Parva.Adhyaya 12.24

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

भगवन्कर्मणा केन सुद्युम्नो वसुधाधिपःसंसिद्धिं परमां प्राप्तः श्रोतुमिच्छामि तं नृपम्

bhagavankarmaṇā kena sudyumno vasudhādhipaḥsaṃsiddhiṃ paramāṃ prāptaḥ śrotumicchāmi taṃ nṛpam

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्शङ्खश्च लिखितश्चास्तां भ्रातरौ संयतव्रतौ

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanamśaṅkhaśca likhitaścāstāṃ bhrātarau saṃyatavratau

तयोरावसथावास्तां रमणीयौ पृथक्पृथक्नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैरुपेतौ बाहुदामनु

tayorāvasathāvāstāṃ ramaṇīyau pṛthakpṛthaknityapuṣpaphalairvṛkṣairupetau bāhudāmanu

ततः कदाचिल्लिखितः शङ्खस्याश्रममागमत्यदृच्छयापि शङ्खोऽथ निष्क्रान्तोऽभवदाश्रमात्

tataḥ kadācillikhitaḥ śaṅkhasyāśramamāgamatyadṛcchayāpi śaṅkho'tha niṣkrānto'bhavadāśramāt

सोऽभिगम्याश्रमं भ्रातुः शङ्खस्य लिखितस्तदाफलानि शातयामास सम्यक्परिणतान्युत

so'bhigamyāśramaṃ bhrātuḥ śaṅkhasya likhitastadāphalāni śātayāmāsa samyakpariṇatānyuta

तान्युपादाय विस्रब्धो भक्षयामास स द्विजःतस्मिंश्च भक्षयत्येव शङ्खोऽप्याश्रममागमत्

tānyupādāya visrabdho bhakṣayāmāsa sa dvijaḥtasmiṃśca bhakṣayatyeva śaṅkho'pyāśramamāgamat

भक्षयन्तं तु तं दृष्ट्वा शङ्खो भ्रातरमब्रवीत्कुतः फलान्यवाप्तानि हेतुना केन खादसि

bhakṣayantaṃ tu taṃ dṛṣṭvā śaṅkho bhrātaramabravītkutaḥ phalānyavāptāni hetunā kena khādasi

सोऽब्रवीद्भ्रातरं ज्येष्ठमुपस्पृश्याभिवाद्य चइत एव गृहीतानि मयेति प्रहसन्निव

so'bravīdbhrātaraṃ jyeṣṭhamupaspṛśyābhivādya caita eva gṛhītāni mayeti prahasanniva

तमब्रवीत्तदा शङ्खस्तीव्रकोपसमन्वितःस्तेयं त्वया कृतमिदं फलान्याददता स्वयम्गच्छ राजानमासाद्य स्वकर्म प्रथयस्व वै

tamabravīttadā śaṅkhastīvrakopasamanvitaḥsteyaṃ tvayā kṛtamidaṃ phalānyādadatā svayamgaccha rājānamāsādya svakarma prathayasva vai

अदत्तादानमेवेदं कृतं पार्थिवसत्तमस्तेनं मां त्वं विदित्वा च स्वधर्ममनुपालयशीघ्रं धारय चौरस्य मम दण्डं नराधिप

adattādānamevedaṃ kṛtaṃ pārthivasattamastenaṃ māṃ tvaṃ viditvā ca svadharmamanupālayaśīghraṃ dhāraya caurasya mama daṇḍaṃ narādhipa

इत्युक्तस्तस्य वचनात्सुद्युम्नं वसुधाधिपम्अभ्यगच्छन्महाबाहो लिखितः संशितव्रतः

ityuktastasya vacanātsudyumnaṃ vasudhādhipamabhyagacchanmahābāho likhitaḥ saṃśitavrataḥ

सुद्युम्नस्त्वन्तपालेभ्यः श्रुत्वा लिखितमागतम्अभ्यगच्छत्सहामात्यः पद्भ्यामेव नरेश्वरः

sudyumnastvantapālebhyaḥ śrutvā likhitamāgatamabhyagacchatsahāmātyaḥ padbhyāmeva nareśvaraḥ

तमब्रवीत्समागत्य स राजा ब्रह्मवित्तमम्किमागमनमाचक्ष्व भगवन्कृतमेव तत्

tamabravītsamāgatya sa rājā brahmavittamamkimāgamanamācakṣva bhagavankṛtameva tat

एवमुक्तः स विप्रर्षिः सुद्युम्नमिदमब्रवीत्प्रतिश्रौषि करिष्येति श्रुत्वा तत्कर्तुमर्हसि

evamuktaḥ sa viprarṣiḥ sudyumnamidamabravītpratiśrauṣi kariṣyeti śrutvā tatkartumarhasi

अनिसृष्टानि गुरुणा फलानि पुरुषर्षभभक्षितानि मया राजंस्तत्र मां शाधि माचिरम्

anisṛṣṭāni guruṇā phalāni puruṣarṣabhabhakṣitāni mayā rājaṃstatra māṃ śādhi māciram

