Parva.Adhyaya 11.23

गान्धार्युवाचएष शल्यो हतः शेते साक्षान्नकुलमातुलःधर्मज्ञेन सता तात धर्मराजेन संयुगे

gāndhāryuvācaeṣa śalyo hataḥ śete sākṣānnakulamātulaḥdharmajñena satā tāta dharmarājena saṃyuge

यस्त्वया स्पर्धते नित्यं सर्वत्र पुरुषर्षभस एष निहतः शेते मद्रराजो महारथः

yastvayā spardhate nityaṃ sarvatra puruṣarṣabhasa eṣa nihataḥ śete madrarājo mahārathaḥ

येन संगृह्णता तात रथमाधिरथेर्युधिजयार्थं पाण्डुपुत्राणां तथा तेजोवधः कृतः

yena saṃgṛhṇatā tāta rathamādhiratheryudhijayārthaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ tathā tejovadhaḥ kṛtaḥ

अहो धिक्पश्य शल्यस्य पूर्णचन्द्रसुदर्शनम्मुखं पद्मपलाशाक्षं वडैरादष्टमव्रणम्

aho dhikpaśya śalyasya pūrṇacandrasudarśanammukhaṃ padmapalāśākṣaṃ vaḍairādaṣṭamavraṇam

एषा चामीकराभस्य तप्तकाञ्चनसप्रभाआस्याद्विनिःसृता जिह्वा भक्ष्यते कृष्ण पक्षिभिः

eṣā cāmīkarābhasya taptakāñcanasaprabhāāsyādviniḥsṛtā jihvā bhakṣyate kṛṣṇa pakṣibhiḥ

युधिष्ठिरेण निहतं शल्यं समितिशोभनम्रुदन्त्यः पर्युपासन्ते मद्रराजकुलस्त्रियः

yudhiṣṭhireṇa nihataṃ śalyaṃ samitiśobhanamrudantyaḥ paryupāsante madrarājakulastriyaḥ

एताः सुसूक्ष्मवसना मद्रराजं नरर्षभम्क्रोशन्त्यभिसमासाद्य क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभम्

etāḥ susūkṣmavasanā madrarājaṃ nararṣabhamkrośantyabhisamāsādya kṣatriyāḥ kṣatriyarṣabham

शल्यं निपतितं नार्यः परिवार्याभितः स्थिताःवाशिता गृष्टयः पङ्के परिमग्नमिवर्षभम्

śalyaṃ nipatitaṃ nāryaḥ parivāryābhitaḥ sthitāḥvāśitā gṛṣṭayaḥ paṅke parimagnamivarṣabham

शल्यं शरणदं शूरं पश्यैनं रथसत्तमम्शयानं वीरशयने शरैर्विशकलीकृतम्

śalyaṃ śaraṇadaṃ śūraṃ paśyainaṃ rathasattamamśayānaṃ vīraśayane śarairviśakalīkṛtam

एष शैलालयो राजा भगदत्तः प्रतापवान्गजाङ्कुशधरः श्रेष्ठः शेते भुवि निपातितः

eṣa śailālayo rājā bhagadattaḥ pratāpavāngajāṅkuśadharaḥ śreṣṭhaḥ śete bhuvi nipātitaḥ

यस्य रुक्ममयी माला शिरस्येषा विराजतेश्वापदैर्भक्ष्यमाणस्य शोभयन्तीव मूर्धजान्

yasya rukmamayī mālā śirasyeṣā virājateśvāpadairbhakṣyamāṇasya śobhayantīva mūrdhajān

एतेन किल पार्थस्य युद्धमासीत्सुदारुणम्लोमहर्षणमत्युग्रं शक्रस्य बलिना यथा

etena kila pārthasya yuddhamāsītsudāruṇamlomaharṣaṇamatyugraṃ śakrasya balinā yathā

योधयित्वा महाबाहुरेष पार्थं धनंजयम्संशयं गमयित्वा च कुन्तीपुत्रेण पातितः

yodhayitvā mahābāhureṣa pārthaṃ dhanaṃjayamsaṃśayaṃ gamayitvā ca kuntīputreṇa pātitaḥ

यस्य नास्ति समो लोके शौर्ये वीर्ये च कश्चनस एष निहतः शेते भीष्मो भीष्मकृदाहवे

yasya nāsti samo loke śaurye vīrye ca kaścanasa eṣa nihataḥ śete bhīṣmo bhīṣmakṛdāhave

