Parva.Adhyaya 1.192

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततो राज्ञां चरैराप्तैश्चारः समुपनीयतपाण्डवैरुपसंपन्ना द्रौपदी पतिभिः शुभा

tato rājñāṃ carairāptaiścāraḥ samupanīyatapāṇḍavairupasaṃpannā draupadī patibhiḥ śubhā

येन तद्धनुरायम्य लक्ष्यं विद्धं महात्मनासोऽर्जुनो जयतां श्रेष्ठो महाबाणधनुर्धरः

yena taddhanurāyamya lakṣyaṃ viddhaṃ mahātmanāso'rjuno jayatāṃ śreṣṭho mahābāṇadhanurdharaḥ

यः शल्यं मद्रराजानमुत्क्षिप्याभ्रामयद्बलीत्रासयंश्चापि संक्रुद्धो वृक्षेण पुरुषान्रणे

yaḥ śalyaṃ madrarājānamutkṣipyābhrāmayadbalītrāsayaṃścāpi saṃkruddho vṛkṣeṇa puruṣānraṇe

न चापि संभ्रमः कश्चिदासीत्तत्र महात्मनःस भीमो भीमसंस्पर्शः शत्रुसेनाङ्गपातनः

na cāpi saṃbhramaḥ kaścidāsīttatra mahātmanaḥsa bhīmo bhīmasaṃsparśaḥ śatrusenāṅgapātanaḥ

ब्रह्मरूपधराञ्श्रुत्वा पाण्डुराजसुतांस्तदाकौन्तेयान्मनुजेन्द्राणां विस्मयः समजायत

brahmarūpadharāñśrutvā pāṇḍurājasutāṃstadākaunteyānmanujendrāṇāṃ vismayaḥ samajāyata

सपुत्रा हि पुरा कुन्ती दग्धा जतुगृहे श्रुतापुनर्जातानिति स्मैतान्मन्यन्ते सर्वपार्थिवाः

saputrā hi purā kuntī dagdhā jatugṛhe śrutāpunarjātāniti smaitānmanyante sarvapārthivāḥ

धिक्कुर्वन्तस्तदा भीष्मं धृतराष्ट्रं च कौरवम्कर्मणा सुनृशंसेन पुरोचनकृतेन वै

dhikkurvantastadā bhīṣmaṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca kauravamkarmaṇā sunṛśaṃsena purocanakṛtena vai

वृत्ते स्वयंवरे चैव राजानः सर्व एव तेयथागतं विप्रजग्मुर्विदित्वा पाण्डवान्वृतान्

vṛtte svayaṃvare caiva rājānaḥ sarva eva teyathāgataṃ viprajagmurviditvā pāṇḍavānvṛtān

अथ दुर्योधनो राजा विमना भ्रातृभिः सहअश्वत्थाम्ना मातुलेन कर्णेन च कृपेण च

atha duryodhano rājā vimanā bhrātṛbhiḥ sahaaśvatthāmnā mātulena karṇena ca kṛpeṇa ca

विनिवृत्तो वृतं दृष्ट्वा द्रौपद्या श्वेतवाहनम्तं तु दुःशासनो व्रीडन्मन्दं मन्दमिवाब्रवीत्

vinivṛtto vṛtaṃ dṛṣṭvā draupadyā śvetavāhanamtaṃ tu duḥśāsano vrīḍanmandaṃ mandamivābravīt

यद्यसौ ब्राह्मणो न स्याद्विन्देत द्रौपदीं न सःन हि तं तत्त्वतो राजन्वेद कश्चिद्धनंजयम्

yadyasau brāhmaṇo na syādvindeta draupadīṃ na saḥna hi taṃ tattvato rājanveda kaściddhanaṃjayam

दैवं तु परमं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम्धिगस्मत्पौरुषं तात यद्धरन्तीह पाण्डवाः

daivaṃ tu paramaṃ manye pauruṣaṃ tu nirarthakamdhigasmatpauruṣaṃ tāta yaddharantīha pāṇḍavāḥ

एवं संभाषमाणास्ते निन्दन्तश्च पुरोचनम्विविशुर्हास्तिनपुरं दीना विगतचेतसः

evaṃ saṃbhāṣamāṇāste nindantaśca purocanamviviśurhāstinapuraṃ dīnā vigatacetasaḥ

त्रस्ता विगतसंकल्पा दृष्ट्वा पार्थान्महौजसःमुक्तान्हव्यवहाच्चैनान्संयुक्तान्द्रुपदेन च

trastā vigatasaṃkalpā dṛṣṭvā pārthānmahaujasaḥmuktānhavyavahāccainānsaṃyuktāndrupadena ca

धृष्टद्युम्नं च संचिन्त्य तथैव च शिखण्डिनम्द्रुपदस्यात्मजांश्चान्यान्सर्वयुद्धविशारदान्

dhṛṣṭadyumnaṃ ca saṃcintya tathaiva ca śikhaṇḍinamdrupadasyātmajāṃścānyānsarvayuddhaviśāradān

