Parva.Adhyaya 10.6

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

द्वारदेशे ततो द्रौणिमवस्थितमवेक्ष्य तौअकुर्वतां भोजकृपौ किं संजय वदस्व मे

dvāradeśe tato drauṇimavasthitamavekṣya tauakurvatāṃ bhojakṛpau kiṃ saṃjaya vadasva me

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

कृतवर्माणमामन्त्र्य कृपं च स महारथम्द्रौणिर्मन्युपरीतात्मा शिबिरद्वारमासदत्

kṛtavarmāṇamāmantrya kṛpaṃ ca sa mahārathamdrauṇirmanyuparītātmā śibiradvāramāsadat

तत्र भूतं महाकायं चन्द्रार्कसदृशद्युतिम्सोऽपश्यद्द्वारमावृत्य तिष्ठन्तं लोमहर्षणम्

tatra bhūtaṃ mahākāyaṃ candrārkasadṛśadyutimso'paśyaddvāramāvṛtya tiṣṭhantaṃ lomaharṣaṇam

वसानं चर्म वैयाघ्रं महारुधिरविस्रवम्कृष्णाजिनोत्तरासङ्गं नागयज्ञोपवीतिनम्

vasānaṃ carma vaiyāghraṃ mahārudhiravisravamkṛṣṇājinottarāsaṅgaṃ nāgayajñopavītinam

बाहुभिः स्वायतैः पीनैर्नानाप्रहरणोद्यतैःबद्धाङ्गदमहासर्पं ज्वालामालाकुलाननम्

bāhubhiḥ svāyataiḥ pīnairnānāpraharaṇodyataiḥbaddhāṅgadamahāsarpaṃ jvālāmālākulānanam

दंष्ट्राकरालवदनं व्यादितास्यं भयावहम्नयनानां सहस्रैश्च विचित्रैरभिभूषितम्

daṃṣṭrākarālavadanaṃ vyāditāsyaṃ bhayāvahamnayanānāṃ sahasraiśca vicitrairabhibhūṣitam

नैव तस्य वपुः शक्यं प्रवक्तुं वेष एव वासर्वथा तु तदालक्ष्य स्फुटेयुरपि पर्वताः

naiva tasya vapuḥ śakyaṃ pravaktuṃ veṣa eva vāsarvathā tu tadālakṣya sphuṭeyurapi parvatāḥ

तस्यास्यान्नासिकाभ्यां च श्रवणाभ्यां च सर्वशःतेभ्यश्चाक्षिसहस्रेभ्यः प्रादुरासन्महार्चिषः

tasyāsyānnāsikābhyāṃ ca śravaṇābhyāṃ ca sarvaśaḥtebhyaścākṣisahasrebhyaḥ prādurāsanmahārciṣaḥ

तथा तेजोमरीचिभ्यः शङ्खचक्रगदाधराःप्रादुरासन्हृषीकेशाः शतशोऽथ सहस्रशः

tathā tejomarīcibhyaḥ śaṅkhacakragadādharāḥprādurāsanhṛṣīkeśāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ

तदत्यद्भुतमालोक्य भूतं लोकभयंकरम्द्रौणिरव्यथितो दिव्यैरस्त्रवर्षैरवाकिरत्

tadatyadbhutamālokya bhūtaṃ lokabhayaṃkaramdrauṇiravyathito divyairastravarṣairavākirat

द्रौणिमुक्ताञ्शरांस्तांस्तु तद्भूतं महदग्रसत्उदधेरिव वार्योघान्पावको वडवामुखः

drauṇimuktāñśarāṃstāṃstu tadbhūtaṃ mahadagrasatudadheriva vāryoghānpāvako vaḍavāmukhaḥ

अश्वत्थामा तु संप्रेक्ष्य ताञ्शरौघान्निरर्थकान्रथशक्तिं मुमोचास्मै दीप्तामग्निशिखामिव

aśvatthāmā tu saṃprekṣya tāñśaraughānnirarthakānrathaśaktiṃ mumocāsmai dīptāmagniśikhāmiva

सा तदाहत्य दीप्ताग्रा रथशक्तिरशीर्यतयुगान्ते सूर्यमाहत्य महोल्केव दिवश्च्युता

sā tadāhatya dīptāgrā rathaśaktiraśīryatayugānte sūryamāhatya maholkeva divaścyutā

अथ हेमत्सरुं दिव्यं खड्गमाकाशवर्चसम्कोशात्समुद्बबर्हाशु बिलाद्दीप्तमिवोरगम्

atha hematsaruṃ divyaṃ khaḍgamākāśavarcasamkośātsamudbabarhāśu bilāddīptamivoragam

ततः खड्गवरं धीमान्भूताय प्राहिणोत्तदास तदासाद्य भूतं वै विलयं तूलवद्ययौ

tataḥ khaḍgavaraṃ dhīmānbhūtāya prāhiṇottadāsa tadāsādya bhūtaṃ vai vilayaṃ tūlavadyayau

ततः स कुपितो द्रौणिरिन्द्रकेतुनिभां गदाम्ज्वलन्तीं प्राहिणोत्तस्मै भूतं तामपि चाग्रसत्

tataḥ sa kupito drauṇirindraketunibhāṃ gadāmjvalantīṃ prāhiṇottasmai bhūtaṃ tāmapi cāgrasat

