Parva.Adhyaya 1.56

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

कथितं वै समासेन त्वया सर्वं द्विजोत्तममहाभारतमाख्यानं कुरूणां चरितं महत्

kathitaṃ vai samāsena tvayā sarvaṃ dvijottamamahābhāratamākhyānaṃ kurūṇāṃ caritaṃ mahat

कथां त्वनघ चित्रार्थामिमां कथयति त्वयिविस्तरश्रवणे जातं कौतूहलमतीव मे

kathāṃ tvanagha citrārthāmimāṃ kathayati tvayivistaraśravaṇe jātaṃ kautūhalamatīva me

स भवान्विस्तरेणेमां पुनराख्यातुमर्हतिन हि तृप्यामि पूर्वेषां शृण्वानश्चरितं महत्

sa bhavānvistareṇemāṃ punarākhyātumarhatina hi tṛpyāmi pūrveṣāṃ śṛṇvānaścaritaṃ mahat

न तत्कारणमल्पं हि धर्मज्ञा यत्र पाण्डवाःअवध्यान्सर्वशो जघ्नुः प्रशस्यन्ते च मानवैः

na tatkāraṇamalpaṃ hi dharmajñā yatra pāṇḍavāḥavadhyānsarvaśo jaghnuḥ praśasyante ca mānavaiḥ

किमर्थं ते नरव्याघ्राः शक्ताः सन्तो ह्यनागसःप्रयुज्यमानान्संक्लेशान्क्षान्तवन्तो दुरात्मनाम्

kimarthaṃ te naravyāghrāḥ śaktāḥ santo hyanāgasaḥprayujyamānānsaṃkleśānkṣāntavanto durātmanām

कथं नागायुतप्राणो बाहुशाली वृकोदरःपरिक्लिश्यन्नपि क्रोधं धृतवान्वै द्विजोत्तम

kathaṃ nāgāyutaprāṇo bāhuśālī vṛkodaraḥparikliśyannapi krodhaṃ dhṛtavānvai dvijottama

कथं सा द्रौपदी कृष्णा क्लिश्यमाना दुरात्मभिःशक्ता सती धार्तराष्ट्रान्नादहद्घोरचक्षुषा

kathaṃ sā draupadī kṛṣṇā kliśyamānā durātmabhiḥśaktā satī dhārtarāṣṭrānnādahadghoracakṣuṣā

कथं व्यतिक्रमन्द्यूते पार्थौ माद्रीसुतौ तथाअनुव्रजन्नरव्याघ्रं वञ्च्यमानं दुरात्मभिः

kathaṃ vyatikramandyūte pārthau mādrīsutau tathāanuvrajannaravyāghraṃ vañcyamānaṃ durātmabhiḥ

कथं धर्मभृतां श्रेष्ठः सुतो धर्मस्य धर्मवित्अनर्हः परमं क्लेशं सोढवान्स युधिष्ठिरः

kathaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ suto dharmasya dharmavitanarhaḥ paramaṃ kleśaṃ soḍhavānsa yudhiṣṭhiraḥ

कथं च बहुलाः सेनाः पाण्डवः कृष्णसारथिःअस्यन्नेकोऽनयत्सर्वाः पितृलोकं धनंजयः

kathaṃ ca bahulāḥ senāḥ pāṇḍavaḥ kṛṣṇasārathiḥasyanneko'nayatsarvāḥ pitṛlokaṃ dhanaṃjayaḥ

एतदाचक्ष्व मे सर्वं यथावृत्तं तपोधनयद्यच्च कृतवन्तस्ते तत्र तत्र महारथाः

etadācakṣva me sarvaṃ yathāvṛttaṃ tapodhanayadyacca kṛtavantaste tatra tatra mahārathāḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

महर्षेः सर्वलोकेषु पूजितस्य महात्मनःप्रवक्ष्यामि मतं कृत्स्नं व्यासस्यामिततेजसः

maharṣeḥ sarvalokeṣu pūjitasya mahātmanaḥpravakṣyāmi mataṃ kṛtsnaṃ vyāsasyāmitatejasaḥ

इदं शतसहस्रं हि श्लोकानां पुण्यकर्मणाम्सत्यवत्यात्मजेनेह व्याख्यातममितौजसा

idaṃ śatasahasraṃ hi ślokānāṃ puṇyakarmaṇāmsatyavatyātmajeneha vyākhyātamamitaujasā

य इदं श्रावयेद्विद्वान्यश्चेदं शृणुयान्नरःते ब्रह्मणः स्थानमेत्य प्राप्नुयुर्देवतुल्यताम्

ya idaṃ śrāvayedvidvānyaścedaṃ śṛṇuyānnaraḥte brahmaṇaḥ sthānametya prāpnuyurdevatulyatām

इदं हि वेदैः समितं पवित्रमपि चोत्तमम्श्राव्याणामुत्तमं चेदं पुराणमृषिसंस्तुतम्

idaṃ hi vedaiḥ samitaṃ pavitramapi cottamamśrāvyāṇāmuttamaṃ cedaṃ purāṇamṛṣisaṃstutam

अस्मिन्नर्थश्च धर्मश्च निखिलेनोपदिश्यतेइतिहासे महापुण्ये बुद्धिश्च परिनैष्ठिकी

asminnarthaśca dharmaśca nikhilenopadiśyateitihāse mahāpuṇye buddhiśca parinaiṣṭhikī