विदुरस्त्वथ ताञ्श्रुत्वा द्रौपद्या पाण्डवान्वृतान्व्रीडितान्धार्तराष्ट्रांश्च भग्नदर्पानुपागतान्

vidurastvatha tāñśrutvā draupadyā pāṇḍavānvṛtānvrīḍitāndhārtarāṣṭrāṃśca bhagnadarpānupāgatān

ततः प्रीतमनाः क्षत्ता धृतराष्ट्रं विशां पतेउवाच दिष्ट्या कुरवो वर्धन्त इति विस्मितः

tataḥ prītamanāḥ kṣattā dhṛtarāṣṭraṃ viśāṃ pateuvāca diṣṭyā kuravo vardhanta iti vismitaḥ

वैचित्रवीर्यस्तु नृपो निशम्य विदुरस्य तत्अब्रवीत्परमप्रीतो दिष्ट्या दिष्ट्येति भारत

vaicitravīryastu nṛpo niśamya vidurasya tatabravītparamaprīto diṣṭyā diṣṭyeti bhārata

मन्यते हि वृतं पुत्रं ज्येष्ठं द्रुपदकन्ययादुर्योधनमविज्ञानात्प्रज्ञाचक्षुर्नरेश्वरः

manyate hi vṛtaṃ putraṃ jyeṣṭhaṃ drupadakanyayāduryodhanamavijñānātprajñācakṣurnareśvaraḥ

अथ त्वाज्ञापयामास द्रौपद्या भूषणं बहुआनीयतां वै कृष्णेति पुत्रं दुर्योधनं तदा

atha tvājñāpayāmāsa draupadyā bhūṣaṇaṃ bahuānīyatāṃ vai kṛṣṇeti putraṃ duryodhanaṃ tadā

अथास्य पश्चाद्विदुर आचख्यौ पाण्डवान्वृतान्सर्वान्कुशलिनो वीरान्पूजितान्द्रुपदेन चतेषां संबन्धिनश्चान्यान्बहून्बलसमन्वितान्

athāsya paścādvidura ācakhyau pāṇḍavānvṛtānsarvānkuśalino vīrānpūjitāndrupadena cateṣāṃ saṃbandhinaścānyānbahūnbalasamanvitān

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

यथैव पाण्डोः पुत्रास्ते तथैवाभ्यधिका ममसेयमभ्यधिका प्रीतिर्वृद्धिर्विदुर मे मतायत्ते कुशलिनो वीरा मित्रवन्तश्च पाण्डवाः

yathaiva pāṇḍoḥ putrāste tathaivābhyadhikā mamaseyamabhyadhikā prītirvṛddhirvidura me matāyatte kuśalino vīrā mitravantaśca pāṇḍavāḥ

को हि द्रुपदमासाद्य मित्रं क्षत्तः सबान्धवम्न बुभूषेद्भवेनार्थी गतश्रीरपि पार्थिवः

ko hi drupadamāsādya mitraṃ kṣattaḥ sabāndhavamna bubhūṣedbhavenārthī gataśrīrapi pārthivaḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तं तथा भाषमाणं तु विदुरः प्रत्यभाषतनित्यं भवतु ते बुद्धिरेषा राजञ्शतं समाः

taṃ tathā bhāṣamāṇaṃ tu viduraḥ pratyabhāṣatanityaṃ bhavatu te buddhireṣā rājañśataṃ samāḥ

ततो दुर्योधनश्चैव राधेयश्च विशां पतेधृतराष्ट्रमुपागम्य वचोऽब्रूतामिदं तदा

tato duryodhanaścaiva rādheyaśca viśāṃ patedhṛtarāṣṭramupāgamya vaco'brūtāmidaṃ tadā

संनिधौ विदुरस्य त्वां वक्तुं नृप न शक्नुवःविविक्तमिति वक्ष्यावः किं तवेदं चिकीर्षितम्

saṃnidhau vidurasya tvāṃ vaktuṃ nṛpa na śaknuvaḥviviktamiti vakṣyāvaḥ kiṃ tavedaṃ cikīrṣitam

सपत्नवृद्धिं यत्तात मन्यसे वृद्धिमात्मनःअभिष्टौषि च यत्क्षत्तुः समीपे द्विपदां वर

sapatnavṛddhiṃ yattāta manyase vṛddhimātmanaḥabhiṣṭauṣi ca yatkṣattuḥ samīpe dvipadāṃ vara

अन्यस्मिन्नृप कर्तव्ये त्वमन्यत्कुरुषेऽनघतेषां बलविघातो हि कर्तव्यस्तात नित्यशः

anyasminnṛpa kartavye tvamanyatkuruṣe'naghateṣāṃ balavighāto hi kartavyastāta nityaśaḥ

ते वयं प्राप्तकालस्य चिकीर्षां मन्त्रयामहेयथा नो न ग्रसेयुस्ते सपुत्रबलबान्धवान्

te vayaṃ prāptakālasya cikīrṣāṃ mantrayāmaheyathā no na graseyuste saputrabalabāndhavān