ततः सर्वायुधाभावे वीक्षमाणस्ततस्ततःअपश्यत्कृतमाकाशमनाकाशं जनार्दनैः

tataḥ sarvāyudhābhāve vīkṣamāṇastatastataḥapaśyatkṛtamākāśamanākāśaṃ janārdanaiḥ

तदद्भुततमं दृष्ट्वा द्रोणपुत्रो निरायुधःअब्रवीदभिसंतप्तः कृपवाक्यमनुस्मरन्

tadadbhutatamaṃ dṛṣṭvā droṇaputro nirāyudhaḥabravīdabhisaṃtaptaḥ kṛpavākyamanusmaran

ब्रुवतामप्रियं पथ्यं सुहृदां न शृणोति यःस शोचत्यापदं प्राप्य यथाहमतिवर्त्य तौ

bruvatāmapriyaṃ pathyaṃ suhṛdāṃ na śṛṇoti yaḥsa śocatyāpadaṃ prāpya yathāhamativartya tau

शास्त्रदृष्टानवध्यान्यः समतीत्य जिघांसतिस पथः प्रच्युतो धर्म्यात्कुपथं प्रतिपद्यते

śāstradṛṣṭānavadhyānyaḥ samatītya jighāṃsatisa pathaḥ pracyuto dharmyātkupathaṃ pratipadyate

गोब्राह्मणनृपस्त्रीषु सख्युर्मातुर्गुरोस्तथावृद्धबालजडान्धेषु सुप्तभीतोत्थितेषु च

gobrāhmaṇanṛpastrīṣu sakhyurmāturgurostathāvṛddhabālajaḍāndheṣu suptabhītotthiteṣu ca

मत्तोन्मत्तप्रमत्तेषु न शस्त्राण्युपधारयेत्इत्येवं गुरुभिः पूर्वमुपदिष्टं नृणां सदा

mattonmattapramatteṣu na śastrāṇyupadhārayetityevaṃ gurubhiḥ pūrvamupadiṣṭaṃ nṛṇāṃ sadā

सोऽहमुत्क्रम्य पन्थानं शास्त्रदृष्टं सनातनम्अमार्गेणैवमारभ्य घोरामापदमागतः

so'hamutkramya panthānaṃ śāstradṛṣṭaṃ sanātanamamārgeṇaivamārabhya ghorāmāpadamāgataḥ

तां चापदं घोरतरां प्रवदन्ति मनीषिणःयदुद्यम्य महत्कृत्यं भयादपि निवर्तते

tāṃ cāpadaṃ ghoratarāṃ pravadanti manīṣiṇaḥyadudyamya mahatkṛtyaṃ bhayādapi nivartate

अशक्यं चैव कः कर्तुं शक्तः शक्तिबलादिहन हि दैवाद्गरीयो वै मानुषं कर्म कथ्यते

aśakyaṃ caiva kaḥ kartuṃ śaktaḥ śaktibalādihana hi daivādgarīyo vai mānuṣaṃ karma kathyate

मानुषं कुर्वतः कर्म यदि दैवान्न सिध्यतिस पथः प्रच्युतो धर्म्याद्विपदं प्रतिपद्यते

mānuṣaṃ kurvataḥ karma yadi daivānna sidhyatisa pathaḥ pracyuto dharmyādvipadaṃ pratipadyate

प्रतिघातं ह्यविज्ञातं प्रवदन्ति मनीषिणःयदारभ्य क्रियां कांचिद्भयादिह निवर्तते

pratighātaṃ hyavijñātaṃ pravadanti manīṣiṇaḥyadārabhya kriyāṃ kāṃcidbhayādiha nivartate

तदिदं दुष्प्रणीतेन भयं मां समुपस्थितम्न हि द्रोणसुतः संख्ये निवर्तेत कथंचन

tadidaṃ duṣpraṇītena bhayaṃ māṃ samupasthitamna hi droṇasutaḥ saṃkhye nivarteta kathaṃcana

इदं च सुमहद्भूतं दैवदण्डमिवोद्यतम्न चैतदभिजानामि चिन्तयन्नपि सर्वथा

idaṃ ca sumahadbhūtaṃ daivadaṇḍamivodyatamna caitadabhijānāmi cintayannapi sarvathā

ध्रुवं येयमधर्मे मे प्रवृत्ता कलुषा मतिःतस्याः फलमिदं घोरं प्रतिघाताय दृश्यते

dhruvaṃ yeyamadharme me pravṛttā kaluṣā matiḥtasyāḥ phalamidaṃ ghoraṃ pratighātāya dṛśyate

तदिदं दैवविहितं मम संख्ये निवर्तनम्नान्यत्र दैवादुद्यन्तुमिह शक्यं कथंचन

tadidaṃ daivavihitaṃ mama saṃkhye nivartanamnānyatra daivādudyantumiha śakyaṃ kathaṃcana

सोऽहमद्य महादेवं प्रपद्ये शरणं प्रभुम्दैवदण्डमिमं घोरं स हि मे नाशयिष्यति

so'hamadya mahādevaṃ prapadye śaraṇaṃ prabhumdaivadaṇḍamimaṃ ghoraṃ sa hi me nāśayiṣyati

कपर्दिनं प्रपद्याथ देवदेवमुमापतिम्कपालमालिनं रुद्रं भगनेत्रहरं हरम्

kapardinaṃ prapadyātha devadevamumāpatimkapālamālinaṃ rudraṃ bhaganetraharaṃ haram

स हि देवोऽत्यगाद्देवांस्तपसा विक्रमेण चतस्माच्छरणमभ्येष्ये गिरिशं शूलपाणिनम्

sa hi devo'tyagāddevāṃstapasā vikrameṇa catasmāccharaṇamabhyeṣye giriśaṃ śūlapāṇinam