahāvanetānpaśyanparvate reme svabāhubalapālitān

सुपुष्पितवने काले कदाचिन्मधुमाधवेभूतसंमोहने राजा सभार्यो व्यचरद्वनम्

supuṣpitavane kāle kadācinmadhumādhavebhūtasaṃmohane rājā sabhāryo vyacaradvanam

पलाशैस्तिलकैश्चूतैश्चम्पकैः पारिभद्रकैःअन्यैश्च बहुभिर्वृक्षैः फलपुष्पसमृद्धिभिः

palāśaistilakaiścūtaiścampakaiḥ pāribhadrakaiḥanyaiśca bahubhirvṛkṣaiḥ phalapuṣpasamṛddhibhiḥ

जलस्थानैश्च विविधैः पद्मिनीभिश्च शोभितम्पाण्डोर्वनं तु संप्रेक्ष्य प्रजज्ञे हृदि मन्मथः

jalasthānaiśca vividhaiḥ padminībhiśca śobhitampāṇḍorvanaṃ tu saṃprekṣya prajajñe hṛdi manmathaḥ

प्रहृष्टमनसं तत्र विहरन्तं यथामरम्तं माद्र्यनुजगामैका वसनं बिभ्रती शुभम्

prahṛṣṭamanasaṃ tatra viharantaṃ yathāmaramtaṃ mādryanujagāmaikā vasanaṃ bibhratī śubham

समीक्षमाणः स तु तां वयःस्थां तनुवाससम्तस्य कामः प्रववृधे गहनेऽग्निरिवोत्थितः

samīkṣamāṇaḥ sa tu tāṃ vayaḥsthāṃ tanuvāsasamtasya kāmaḥ pravavṛdhe gahane'gnirivotthitaḥ

रहस्यात्मसमां दृष्ट्वा राजा राजीवलोचनाम्न शशाक नियन्तुं तं कामं कामबलात्कृतः

rahasyātmasamāṃ dṛṣṭvā rājā rājīvalocanāmna śaśāka niyantuṃ taṃ kāmaṃ kāmabalātkṛtaḥ

तत एनां बलाद्राजा निजग्राह रहोगताम्वार्यमाणस्तया देव्या विस्फुरन्त्या यथाबलम्

tata enāṃ balādrājā nijagrāha rahogatāmvāryamāṇastayā devyā visphurantyā yathābalam

स तु कामपरीतात्मा तं शापं नान्वबुध्यतमाद्रीं मैथुनधर्मेण गच्छमानो बलादिव

sa tu kāmaparītātmā taṃ śāpaṃ nānvabudhyatamādrīṃ maithunadharmeṇa gacchamāno balādiva

जीवितान्ताय कौरव्यो मन्मथस्य वशं गतःशापजं भयमुत्सृज्य जगामैव बलात्प्रियाम्

jīvitāntāya kauravyo manmathasya vaśaṃ gataḥśāpajaṃ bhayamutsṛjya jagāmaiva balātpriyām

तस्य कामात्मनो बुद्धिः साक्षात्कालेन मोहितासंप्रमथ्येन्द्रियग्रामं प्रनष्टा सह चेतसा

tasya kāmātmano buddhiḥ sākṣātkālena mohitāsaṃpramathyendriyagrāmaṃ pranaṣṭā saha cetasā

स तया सह संगम्य भार्यया कुरुनन्दनपाण्डुः परमधर्मात्मा युयुजे कालधर्मणा

sa tayā saha saṃgamya bhāryayā kurunandanapāṇḍuḥ paramadharmātmā yuyuje kāladharmaṇā

ततो माद्री समालिङ्ग्य राजानं गतचेतसम्मुमोच दुःखजं शब्दं पुनः पुनरतीव ह

tato mādrī samāliṅgya rājānaṃ gatacetasammumoca duḥkhajaṃ śabdaṃ punaḥ punaratīva ha

सह पुत्रैस्ततः कुन्ती माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौआजग्मुः सहितास्तत्र यत्र राजा तथागतः

saha putraistataḥ kuntī mādrīputrau ca pāṇḍavauājagmuḥ sahitāstatra yatra rājā tathāgataḥ

ततो माद्र्यब्रवीद्राजन्नार्ता कुन्तीमिदं वचःएकैव त्वमिहागच्छ तिष्ठन्त्वत्रैव दारकाः

tato mādryabravīdrājannārtā kuntīmidaṃ vacaḥekaiva tvamihāgaccha tiṣṭhantvatraiva dārakāḥ

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्यास्तत्रैवावार्य दारकान्हताहमिति विक्रुश्य सहसोपजगाम ह

tacchrutvā vacanaṃ tasyāstatraivāvārya dārakānhatāhamiti vikruśya sahasopajagāma ha

