Parva.Adhyaya 1.70

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

प्रजापतेस्तु दक्षस्य मनोर्वैवस्वतस्य चभरतस्य कुरोः पूरोरजमीढस्य चान्वये

prajāpatestu dakṣasya manorvaivasvatasya cabharatasya kuroḥ pūrorajamīḍhasya cānvaye

यादवानामिमं वंशं पौरवाणां च सर्वशःतथैव भारतानां च पुण्यं स्वस्त्ययनं महत्धन्यं यशस्यमायुष्यं कीर्तयिष्यामि तेऽनघ

yādavānāmimaṃ vaṃśaṃ pauravāṇāṃ ca sarvaśaḥtathaiva bhāratānāṃ ca puṇyaṃ svastyayanaṃ mahatdhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ kīrtayiṣyāmi te'nagha

तेजोभिरुदिताः सर्वे महर्षिसमतेजसःदश प्रचेतसः पुत्राः सन्तः पूर्वजनाः स्मृताःमेघजेनाग्निना ये ते पूर्वं दग्धा महौजसः

tejobhiruditāḥ sarve maharṣisamatejasaḥdaśa pracetasaḥ putrāḥ santaḥ pūrvajanāḥ smṛtāḥmeghajenāgninā ye te pūrvaṃ dagdhā mahaujasaḥ

तेभ्यः प्राचेतसो जज्ञे दक्षो दक्षादिमाः प्रजाःसंभूताः पुरुषव्याघ्र स हि लोकपितामहः

tebhyaḥ prācetaso jajñe dakṣo dakṣādimāḥ prajāḥsaṃbhūtāḥ puruṣavyāghra sa hi lokapitāmahaḥ

वीरिण्या सह संगम्य दक्षः प्राचेतसो मुनिःआत्मतुल्यानजनयत्सहस्रं संशितव्रतान्

vīriṇyā saha saṃgamya dakṣaḥ prācetaso muniḥātmatulyānajanayatsahasraṃ saṃśitavratān

सहस्रसंख्यान्समितान्सुतान्दक्षस्य नारदःमोक्षमध्यापयामास सांख्यज्ञानमनुत्तमम्

sahasrasaṃkhyānsamitānsutāndakṣasya nāradaḥmokṣamadhyāpayāmāsa sāṃkhyajñānamanuttamam

ततः पञ्चाशतं कन्याः पुत्रिका अभिसंदधेप्रजापतिः प्रजा दक्षः सिसृक्षुर्जनमेजय

tataḥ pañcāśataṃ kanyāḥ putrikā abhisaṃdadheprajāpatiḥ prajā dakṣaḥ sisṛkṣurjanamejaya

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदशकालस्य नयने युक्ताः सप्तविंशतिमिन्दवे

dadau sa daśa dharmāya kaśyapāya trayodaśakālasya nayane yuktāḥ saptaviṃśatimindave

त्रयोदशानां पत्नीनां या तु दाक्षायणी वरामारीचः कश्यपस्तस्यामादित्यान्समजीजनत्इन्द्रादीन्वीर्यसंपन्नान्विवस्वन्तमथापि च

trayodaśānāṃ patnīnāṃ yā tu dākṣāyaṇī varāmārīcaḥ kaśyapastasyāmādityānsamajījanatindrādīnvīryasaṃpannānvivasvantamathāpi ca

विवस्वतः सुतो जज्ञे यमो वैवस्वतः प्रभुःमार्तण्डश्च यमस्यापि पुत्रो राजन्नजायत

vivasvataḥ suto jajñe yamo vaivasvataḥ prabhuḥmārtaṇḍaśca yamasyāpi putro rājannajāyata

मार्तण्डस्य मनुर्धीमानजायत सुतः प्रभुःमनोर्वंशो मानवानां ततोऽयं प्रथितोऽभवत्ब्रह्मक्षत्रादयस्तस्मान्मनोर्जातास्तु मानवाः

mārtaṇḍasya manurdhīmānajāyata sutaḥ prabhuḥmanorvaṃśo mānavānāṃ tato'yaṃ prathito'bhavatbrahmakṣatrādayastasmānmanorjātāstu mānavāḥ

तत्राभवत्तदा राजन्ब्रह्म क्षत्रेण संगतम्ब्राह्मणा मानवास्तेषां साङ्गं वेदमदीधरन्

tatrābhavattadā rājanbrahma kṣatreṇa saṃgatambrāhmaṇā mānavāsteṣāṃ sāṅgaṃ vedamadīdharan

वेनं धृष्णुं नरिष्यन्तं नाभागेक्ष्वाकुमेव चकरूषमथ शर्यातिं तथैवात्राष्टमीमिलाम्

venaṃ dhṛṣṇuṃ nariṣyantaṃ nābhāgekṣvākumeva cakarūṣamatha śaryātiṃ tathaivātrāṣṭamīmilām

पृषध्रनवमानाहुः क्षत्रधर्मपरायणान्नाभागारिष्टदशमान्मनोः पुत्रान्महाबलान्

pṛṣadhranavamānāhuḥ kṣatradharmaparāyaṇānnābhāgāriṣṭadaśamānmanoḥ putrānmahābalān