सुद्युम्न उवाच · sudyumna uvāca

प्रमाणं चेन्मतो राजा भवतो दण्डधारणेअनुज्ञायामपि तथा हेतुः स्याद्ब्राह्मणर्षभ

pramāṇaṃ cenmato rājā bhavato daṇḍadhāraṇeanujñāyāmapi tathā hetuḥ syādbrāhmaṇarṣabha

स भवानभ्यनुज्ञातः शुचिकर्मा महाव्रतःब्रूहि कामानतोऽन्यांस्त्वं करिष्यामि हि ते वचः

sa bhavānabhyanujñātaḥ śucikarmā mahāvrataḥbrūhi kāmānato'nyāṃstvaṃ kariṣyāmi hi te vacaḥ

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

छन्द्यमानोऽपि ब्रह्मर्षिः पार्थिवेन महात्मनानान्यं वै वरयामास तस्माद्दण्डादृते वरम्

chandyamāno'pi brahmarṣiḥ pārthivena mahātmanānānyaṃ vai varayāmāsa tasmāddaṇḍādṛte varam

ततः स पृथिवीपालो लिखितस्य महात्मनःकरौ प्रच्छेदयामास धृतदण्डो जगाम सः

tataḥ sa pṛthivīpālo likhitasya mahātmanaḥkarau pracchedayāmāsa dhṛtadaṇḍo jagāma saḥ

स गत्वा भ्रातरं शङ्खमार्तरूपोऽब्रवीदिदम्धृतदण्डस्य दुर्भुद्धेर्भगवन्क्षन्तुमर्हसि

sa gatvā bhrātaraṃ śaṅkhamārtarūpo'bravīdidamdhṛtadaṇḍasya durbhuddherbhagavankṣantumarhasi

शङ्ख उवाच · śaṅkha uvāca

न कुप्ये तव धर्मज्ञ न च दूषयसे ममधर्मस्तु ते व्यतिक्रान्तस्ततस्ते निष्कृतिः कृता

na kupye tava dharmajña na ca dūṣayase mamadharmastu te vyatikrāntastataste niṣkṛtiḥ kṛtā

स गत्वा बाहुदां शीघ्रं तर्पयस्व यथाविधिदेवान्पितॄनृषींश्चैव मा चाधर्मे मनः कृथाः

sa gatvā bāhudāṃ śīghraṃ tarpayasva yathāvidhidevānpitṝnṛṣīṃścaiva mā cādharme manaḥ kṛthāḥ

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शङ्खस्य लिखितस्तदाअवगाह्यापगां पुण्यामुदकार्थं प्रचक्रमे

tasya tadvacanaṃ śrutvā śaṅkhasya likhitastadāavagāhyāpagāṃ puṇyāmudakārthaṃ pracakrame

प्रादुरास्तां ततस्तस्य करौ जलजसंनिभौततः स विस्मितो भ्रातुर्दर्शयामास तौ करौ

prādurāstāṃ tatastasya karau jalajasaṃnibhautataḥ sa vismito bhrāturdarśayāmāsa tau karau

ततस्तमब्रवीच्छङ्खस्तपसेदं कृतं मयामा च तेऽत्र विशङ्का भूद्दैवमेव विधीयते

tatastamabravīcchaṅkhastapasedaṃ kṛtaṃ mayāmā ca te'tra viśaṅkā bhūddaivameva vidhīyate

लिखित उवाच · likhita uvāca

किं नु नाहं त्वया पूतः पूर्वमेव महाद्युतेयस्य ते तपसो वीर्यमीदृशं द्विजसत्तम

kiṃ nu nāhaṃ tvayā pūtaḥ pūrvameva mahādyuteyasya te tapaso vīryamīdṛśaṃ dvijasattama

शङ्ख उवाच · śaṅkha uvāca

एवमेतन्मया कार्यं नाहं दण्डधरस्तवस च पूतो नरपतिस्त्वं चापि पितृभिः सह

evametanmayā kāryaṃ nāhaṃ daṇḍadharastavasa ca pūto narapatistvaṃ cāpi pitṛbhiḥ saha

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

स राजा पाण्डवश्रेष्ठ श्रेष्ठो वै तेन कर्मणाप्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा

sa rājā pāṇḍavaśreṣṭha śreṣṭho vai tena karmaṇāprāptavānparamāṃ siddhiṃ dakṣaḥ prācetaso yathā

एष धर्मः क्षत्रियाणां प्रजानां परिपालनम्उत्पथेऽस्मिन्महाराज मा च शोके मनः कृथाः

eṣa dharmaḥ kṣatriyāṇāṃ prajānāṃ paripālanamutpathe'sminmahārāja mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ

भ्रातुरस्य हितं वाक्यं शृणु धर्मज्ञसत्तमदण्ड एव हि राजेन्द्र क्षत्रधर्मो न मुण्डनम्

bhrāturasya hitaṃ vākyaṃ śṛṇu dharmajñasattamadaṇḍa eva hi rājendra kṣatradharmo na muṇḍanam