दृष्ट्वा पाण्डुं च माद्रीं च शयानौ धरणीतलेकुन्ती शोकपरीताङ्गी विललाप सुदुःखिता

dṛṣṭvā pāṇḍuṃ ca mādrīṃ ca śayānau dharaṇītalekuntī śokaparītāṅgī vilalāpa suduḥkhitā

रक्ष्यमाणो मया नित्यं वीरः सततमात्मवान्कथं त्वमभ्यतिक्रान्तः शापं जानन्वनौकसः

rakṣyamāṇo mayā nityaṃ vīraḥ satatamātmavānkathaṃ tvamabhyatikrāntaḥ śāpaṃ jānanvanaukasaḥ

ननु नाम त्वया माद्रि रक्षितव्यो जनाधिपःसा कथं लोभितवती विजने त्वं नराधिपम्

nanu nāma tvayā mādri rakṣitavyo janādhipaḥsā kathaṃ lobhitavatī vijane tvaṃ narādhipam

कथं दीनस्य सततं त्वामासाद्य रहोगताम्तं विचिन्तयतः शापं प्रहर्षः समजायत

kathaṃ dīnasya satataṃ tvāmāsādya rahogatāmtaṃ vicintayataḥ śāpaṃ praharṣaḥ samajāyata

धन्या त्वमसि बाह्लीकि मत्तो भाग्यतरा तथादृष्टवत्यसि यद्वक्त्रं प्रहृष्टस्य महीपतेः

dhanyā tvamasi bāhlīki matto bhāgyatarā tathādṛṣṭavatyasi yadvaktraṃ prahṛṣṭasya mahīpateḥ

माद्र्युवाचविलोभ्यमानेन मया वार्यमाणेन चासकृत्आत्मा न वारितोऽनेन सत्यं दिष्टं चिकीर्षुणा

mādryuvācavilobhyamānena mayā vāryamāṇena cāsakṛtātmā na vārito'nena satyaṃ diṣṭaṃ cikīrṣuṇā

कुन्त्युवाचअहं ज्येष्ठा धर्मपत्नी ज्येष्ठं धर्मफलं ममअवश्यं भाविनो भावान्मा मां माद्रि निवर्तय

kuntyuvācaahaṃ jyeṣṭhā dharmapatnī jyeṣṭhaṃ dharmaphalaṃ mamaavaśyaṃ bhāvino bhāvānmā māṃ mādri nivartaya

अन्वेष्यामीह भर्तारमहं प्रेतवशं गतम्उत्तिष्ठ त्वं विसृज्यैनमिमान्रक्षस्व दारकान्

anveṣyāmīha bhartāramahaṃ pretavaśaṃ gatamuttiṣṭha tvaṃ visṛjyainamimānrakṣasva dārakān

माद्र्युवाचअहमेवानुयास्यामि भर्तारमपलायिनम्न हि तृप्तास्मि कामानां तज्ज्येष्ठा अनुमन्यताम्

mādryuvācaahamevānuyāsyāmi bhartāramapalāyinamna hi tṛptāsmi kāmānāṃ tajjyeṣṭhā anumanyatām

मां चाभिगम्य क्षीणोऽयं कामाद्भरतसत्तमःतमुच्छिन्द्यामस्य कामं कथं नु यमसादने

māṃ cābhigamya kṣīṇo'yaṃ kāmādbharatasattamaḥtamucchindyāmasya kāmaṃ kathaṃ nu yamasādane

न चाप्यहं वर्तयन्ती निर्विशेषं सुतेषु तेवृत्तिमार्ये चरिष्यामि स्पृशेदेनस्तथा हि माम्

na cāpyahaṃ vartayantī nirviśeṣaṃ suteṣu tevṛttimārye cariṣyāmi spṛśedenastathā hi mām

तस्मान्मे सुतयोः कुन्ति वर्तितव्यं स्वपुत्रवत्मां हि कामयमानोऽयं राजा प्रेतवशं गतः

tasmānme sutayoḥ kunti vartitavyaṃ svaputravatmāṃ hi kāmayamāno'yaṃ rājā pretavaśaṃ gataḥ

राज्ञः शरीरेण सह ममापीदं कलेवरम्दग्धव्यं सुप्रतिच्छन्नमेतदार्ये प्रियं कुरु

rājñaḥ śarīreṇa saha mamāpīdaṃ kalevaramdagdhavyaṃ supraticchannametadārye priyaṃ kuru

दारकेष्वप्रमत्ता च भवेथाश्च हिता ममअतोऽन्यन्न प्रपश्यामि संदेष्टव्यं हि किंचन

dārakeṣvapramattā ca bhavethāśca hitā mamaato'nyanna prapaśyāmi saṃdeṣṭavyaṃ hi kiṃcana

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

इत्युक्त्वा तं चिताग्निस्थं धर्मपत्नी नरर्षभम्मद्रराजात्मजा तूर्णमन्वारोहद्यशस्विनी

ityuktvā taṃ citāgnisthaṃ dharmapatnī nararṣabhammadrarājātmajā tūrṇamanvārohadyaśasvinī