Parva.Adhyaya 1.37

सूत उवाच · sūta uvāca

एवमुक्तः स तेजस्वी शृङ्गी कोपसमन्वितःमृतधारं गुरुं श्रुत्वा पर्यतप्यत मन्युना

evamuktaḥ sa tejasvī śṛṅgī kopasamanvitaḥmṛtadhāraṃ guruṃ śrutvā paryatapyata manyunā

स तं कृशमभिप्रेष्क्य सूनृतां वाचमुत्सृजन्अपृच्छत कथं तातः स मेऽद्य मृतधारकः

sa taṃ kṛśamabhipreṣkya sūnṛtāṃ vācamutsṛjanapṛcchata kathaṃ tātaḥ sa me'dya mṛtadhārakaḥ

कृश उवाच · kṛśa uvāca

राज्ञा परिक्षिता तात मृगयां परिधावताअवसक्तः पितुस्तेऽद्य मृतः स्कन्धे भुजंगमः

rājñā parikṣitā tāta mṛgayāṃ paridhāvatāavasaktaḥ pituste'dya mṛtaḥ skandhe bhujaṃgamaḥ

शृङ्ग्युवाचकिं मे पित्रा कृतं तस्य राज्ञोऽनिष्टं दुरात्मनःब्रूहि त्वं कृश तत्त्वेन पश्य मे तपसो बलम्

śṛṅgyuvācakiṃ me pitrā kṛtaṃ tasya rājño'niṣṭaṃ durātmanaḥbrūhi tvaṃ kṛśa tattvena paśya me tapaso balam

कृश उवाच · kṛśa uvāca

स राजा मृगयां यातः परिक्षिदभिमन्युजःससार मृगमेकाकी विद्ध्वा बाणेन पत्रिणा

sa rājā mṛgayāṃ yātaḥ parikṣidabhimanyujaḥsasāra mṛgamekākī viddhvā bāṇena patriṇā

न चापश्यन्मृगं राजा चरंस्तस्मिन्महावनेपितरं ते स दृष्ट्वैव पप्रच्छानभिभाषिणम्

na cāpaśyanmṛgaṃ rājā caraṃstasminmahāvanepitaraṃ te sa dṛṣṭvaiva papracchānabhibhāṣiṇam

तं स्थाणुभूतं तिष्ठन्तं क्षुत्पिपासाश्रमातुरःपुनः पुनर्मृगं नष्टं पप्रच्छ पितरं तव

taṃ sthāṇubhūtaṃ tiṣṭhantaṃ kṣutpipāsāśramāturaḥpunaḥ punarmṛgaṃ naṣṭaṃ papraccha pitaraṃ tava

स च मौनव्रतोपेतो नैव तं प्रत्यभाषततस्य राजा धनुष्कोट्या सर्पं स्कन्धे समासृजत्

sa ca maunavratopeto naiva taṃ pratyabhāṣatatasya rājā dhanuṣkoṭyā sarpaṃ skandhe samāsṛjat

शृङ्गिंस्तव पिताद्यासौ तथैवास्ते यतव्रतःसोऽपि राजा स्वनगरं प्रतियातो गजाह्वयम्

śṛṅgiṃstava pitādyāsau tathaivāste yatavrataḥso'pi rājā svanagaraṃ pratiyāto gajāhvayam

सूत उवाच · sūta uvāca

श्रुत्वैवमृषिपुत्रस्तु दिवं स्तब्ध्वेव विष्ठितःकोपसंरक्तनयनः प्रज्वलन्निव मन्युना

śrutvaivamṛṣiputrastu divaṃ stabdhveva viṣṭhitaḥkopasaṃraktanayanaḥ prajvalanniva manyunā

आविष्टः स तु कोपेन शशाप नृपतिं तदावार्युपस्पृश्य तेजस्वी क्रोधवेगबलात्कृतः

āviṣṭaḥ sa tu kopena śaśāpa nṛpatiṃ tadāvāryupaspṛśya tejasvī krodhavegabalātkṛtaḥ

शृङ्ग्युवाचयोऽसौ वृद्धस्य तातस्य तथा कृच्छ्रगतस्य चस्कन्धे मृतमवास्राक्षीत्पन्नगं राजकिल्बिषी

śṛṅgyuvācayo'sau vṛddhasya tātasya tathā kṛcchragatasya caskandhe mṛtamavāsrākṣītpannagaṃ rājakilbiṣī

तं पापमतिसंक्रुद्धस्तक्षकः पन्नगोत्तमःआशीविषस्तिग्मतेजा मद्वाक्यबलचोदितः

taṃ pāpamatisaṃkruddhastakṣakaḥ pannagottamaḥāśīviṣastigmatejā madvākyabalacoditaḥ

