Mahabharata · 29 verses
Read this chapter as a bookवैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca
स एवमुक्तस्तु मुनिर्नारदो वदतां वरःकथयामास तत्सर्वं यथा शप्तः स सूतजः
sa evamuktastu munirnārado vadatāṃ varaḥkathayāmāsa tatsarvaṃ yathā śaptaḥ sa sūtajaḥ
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारतन कर्णार्जुनयोः किंचिदविषह्यं भवेद्रणे
evametanmahābāho yathā vadasi bhāratana karṇārjunayoḥ kiṃcidaviṣahyaṃ bhavedraṇe
गुह्यमेतत्तु देवानां कथयिष्यामि ते नृपतन्निबोध महाराज यथा वृत्तमिदं पुरा
guhyametattu devānāṃ kathayiṣyāmi te nṛpatannibodha mahārāja yathā vṛttamidaṃ purā
क्षत्रं स्वर्गं कथं गच्छेच्छस्त्रपूतमिति प्रभोसंघर्षजननस्तस्मात्कन्यागर्भो विनिर्मितः
kṣatraṃ svargaṃ kathaṃ gacchecchastrapūtamiti prabhosaṃgharṣajananastasmātkanyāgarbho vinirmitaḥ
स बालस्तेजसा युक्तः सूतपुत्रत्वमागतःचकाराङ्गिरसां श्रेष्ठे धनुर्वेदं गुरौ तव
sa bālastejasā yuktaḥ sūtaputratvamāgataḥcakārāṅgirasāṃ śreṣṭhe dhanurvedaṃ gurau tava
स बलं भीमसेनस्य फल्गुनस्य च लाघवम्बुद्धिं च तव राजेन्द्र यमयोर्विनयं तथा
sa balaṃ bhīmasenasya phalgunasya ca lāghavambuddhiṃ ca tava rājendra yamayorvinayaṃ tathā
सख्यं च वासुदेवेन बाल्ये गाण्डीवधन्वनःप्रजानामनुरागं च चिन्तयानो व्यदह्यत
sakhyaṃ ca vāsudevena bālye gāṇḍīvadhanvanaḥprajānāmanurāgaṃ ca cintayāno vyadahyata
स सख्यमगमद्बाल्ये राज्ञा दुर्योधनेन वैयुष्माभिर्नित्यसंद्विष्टो दैवाच्चापि स्वभावतः
sa sakhyamagamadbālye rājñā duryodhanena vaiyuṣmābhirnityasaṃdviṣṭo daivāccāpi svabhāvataḥ
विद्याधिकमथालक्ष्य धनुर्वेदे धनंजयम्द्रोणं रहस्युपागम्य कर्णो वचनमब्रवीत्
vidyādhikamathālakṣya dhanurvede dhanaṃjayamdroṇaṃ rahasyupāgamya karṇo vacanamabravīt
ब्रह्मास्त्रं वेत्तुमिच्छामि सरहस्यनिवर्तनम्अर्जुनेन समो युद्धे भवेयमिति मे मतिः
brahmāstraṃ vettumicchāmi sarahasyanivartanamarjunena samo yuddhe bhaveyamiti me matiḥ
समः पुत्रेषु च स्नेहः शिष्येषु च तव ध्रुवम्त्वत्प्रसादान्न मां ब्रूयुरकृतास्त्रं विचक्षणाः
samaḥ putreṣu ca snehaḥ śiṣyeṣu ca tava dhruvamtvatprasādānna māṃ brūyurakṛtāstraṃ vicakṣaṇāḥ
द्रोणस्तथोक्तः कर्णेन सापेक्षः फल्गुनं प्रतिदौरात्म्यं चापि कर्णस्य विदित्वा तमुवाच ह
droṇastathoktaḥ karṇena sāpekṣaḥ phalgunaṃ pratidaurātmyaṃ cāpi karṇasya viditvā tamuvāca ha
ब्रह्मास्त्रं ब्राह्मणो विद्याद्यथावच्चरितव्रतःक्षत्रियो वा तपस्वी यो नान्यो विद्यात्कथंचन
brahmāstraṃ brāhmaṇo vidyādyathāvaccaritavrataḥkṣatriyo vā tapasvī yo nānyo vidyātkathaṃcana
इत्युक्तोऽङ्गिरसां श्रेष्ठमामन्त्र्य प्रतिपूज्य चजगाम सहसा रामं महेन्द्रं पर्वतं प्रति
ityukto'ṅgirasāṃ śreṣṭhamāmantrya pratipūjya cajagāma sahasā rāmaṃ mahendraṃ parvataṃ prati
