Parva.Adhyaya 1.221

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततः प्रज्वलिते शुक्रे शार्ङ्गकास्ते सुदुःखिताःव्यथिताः परमोद्विग्ना नाधिजग्मुः परायणम्

tataḥ prajvalite śukre śārṅgakāste suduḥkhitāḥvyathitāḥ paramodvignā nādhijagmuḥ parāyaṇam

निशाम्य पुत्रकान्बालान्माता तेषां तपस्विनीजरिता दुःखसंतप्ता विललाप नरेश्वर

niśāmya putrakānbālānmātā teṣāṃ tapasvinījaritā duḥkhasaṃtaptā vilalāpa nareśvara

अयमग्निर्दहन्कक्षमित आयाति भीषणःजगत्संदीपयन्भीमो मम दुःखविवर्धनः

ayamagnirdahankakṣamita āyāti bhīṣaṇaḥjagatsaṃdīpayanbhīmo mama duḥkhavivardhanaḥ

इमे च मां कर्षयन्ति शिशवो मन्दचेतसःअबर्हाश्चरणैर्हीनाः पूर्वेषां नः परायणम्त्रासयंश्चायमायाति लेलिहानो महीरुहान्

ime ca māṃ karṣayanti śiśavo mandacetasaḥabarhāścaraṇairhīnāḥ pūrveṣāṃ naḥ parāyaṇamtrāsayaṃścāyamāyāti lelihāno mahīruhān

अशक्तिमत्त्वाच्च सुता न शक्ताः सरणे ममआदाय च न शक्तास्मि पुत्रान्सरितुमन्यतः

aśaktimattvācca sutā na śaktāḥ saraṇe mamaādāya ca na śaktāsmi putrānsaritumanyataḥ

न च त्यक्तुमहं शक्ता हृदयं दूयतीव मेकं नु जह्यामहं पुत्रं कमादाय व्रजाम्यहम्

na ca tyaktumahaṃ śaktā hṛdayaṃ dūyatīva mekaṃ nu jahyāmahaṃ putraṃ kamādāya vrajāmyaham

किं नु मे स्यात्कृतं कृत्वा मन्यध्वं पुत्रकाः कथम्चिन्तयाना विमोक्षं वो नाधिगच्छामि किंचनछादयित्वा च वो गात्रैः करिष्ये मरणं सह

kiṃ nu me syātkṛtaṃ kṛtvā manyadhvaṃ putrakāḥ kathamcintayānā vimokṣaṃ vo nādhigacchāmi kiṃcanachādayitvā ca vo gātraiḥ kariṣye maraṇaṃ saha

जरितारौ कुलं हीदं ज्येष्ठत्वेन प्रतिष्ठितम्सारिसृक्वः प्रजायेत पितॄणां कुलवर्धनः

jaritārau kulaṃ hīdaṃ jyeṣṭhatvena pratiṣṭhitamsārisṛkvaḥ prajāyeta pitṝṇāṃ kulavardhanaḥ

स्तम्बमित्रस्तपः कुर्याद्द्रोणो ब्रह्मविदुत्तमःइत्येवमुक्त्वा प्रययौ पिता वो निर्घृणः पुरा

stambamitrastapaḥ kuryāddroṇo brahmaviduttamaḥityevamuktvā prayayau pitā vo nirghṛṇaḥ purā

कमुपादाय शक्येत गन्तुं कस्यापदुत्तमाकिं नु कृत्वा कृतं कार्यं भवेदिति च विह्वला

kamupādāya śakyeta gantuṃ kasyāpaduttamākiṃ nu kṛtvā kṛtaṃ kāryaṃ bhavediti ca vihvalā

नापश्यत्स्वधिया मोक्षं स्वसुतानां तदानलात्एवं ब्रुवन्तीं शार्ङ्गास्ते प्रत्यूचुरथ मातरम्

nāpaśyatsvadhiyā mokṣaṃ svasutānāṃ tadānalātevaṃ bruvantīṃ śārṅgāste pratyūcuratha mātaram

स्नेहमुत्सृज्य मातस्त्वं पत यत्र न हव्यवाट्अस्मासु हि विनष्टेषु भवितारः सुतास्तवत्वयि मातर्विनष्टायां न नः स्यात्कुलसंततिः

snehamutsṛjya mātastvaṃ pata yatra na havyavāṭasmāsu hi vinaṣṭeṣu bhavitāraḥ sutāstavatvayi mātarvinaṣṭāyāṃ na naḥ syātkulasaṃtatiḥ

अन्ववेक्ष्यैतदुभयं क्षमं स्याद्यत्कुलस्य नःतद्वै कर्तुं परः कालो मातरेष भवेत्तव

anvavekṣyaitadubhayaṃ kṣamaṃ syādyatkulasya naḥtadvai kartuṃ paraḥ kālo mātareṣa bhavettava

मा वै कुलविनाशाय स्नेहं कार्षीः सुतेषु नःन हीदं कर्म मोघं स्याल्लोककामस्य नः पितुः

mā vai kulavināśāya snehaṃ kārṣīḥ suteṣu naḥna hīdaṃ karma moghaṃ syāllokakāmasya naḥ pituḥ

जरितोवाचइदमाखोर्बिलं भूमौ वृक्षस्यास्य समीपतःतदाविशध्वं त्वरिता वह्नेरत्र न वो भयम्

jaritovācaidamākhorbilaṃ bhūmau vṛkṣasyāsya samīpataḥtadāviśadhvaṃ tvaritā vahneratra na vo bhayam

ततोऽहं पांसुना छिद्रमपिधास्यामि पुत्रकाःएवं प्रतिकृतं मन्ये ज्वलतः कृष्णवर्त्मनः

tato'haṃ pāṃsunā chidramapidhāsyāmi putrakāḥevaṃ pratikṛtaṃ manye jvalataḥ kṛṣṇavartmanaḥ

तत एष्याम्यतीतेऽग्नौ विहर्तुं पांसुसंचयम्रोचतामेष वोपायो विमोक्षाय हुताशनात्

tata eṣyāmyatīte'gnau vihartuṃ pāṃsusaṃcayamrocatāmeṣa vopāyo vimokṣāya hutāśanāt

शार्ङ्गका ऊचुःअबर्हान्मांसभूतान्नः क्रव्यादाखुर्विनाशयेत्पश्यमाना भयमिदं न शक्ष्यामो निषेवितुम्

śārṅgakā ūcuḥabarhānmāṃsabhūtānnaḥ kravyādākhurvināśayetpaśyamānā bhayamidaṃ na śakṣyāmo niṣevitum

कथमग्निर्न नो दह्यात्कथमाखुर्न भक्षयेत्कथं न स्यात्पिता मोघः कथं माता ध्रियेत नः

kathamagnirna no dahyātkathamākhurna bhakṣayetkathaṃ na syātpitā moghaḥ kathaṃ mātā dhriyeta naḥ

बिल आखोर्विनाशः स्यादग्नेराकाशचारिणाम्अन्ववेक्ष्यैतदुभयं श्रेयान्दाहो न भक्षणम्

bila ākhorvināśaḥ syādagnerākāśacāriṇāmanvavekṣyaitadubhayaṃ śreyāndāho na bhakṣaṇam

गर्हितं मरणं नः स्यादाखुना खादता बिलेशिष्टादिष्टः परित्यागः शरीरस्य हुताशनात्

garhitaṃ maraṇaṃ naḥ syādākhunā khādatā bileśiṣṭādiṣṭaḥ parityāgaḥ śarīrasya hutāśanāt