सप्तरात्रादितो नेता यमस्य सदनं प्रतिद्विजानामवमन्तारं कुरूणामयशस्करम्

saptarātrādito netā yamasya sadanaṃ pratidvijānāmavamantāraṃ kurūṇāmayaśaskaram

सूत उवाच · sūta uvāca

इति शप्त्वा नृपं क्रुद्धः शृङ्गी पितरमभ्ययात्आसीनं गोचरे तस्मिन्वहन्तं शवपन्नगम्

iti śaptvā nṛpaṃ kruddhaḥ śṛṅgī pitaramabhyayātāsīnaṃ gocare tasminvahantaṃ śavapannagam

स तमालक्ष्य पितरं शृङ्गी स्कन्धगतेन वैशवेन भुजगेनासीद्भूयः क्रोधसमन्वितः

sa tamālakṣya pitaraṃ śṛṅgī skandhagatena vaiśavena bhujagenāsīdbhūyaḥ krodhasamanvitaḥ

दुःखाच्चाश्रूणि मुमुचे पितरं चेदमब्रवीत्श्रुत्वेमां धर्षणां तात तव तेन दुरात्मना

duḥkhāccāśrūṇi mumuce pitaraṃ cedamabravītśrutvemāṃ dharṣaṇāṃ tāta tava tena durātmanā

राज्ञा परिक्षिता कोपादशपं तमहं नृपम्यथार्हति स एवोग्रं शापं कुरुकुलाधमः

rājñā parikṣitā kopādaśapaṃ tamahaṃ nṛpamyathārhati sa evograṃ śāpaṃ kurukulādhamaḥ

सप्तमेऽहनि तं पापं तक्षकः पन्नगोत्तमःवैवस्वतस्य भवनं नेता परमदारुणम्

saptame'hani taṃ pāpaṃ takṣakaḥ pannagottamaḥvaivasvatasya bhavanaṃ netā paramadāruṇam

तमब्रवीत्पिता ब्रह्मंस्तथा कोपसमन्वितम्न मे प्रियं कृतं तात नैष धर्मस्तपस्विनाम्

tamabravītpitā brahmaṃstathā kopasamanvitamna me priyaṃ kṛtaṃ tāta naiṣa dharmastapasvinām

वयं तस्य नरेन्द्रस्य विषये निवसामहेन्यायतो रक्षितास्तेन तस्य पापं न रोचये

vayaṃ tasya narendrasya viṣaye nivasāmahenyāyato rakṣitāstena tasya pāpaṃ na rocaye

सर्वथा वर्तमानस्य राज्ञो ह्यस्मद्विधैः सदाक्षन्तव्यं पुत्र धर्मो हि हतो हन्ति न संशयः

sarvathā vartamānasya rājño hyasmadvidhaiḥ sadākṣantavyaṃ putra dharmo hi hato hanti na saṃśayaḥ

यदि राजा न रक्षेत पीडा वै नः परा भवेत्न शक्नुयाम चरितुं धर्मं पुत्र यथासुखम्

yadi rājā na rakṣeta pīḍā vai naḥ parā bhavetna śaknuyāma carituṃ dharmaṃ putra yathāsukham

रक्ष्यमाणा वयं तात राजभिः शास्त्रदृष्टिभिःचरामो विपुलं धर्मं तेषां चांशोऽस्ति धर्मतः

rakṣyamāṇā vayaṃ tāta rājabhiḥ śāstradṛṣṭibhiḥcarāmo vipulaṃ dharmaṃ teṣāṃ cāṃśo'sti dharmataḥ

परिक्षित्तु विशेषेण यथास्य प्रपितामहःरक्षत्यस्मान्यथा राज्ञा रक्षितव्याः प्रजास्तथा

parikṣittu viśeṣeṇa yathāsya prapitāmahaḥrakṣatyasmānyathā rājñā rakṣitavyāḥ prajāstathā

तेनेह क्षुधितेनाद्य श्रान्तेन च तपस्विनाअजानता व्रतमिदं कृतमेतदसंशयम्

teneha kṣudhitenādya śrāntena ca tapasvināajānatā vratamidaṃ kṛtametadasaṃśayam

तस्मादिदं त्वया बाल्यात्सहसा दुष्कृतं कृतम्न ह्यर्हति नृपः शापमस्मत्तः पुत्र सर्वथा

tasmādidaṃ tvayā bālyātsahasā duṣkṛtaṃ kṛtamna hyarhati nṛpaḥ śāpamasmattaḥ putra sarvathā