पश्य शांतनवं कृष्ण शयानं सूर्यवर्चसम्युगान्त इव कालेन पातितं सूर्यमम्बरात्

paśya śāṃtanavaṃ kṛṣṇa śayānaṃ sūryavarcasamyugānta iva kālena pātitaṃ sūryamambarāt

एष तप्त्वा रणे शत्रूञ्शस्त्रतापेन वीर्यवान्नरसूर्योऽस्तमभ्येति सूर्योऽस्तमिव केशव

eṣa taptvā raṇe śatrūñśastratāpena vīryavānnarasūryo'stamabhyeti sūryo'stamiva keśava

शरतल्पगतं वीरं धर्मे देवापिना समम्शयानं वीरशयने पश्य शूरनिषेविते

śaratalpagataṃ vīraṃ dharme devāpinā samamśayānaṃ vīraśayane paśya śūraniṣevite

कर्णिनालीकनाराचैरास्तीर्य शयनोत्तमम्आविश्य शेते भगवान्स्कन्दः शरवणं यथा

karṇinālīkanārācairāstīrya śayanottamamāviśya śete bhagavānskandaḥ śaravaṇaṃ yathā

अतूलपूर्णं गाङ्गेयस्त्रिभिर्बाणैः समन्वितम्उपधायोपधानाग्र्यं दत्तं गाण्डीवधन्वना

atūlapūrṇaṃ gāṅgeyastribhirbāṇaiḥ samanvitamupadhāyopadhānāgryaṃ dattaṃ gāṇḍīvadhanvanā

पालयानः पितुः शास्त्रमूर्ध्वरेता महायशाःएष शांतनवः शेते माधवाप्रतिमो युधि

pālayānaḥ pituḥ śāstramūrdhvaretā mahāyaśāḥeṣa śāṃtanavaḥ śete mādhavāpratimo yudhi

धर्मात्मा तात धर्मज्ञः पारंपर्येण निर्णयेअमर्त्य इव मर्त्यः सन्नेष प्राणानधारयत्

dharmātmā tāta dharmajñaḥ pāraṃparyeṇa nirṇayeamartya iva martyaḥ sanneṣa prāṇānadhārayat

नास्ति युद्धे कृती कश्चिन्न विद्वान्न पराक्रमीयत्र शांतनवो भीष्मः शेतेऽद्य निहतः परैः

nāsti yuddhe kṛtī kaścinna vidvānna parākramīyatra śāṃtanavo bhīṣmaḥ śete'dya nihataḥ paraiḥ

स्वयमेतेन शूरेण पृच्छ्यमानेन पाण्डवैःधर्मज्ञेनाहवे मृत्युराख्यातः सत्यवादिना

svayametena śūreṇa pṛcchyamānena pāṇḍavaiḥdharmajñenāhave mṛtyurākhyātaḥ satyavādinā

प्रनष्टः कुरुवंशश्च पुनर्येन समुद्धृतःस गतः कुरुभिः सार्धं महाबुद्धिः पराभवम्

pranaṣṭaḥ kuruvaṃśaśca punaryena samuddhṛtaḥsa gataḥ kurubhiḥ sārdhaṃ mahābuddhiḥ parābhavam

धर्मेषु कुरवः कं नु परिप्रक्ष्यन्ति माधवगते देवव्रते स्वर्गं देवकल्पे नरर्षभे

dharmeṣu kuravaḥ kaṃ nu pariprakṣyanti mādhavagate devavrate svargaṃ devakalpe nararṣabhe

अर्जुनस्य विनेतारमाचार्यं सात्यकेस्तथातं पश्य पतितं द्रोणं कुरूणां गुरुसत्तमम्

arjunasya vinetāramācāryaṃ sātyakestathātaṃ paśya patitaṃ droṇaṃ kurūṇāṃ gurusattamam

अस्त्रं चतुर्विधं वेद यथैव त्रिदशेश्वरःभार्गवो वा महावीर्यस्तथा द्रोणोऽपि माधव

astraṃ caturvidhaṃ veda yathaiva tridaśeśvaraḥbhārgavo vā mahāvīryastathā droṇo'pi mādhava

यस्य प्रसादाद्बीभत्सुः पाण्डवः कर्म दुष्करम्चकार स हतः शेते नैनमस्त्राण्यपालयन्

yasya prasādādbībhatsuḥ pāṇḍavaḥ karma duṣkaramcakāra sa hataḥ śete nainamastrāṇyapālayan