अक्षुद्रान्दानशीलांश्च सत्यशीलाननास्तिकान्कार्ष्णं वेदमिमं विद्वाञ्श्रावयित्वार्थमश्नुते

akṣudrāndānaśīlāṃśca satyaśīlānanāstikānkārṣṇaṃ vedamimaṃ vidvāñśrāvayitvārthamaśnute

भ्रूणहत्याकृतं चापि पापं जह्यादसंशयम्इतिहासमिमं श्रुत्वा पुरुषोऽपि सुदारुणः

bhrūṇahatyākṛtaṃ cāpi pāpaṃ jahyādasaṃśayamitihāsamimaṃ śrutvā puruṣo'pi sudāruṇaḥ

जयो नामेतिहासोऽयं श्रोतव्यो विजिगीषुणामहीं विजयते सर्वां शत्रूंश्चापि पराजयेत्

jayo nāmetihāso'yaṃ śrotavyo vijigīṣuṇāmahīṃ vijayate sarvāṃ śatrūṃścāpi parājayet

इदं पुंसवनं श्रेष्ठमिदं स्वस्त्ययनं महत्महिषीयुवराजाभ्यां श्रोतव्यं बहुशस्तथा

idaṃ puṃsavanaṃ śreṣṭhamidaṃ svastyayanaṃ mahatmahiṣīyuvarājābhyāṃ śrotavyaṃ bahuśastathā

अर्थशास्त्रमिदं पुण्यं धर्मशास्त्रमिदं परम्मोक्षशास्त्रमिदं प्रोक्तं व्यासेनामितबुद्धिना

arthaśāstramidaṃ puṇyaṃ dharmaśāstramidaṃ parammokṣaśāstramidaṃ proktaṃ vyāsenāmitabuddhinā

संप्रत्याचक्षते चैव आख्यास्यन्ति तथापरेपुत्राः शुश्रूषवः सन्ति प्रेष्याश्च प्रियकारिणः

saṃpratyācakṣate caiva ākhyāsyanti tathāpareputrāḥ śuśrūṣavaḥ santi preṣyāśca priyakāriṇaḥ

शरीरेण कृतं पापं वाचा च मनसैव चसर्वं तत्त्यजति क्षिप्रमिदं शृण्वन्नरः सदा

śarīreṇa kṛtaṃ pāpaṃ vācā ca manasaiva casarvaṃ tattyajati kṣipramidaṃ śṛṇvannaraḥ sadā

भारतानां महज्जन्म शृण्वतामनसूयताम्नास्ति व्याधिभयं तेषां परलोकभयं कुतः

bhāratānāṃ mahajjanma śṛṇvatāmanasūyatāmnāsti vyādhibhayaṃ teṣāṃ paralokabhayaṃ kutaḥ

धन्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं पुण्यं तथैव चकृष्णद्वैपायनेनेदं कृतं पुण्यचिकीर्षुणा

dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ svargyaṃ puṇyaṃ tathaiva cakṛṣṇadvaipāyanenedaṃ kṛtaṃ puṇyacikīrṣuṇā

कीर्तिं प्रथयता लोके पाण्डवानां महात्मनाम्अन्येषां क्षत्रियाणां च भूरिद्रविणतेजसाम्

kīrtiṃ prathayatā loke pāṇḍavānāṃ mahātmanāmanyeṣāṃ kṣatriyāṇāṃ ca bhūridraviṇatejasām

यथा समुद्रो भगवान्यथा च हिमवान्गिरिःख्यातावुभौ रत्ननिधी तथा भारतमुच्यते

yathā samudro bhagavānyathā ca himavāngiriḥkhyātāvubhau ratnanidhī tathā bhāratamucyate

य इदं श्रावयेद्विद्वान्ब्राह्मणानिह पर्वसुधूतपाप्मा जितस्वर्गो ब्रह्मभूयं स गच्छति

ya idaṃ śrāvayedvidvānbrāhmaṇāniha parvasudhūtapāpmā jitasvargo brahmabhūyaṃ sa gacchati

यश्चेदं श्रावयेच्छ्राद्धे ब्राह्मणान्पादमन्ततःअक्षय्यं तस्य तच्छ्राद्धमुपतिष्ठेत्पितॄनपि

yaścedaṃ śrāvayecchrāddhe brāhmaṇānpādamantataḥakṣayyaṃ tasya tacchrāddhamupatiṣṭhetpitṝnapi

अह्ना यदेनश्चाज्ञानात्प्रकरोति नरश्चरन्तन्महाभारताख्यानं श्रुत्वैव प्रविलीयते

ahnā yadenaścājñānātprakaroti naraścarantanmahābhāratākhyānaṃ śrutvaiva pravilīyate

भारतानां महज्जन्म महाभारतमुच्यतेनिरुक्तमस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते

bhāratānāṃ mahajjanma mahābhāratamucyateniruktamasya yo veda sarvapāpaiḥ pramucyate

त्रिभिर्वर्षैः सदोत्थायी कृष्णद्वैपायनो मुनिःमहाभारतमाख्यानं कृतवानिदमुत्तमम्

tribhirvarṣaiḥ sadotthāyī kṛṣṇadvaipāyano muniḥmahābhāratamākhyānaṃ kṛtavānidamuttamam

धर्मे चार्थे च कामे च मोक्षे च भरतर्षभयदिहास्ति तदन्यत्र यन्नेहास्ति न तत्क्वचित्

dharme cārthe ca kāme ca mokṣe ca bharatarṣabhayadihāsti tadanyatra yannehāsti na tatkvacit