स तु राममुपागम्य शिरसाभिप्रणम्य चब्राह्मणो भार्गवोऽस्मीति गौरवेणाभ्यगच्छत
sa tu rāmamupāgamya śirasābhipraṇamya cabrāhmaṇo bhārgavo'smīti gauraveṇābhyagacchata
रामस्तं प्रतिजग्राह पृष्ट्वा गोत्रादि सर्वशःउष्यतां स्वागतं चेति प्रीतिमांश्चाभवद्भृशम्
rāmastaṃ pratijagrāha pṛṣṭvā gotrādi sarvaśaḥuṣyatāṃ svāgataṃ ceti prītimāṃścābhavadbhṛśam
तत्र कर्णस्य वसतो महेन्द्रे पर्वतोत्तमेगन्धर्वै राक्षसैर्यक्षैर्देवैश्चासीत्समागमः
tatra karṇasya vasato mahendre parvatottamegandharvai rākṣasairyakṣairdevaiścāsītsamāgamaḥ
स तत्रेष्वस्त्रमकरोद्भृगुश्रेष्ठाद्यथाविधिप्रियश्चाभवदत्यर्थं देवगन्धर्वरक्षसाम्
sa tatreṣvastramakarodbhṛguśreṣṭhādyathāvidhipriyaścābhavadatyarthaṃ devagandharvarakṣasām
स कदाचित्समुद्रान्ते विचरन्नाश्रमान्तिकेएकः खड्गधनुष्पाणिः परिचक्राम सूतजः
sa kadācitsamudrānte vicarannāśramāntikeekaḥ khaḍgadhanuṣpāṇiḥ paricakrāma sūtajaḥ
सोऽग्निहोत्रप्रसक्तस्य कस्यचिद्ब्रह्मवादिनःजघानाज्ञानतः पार्थ होमधेनुं यदृच्छया
so'gnihotraprasaktasya kasyacidbrahmavādinaḥjaghānājñānataḥ pārtha homadhenuṃ yadṛcchayā
तदज्ञानकृतं मत्वा ब्राह्मणाय न्यवेदयत्कर्णः प्रसादयंश्चैनमिदमित्यब्रवीद्वचः
tadajñānakṛtaṃ matvā brāhmaṇāya nyavedayatkarṇaḥ prasādayaṃścainamidamityabravīdvacaḥ
अबुद्धिपूर्वं भगवन्धेनुरेषा हता तवमया तत्र प्रसादं मे कुरुष्वेति पुनः पुनः
abuddhipūrvaṃ bhagavandhenureṣā hatā tavamayā tatra prasādaṃ me kuruṣveti punaḥ punaḥ
तं स विप्रोऽब्रवीत्क्रुद्धो वाचा निर्भर्त्सयन्निवदुराचार वधार्हस्त्वं फलं प्राप्नुहि दुर्मते
taṃ sa vipro'bravītkruddho vācā nirbhartsayannivadurācāra vadhārhastvaṃ phalaṃ prāpnuhi durmate
येन विस्पर्धसे नित्यं यदर्थं घटसेऽनिशम्युध्यतस्तेन ते पाप भूमिश्चक्रं ग्रसिष्यति
yena vispardhase nityaṃ yadarthaṃ ghaṭase'niśamyudhyatastena te pāpa bhūmiścakraṃ grasiṣyati
ततश्चक्रे महीग्रस्ते मूर्धानं ते विचेतसःपातयिष्यति विक्रम्य शत्रुर्गच्छ नराधम
tataścakre mahīgraste mūrdhānaṃ te vicetasaḥpātayiṣyati vikramya śatrurgaccha narādhama
यथेयं गौर्हता मूढ प्रमत्तेन त्वया ममप्रमत्तस्यैवमेवान्यः शिरस्ते पातयिष्यति
yatheyaṃ gaurhatā mūḍha pramattena tvayā mamapramattasyaivamevānyaḥ śiraste pātayiṣyati
ततः प्रसादयामास पुनस्तं द्विजसत्तमम्गोभिर्धनैश्च रत्नैश्च स चैनं पुनरब्रवीत्
tataḥ prasādayāmāsa punastaṃ dvijasattamamgobhirdhanaiśca ratnaiśca sa cainaṃ punarabravīt
नेदं मद्व्याहृतं कुर्यात्सर्वलोकोऽपि वै मृषागच्छ वा तिष्ठ वा यद्वा कार्यं ते तत्समाचर
nedaṃ madvyāhṛtaṃ kuryātsarvaloko'pi vai mṛṣāgaccha vā tiṣṭha vā yadvā kāryaṃ te tatsamācara
इत्युक्तो ब्राह्मणेनाथ कर्णो दैन्यादधोमुखःराममभ्यागमद्भीतस्तदेव मनसा स्मरन्
ityukto brāhmaṇenātha karṇo dainyādadhomukhaḥrāmamabhyāgamadbhītastadeva manasā smaran