पञ्चाशतं मनोः पुत्रास्तथैवान्येऽभवन्क्षितौअन्योन्यभेदात्ते सर्वे विनेशुरिति नः श्रुतम्

pañcāśataṃ manoḥ putrāstathaivānye'bhavankṣitauanyonyabhedātte sarve vineśuriti naḥ śrutam

पुरूरवास्ततो विद्वानिलायां समपद्यतसा वै तस्याभवन्माता पिता चेति हि नः श्रुतम्

purūravāstato vidvānilāyāṃ samapadyatasā vai tasyābhavanmātā pitā ceti hi naḥ śrutam

त्रयोदश समुद्रस्य द्वीपानश्नन्पुरूरवाःअमानुषैर्वृतः सत्त्वैर्मानुषः सन्महायशाः

trayodaśa samudrasya dvīpānaśnanpurūravāḥamānuṣairvṛtaḥ sattvairmānuṣaḥ sanmahāyaśāḥ

विप्रैः स विग्रहं चक्रे वीर्योन्मत्तः पुरूरवाःजहार च स विप्राणां रत्नान्युत्क्रोशतामपि

vipraiḥ sa vigrahaṃ cakre vīryonmattaḥ purūravāḥjahāra ca sa viprāṇāṃ ratnānyutkrośatāmapi

सनत्कुमारस्तं राजन्ब्रह्मलोकादुपेत्य हअनुदर्शयां ततश्चक्रे प्रत्यगृह्णान्न चाप्यसौ

sanatkumārastaṃ rājanbrahmalokādupetya haanudarśayāṃ tataścakre pratyagṛhṇānna cāpyasau

ततो महर्षिभिः क्रुद्धैः शप्तः सद्यो व्यनश्यतलोभान्वितो मदबलान्नष्टसंज्ञो नराधिपः

tato maharṣibhiḥ kruddhaiḥ śaptaḥ sadyo vyanaśyatalobhānvito madabalānnaṣṭasaṃjño narādhipaḥ

स हि गन्धर्वलोकस्थ उर्वश्या सहितो विराट्आनिनाय क्रियार्थेऽग्नीन्यथावद्विहितांस्त्रिधा

sa hi gandharvalokastha urvaśyā sahito virāṭānināya kriyārthe'gnīnyathāvadvihitāṃstridhā

षट्पुत्रा जज्ञिरेऽथैलादायुर्धीमानमावसुःदृढायुश्च वनायुश्च श्रुतायुश्चोर्वशीसुताः

ṣaṭputrā jajñire'thailādāyurdhīmānamāvasuḥdṛḍhāyuśca vanāyuśca śrutāyuścorvaśīsutāḥ

नहुषं वृद्धशर्माणं रजिं रम्भमनेनसम्स्वर्भानवीसुतानेतानायोः पुत्रान्प्रचक्षते

nahuṣaṃ vṛddhaśarmāṇaṃ rajiṃ rambhamanenasamsvarbhānavīsutānetānāyoḥ putrānpracakṣate

आयुषो नहुषः पुत्रो धीमान्सत्यपराक्रमःराज्यं शशास सुमहद्धर्मेण पृथिवीपतिः

āyuṣo nahuṣaḥ putro dhīmānsatyaparākramaḥrājyaṃ śaśāsa sumahaddharmeṇa pṛthivīpatiḥ

पितॄन्देवानृषीन्विप्रान्गन्धर्वोरगराक्षसान्नहुषः पालयामास ब्रह्मक्षत्रमथो विशः

pitṝndevānṛṣīnviprāngandharvoragarākṣasānnahuṣaḥ pālayāmāsa brahmakṣatramatho viśaḥ

स हत्वा दस्युसंघातानृषीन्करमदापयत्पशुवच्चैव तान्पृष्ठे वाहयामास वीर्यवान्

sa hatvā dasyusaṃghātānṛṣīnkaramadāpayatpaśuvaccaiva tānpṛṣṭhe vāhayāmāsa vīryavān

कारयामास चेन्द्रत्वमभिभूय दिवौकसःतेजसा तपसा चैव विक्रमेणौजसा तथा

kārayāmāsa cendratvamabhibhūya divaukasaḥtejasā tapasā caiva vikrameṇaujasā tathā

यतिं ययातिं संयातिमायातिं पाञ्चमुद्धवम्नहुषो जनयामास षट्पुत्रान्प्रियवाससि

yatiṃ yayātiṃ saṃyātimāyātiṃ pāñcamuddhavamnahuṣo janayāmāsa ṣaṭputrānpriyavāsasi

ययातिर्नाहुषः सम्राडासीत्सत्यपराक्रमःस पालयामास महीमीजे च विविधैः सवैः

yayātirnāhuṣaḥ samrāḍāsītsatyaparākramaḥsa pālayāmāsa mahīmīje ca vividhaiḥ savaiḥ

अतिशक्त्या पितॄनर्चन्देवांश्च प्रयतः सदाअन्वगृह्णात्प्रजाः सर्वा ययातिरपराजितः

atiśaktyā pitṝnarcandevāṃśca prayataḥ sadāanvagṛhṇātprajāḥ sarvā yayātiraparājitaḥ