यं पुरोधाय कुरव आह्वयन्ति स्म पाण्डवान्सोऽयं शस्त्रभृतां श्रेष्ठो द्रोणः शस्त्रैः पृथक्कृतः

yaṃ purodhāya kurava āhvayanti sma pāṇḍavānso'yaṃ śastrabhṛtāṃ śreṣṭho droṇaḥ śastraiḥ pṛthakkṛtaḥ

यस्य निर्दहतः सेनां गतिरग्नेरिवाभवत्स भूमौ निहतः शेते शान्तार्चिरिव पावकः

yasya nirdahataḥ senāṃ gatiragnerivābhavatsa bhūmau nihataḥ śete śāntārciriva pāvakaḥ

धनुर्मुष्टिरशीर्णश्च हस्तावापश्च माधवद्रोणस्य निहतस्यापि दृश्यते जीवतो यथा

dhanurmuṣṭiraśīrṇaśca hastāvāpaśca mādhavadroṇasya nihatasyāpi dṛśyate jīvato yathā

वेदा यस्माच्च चत्वारः सर्वास्त्राणि च केशवअनपेतानि वै शूराद्यथैवादौ प्रजापतेः

vedā yasmācca catvāraḥ sarvāstrāṇi ca keśavaanapetāni vai śūrādyathaivādau prajāpateḥ

वन्दनार्हाविमौ तस्य बन्दिभिर्वन्दितौ शुभौगोमायवो विकर्षन्ति पादौ शिष्यशतार्चितौ

vandanārhāvimau tasya bandibhirvanditau śubhaugomāyavo vikarṣanti pādau śiṣyaśatārcitau

द्रोणं द्रुपदपुत्रेण निहतं मधुसूदनकृपी कृपणमन्वास्ते दुःखोपहतचेतना

droṇaṃ drupadaputreṇa nihataṃ madhusūdanakṛpī kṛpaṇamanvāste duḥkhopahatacetanā

तां पश्य रुदतीमार्तां मुक्तकेशीमधोमुखीम्हतं पतिमुपासन्तीं द्रोणं शस्त्रभृतां वरम्

tāṃ paśya rudatīmārtāṃ muktakeśīmadhomukhīmhataṃ patimupāsantīṃ droṇaṃ śastrabhṛtāṃ varam

बाणैर्भिन्नतनुत्राणं धृष्टद्युम्नेन केशवउपास्ते वै मृधे द्रोणं जटिला ब्रह्मचारिणी

bāṇairbhinnatanutrāṇaṃ dhṛṣṭadyumnena keśavaupāste vai mṛdhe droṇaṃ jaṭilā brahmacāriṇī

प्रेतकृत्ये च यतते कृपी कृपणमातुराहतस्य समरे भर्तुः सुकुमारी यशस्विनी

pretakṛtye ca yatate kṛpī kṛpaṇamāturāhatasya samare bhartuḥ sukumārī yaśasvinī

अग्नीनाहृत्य विधिवच्चितां प्रज्वाल्य सर्वशःद्रोणमाधाय गायन्ति त्रीणि सामानि सामगाः

agnīnāhṛtya vidhivaccitāṃ prajvālya sarvaśaḥdroṇamādhāya gāyanti trīṇi sāmāni sāmagāḥ

किरन्ति च चितामेते जटिला ब्रह्मचारिणःधनुर्भिः शक्तिभिश्चैव रथनीडैश्च माधव

kiranti ca citāmete jaṭilā brahmacāriṇaḥdhanurbhiḥ śaktibhiścaiva rathanīḍaiśca mādhava

शस्त्रैश्च विविधैरन्यैर्धक्ष्यन्ते भूरितेजसम्त एते द्रोणमाधाय शंसन्ति च रुदन्ति च

śastraiśca vividhairanyairdhakṣyante bhūritejasamta ete droṇamādhāya śaṃsanti ca rudanti ca

सामभिस्त्रिभिरन्तःस्थैरनुशंसन्ति चापरेअग्नावग्निमिवाधाय द्रोणं हुत्वा हुताशने

sāmabhistribhirantaḥsthairanuśaṃsanti cāpareagnāvagnimivādhāya droṇaṃ hutvā hutāśane

गच्छन्त्यभिमुखा गङ्गां द्रोणशिष्या द्विजातयःअपसव्यां चितिं कृत्वा पुरस्कृत्य कृपीं तदा

gacchantyabhimukhā gaṅgāṃ droṇaśiṣyā dvijātayaḥapasavyāṃ citiṃ kṛtvā puraskṛtya kṛpīṃ tadā