Mahabharata · 15 verses
Read this chapter as a bookवैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca
तस्मिन्वाक्यान्तरे वाक्यं पुनरेवार्जुनोऽब्रवीत्विषण्णमनसं ज्येष्ठमिदं भ्रातरमीश्वरम्
tasminvākyāntare vākyaṃ punarevārjuno'bravītviṣaṇṇamanasaṃ jyeṣṭhamidaṃ bhrātaramīśvaram
क्षत्रधर्मेण धर्मज्ञ प्राप्य राज्यमनुत्तमम्जित्वा चारीन्नरश्रेष्ठ तप्यते किं भवान्भृशम्
kṣatradharmeṇa dharmajña prāpya rājyamanuttamamjitvā cārīnnaraśreṣṭha tapyate kiṃ bhavānbhṛśam
क्षत्रियाणां महाराज संग्रामे निधनं स्मृतम्विशिष्टं बहुभिर्यज्ञैः क्षत्रधर्ममनुस्मर
kṣatriyāṇāṃ mahārāja saṃgrāme nidhanaṃ smṛtamviśiṣṭaṃ bahubhiryajñaiḥ kṣatradharmamanusmara
ब्राह्मणानां तपस्त्यागः प्रेत्यधर्मविधिः स्मृतःक्षत्रियाणां च विहितं संग्रामे निधनं विभो
brāhmaṇānāṃ tapastyāgaḥ pretyadharmavidhiḥ smṛtaḥkṣatriyāṇāṃ ca vihitaṃ saṃgrāme nidhanaṃ vibho
क्षत्रधर्मो महारौद्रः शस्त्रनित्य इति स्मृतःवधश्च भरतश्रेष्ठ काले शस्त्रेण संयुगे
kṣatradharmo mahāraudraḥ śastranitya iti smṛtaḥvadhaśca bharataśreṣṭha kāle śastreṇa saṃyuge
ब्राह्मणस्यापि चेद्राजन्क्षत्रधर्मेण तिष्ठतःप्रशस्तं जीवितं लोके क्षत्रं हि ब्रह्मसंस्थितम्
brāhmaṇasyāpi cedrājankṣatradharmeṇa tiṣṭhataḥpraśastaṃ jīvitaṃ loke kṣatraṃ hi brahmasaṃsthitam
न त्यागो न पुनर्याच्ञा न तपो मनुजेश्वरक्षत्रियस्य विधीयन्ते न परस्वोपजीवनम्
na tyāgo na punaryācñā na tapo manujeśvarakṣatriyasya vidhīyante na parasvopajīvanam
स भवान्सर्वधर्मज्ञः सर्वात्मा भरतर्षभराजा मनीषी निपुणो लोके दृष्टपरावरः
sa bhavānsarvadharmajñaḥ sarvātmā bharatarṣabharājā manīṣī nipuṇo loke dṛṣṭaparāvaraḥ
त्यक्त्वा संतापजं शोकं दंशितो भव कर्मणिक्षत्रियस्य विशेषेण हृदयं वज्रसंहतम्
tyaktvā saṃtāpajaṃ śokaṃ daṃśito bhava karmaṇikṣatriyasya viśeṣeṇa hṛdayaṃ vajrasaṃhatam
जित्वारीन्क्षत्रधर्मेण प्राप्य राज्यमकण्टकम्विजितात्मा मनुष्येन्द्र यज्ञदानपरो भव
jitvārīnkṣatradharmeṇa prāpya rājyamakaṇṭakamvijitātmā manuṣyendra yajñadānaparo bhava
इन्द्रो वै ब्रह्मणः पुत्रः कर्मणा क्षत्रियोऽभवत्ज्ञातीनां पापवृत्तीनां जघान नवतीर्नव
indro vai brahmaṇaḥ putraḥ karmaṇā kṣatriyo'bhavatjñātīnāṃ pāpavṛttīnāṃ jaghāna navatīrnava
तच्चास्य कर्म पूज्यं हि प्रशस्यं च विशां पतेतेन चेन्द्रत्वमापेदे देवानामिति नः श्रुतम्
taccāsya karma pūjyaṃ hi praśasyaṃ ca viśāṃ patetena cendratvamāpede devānāmiti naḥ śrutam
स त्वं यज्ञैर्महाराज यजस्व बहुदक्षिणैःयथैवेन्द्रो मनुष्येन्द्र चिराय विगतज्वरः
sa tvaṃ yajñairmahārāja yajasva bahudakṣiṇaiḥyathaivendro manuṣyendra cirāya vigatajvaraḥ
मा त्वमेवंगते किंचित्क्षत्रियर्षभ शोचिथाःगतास्ते क्षत्रधर्मेण शस्त्रपूताः परां गतिम्
mā tvamevaṃgate kiṃcitkṣatriyarṣabha śocithāḥgatāste kṣatradharmeṇa śastrapūtāḥ parāṃ gatim
भवितव्यं तथा तच्च यद्वृत्तं भरतर्षभदिष्टं हि राजशार्दूल न शक्यमतिवर्तितुम्
bhavitavyaṃ tathā tacca yadvṛttaṃ bharatarṣabhadiṣṭaṃ hi rājaśārdūla na śakyamativartitum