तस्य पुत्रा महेष्वासाः सर्वैः समुदिता गुणैःदेवयान्यां महाराज शर्मिष्ठायां च जज्ञिरे

tasya putrā maheṣvāsāḥ sarvaiḥ samuditā guṇaiḥdevayānyāṃ mahārāja śarmiṣṭhāyāṃ ca jajñire

देवयान्यामजायेतां यदुस्तुर्वसुरेव चद्रुह्युश्चानुश्च पूरुश्च शर्मिष्ठायां प्रजज्ञिरे

devayānyāmajāyetāṃ yadusturvasureva cadruhyuścānuśca pūruśca śarmiṣṭhāyāṃ prajajñire

स शाश्वतीः समा राजन्प्रजा धर्मेण पालयन्जरामार्छन्महाघोरां नाहुषो रूपनाशिनीम्

sa śāśvatīḥ samā rājanprajā dharmeṇa pālayanjarāmārchanmahāghorāṃ nāhuṣo rūpanāśinīm

जराभिभूतः पुत्रान्स राजा वचनमब्रवीत्यदुं पूरुं तुर्वसुं च द्रुह्युं चानुं च भारत

jarābhibhūtaḥ putrānsa rājā vacanamabravītyaduṃ pūruṃ turvasuṃ ca druhyuṃ cānuṃ ca bhārata

यौवनेन चरन्कामान्युवा युवतिभिः सहविहर्तुमहमिच्छामि साह्यं कुरुत पुत्रकाः

yauvanena carankāmānyuvā yuvatibhiḥ sahavihartumahamicchāmi sāhyaṃ kuruta putrakāḥ

तं पुत्रो देवयानेयः पूर्वजो यदुरब्रवीत्किं कार्यं भवतः कार्यमस्माभिर्यौवनेन च

taṃ putro devayāneyaḥ pūrvajo yadurabravītkiṃ kāryaṃ bhavataḥ kāryamasmābhiryauvanena ca

ययातिरब्रवीत्तं वै जरा मे प्रतिगृह्यताम्यौवनेन त्वदीयेन चरेयं विषयानहम्

yayātirabravīttaṃ vai jarā me pratigṛhyatāmyauvanena tvadīyena careyaṃ viṣayānaham

यजतो दीर्घसत्रैर्मे शापाच्चोशनसो मुनेःकामार्थः परिहीणो मे तप्येऽहं तेन पुत्रकाः

yajato dīrghasatrairme śāpāccośanaso muneḥkāmārthaḥ parihīṇo me tapye'haṃ tena putrakāḥ

मामकेन शरीरेण राज्यमेकः प्रशास्तु वःअहं तन्वाभिनवया युवा कामानवाप्नुयाम्

māmakena śarīreṇa rājyamekaḥ praśāstu vaḥahaṃ tanvābhinavayā yuvā kāmānavāpnuyām

न ते तस्य प्रत्यगृह्णन्यदुप्रभृतयो जराम्तमब्रवीत्ततः पूरुः कनीयान्सत्यविक्रमः

na te tasya pratyagṛhṇanyaduprabhṛtayo jarāmtamabravīttataḥ pūruḥ kanīyānsatyavikramaḥ

राजंश्चराभिनवया तन्वा यौवनगोचरःअहं जरां समास्थाय राज्ये स्थास्यामि तेऽऽज्ञया

rājaṃścarābhinavayā tanvā yauvanagocaraḥahaṃ jarāṃ samāsthāya rājye sthāsyāmi te''jñayā

एवमुक्तः स राजर्षिस्तपोवीर्यसमाश्रयात्संचारयामास जरां तदा पुत्रे महात्मनि

evamuktaḥ sa rājarṣistapovīryasamāśrayātsaṃcārayāmāsa jarāṃ tadā putre mahātmani

पौरवेणाथ वयसा राजा यौवनमास्थितःयायातेनापि वयसा राज्यं पूरुरकारयत्

pauraveṇātha vayasā rājā yauvanamāsthitaḥyāyātenāpi vayasā rājyaṃ pūrurakārayat

ततो वर्षसहस्रान्ते ययातिरपराजितःअतृप्त एव कामानां पूरुं पुत्रमुवाच ह

tato varṣasahasrānte yayātiraparājitaḥatṛpta eva kāmānāṃ pūruṃ putramuvāca ha

त्वया दायादवानस्मि त्वं मे वंशकरः सुतःपौरवो वंश इति ते ख्यातिं लोके गमिष्यति

tvayā dāyādavānasmi tvaṃ me vaṃśakaraḥ sutaḥpauravo vaṃśa iti te khyātiṃ loke gamiṣyati

ततः स नृपशार्दूलः पूरुं राज्येऽभिषिच्य चकालेन महता पश्चात्कालधर्ममुपेयिवान्

tataḥ sa nṛpaśārdūlaḥ pūruṃ rājye'bhiṣicya cakālena mahatā paścātkāladharmamupeyivān