Parva.Adhyaya 12.243

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

गन्धान्रसान्नानुरुन्ध्यात्सुखं वा; नालंकारांश्चाप्नुयात्तस्य तस्यमानं च कीर्तिं च यशश्च नेच्छे;त्स वै प्रचारः पश्यतो ब्राह्मणस्य

gandhānrasānnānurundhyātsukhaṃ vā; nālaṃkārāṃścāpnuyāttasya tasyamānaṃ ca kīrtiṃ ca yaśaśca necche;tsa vai pracāraḥ paśyato brāhmaṇasya

सर्वान्वेदानधीयीत शुश्रूषुर्ब्रह्मचर्यवान्ऋचो यजूंषि सामानि न तेन न स ब्राह्मणः

sarvānvedānadhīyīta śuśrūṣurbrahmacaryavānṛco yajūṃṣi sāmāni na tena na sa brāhmaṇaḥ

ज्ञातिवत्सर्वभूतानां सर्ववित्सर्ववेदवित्नाकामो म्रियते जातु न तेन न च ब्राह्मणः

jñātivatsarvabhūtānāṃ sarvavitsarvavedavitnākāmo mriyate jātu na tena na ca brāhmaṇaḥ

इष्टीश्च विविधाः प्राप्य क्रतूंश्चैवाप्तदक्षिणान्नैव प्राप्नोति ब्राह्मण्यमभिध्यानात्कथंचन

iṣṭīśca vividhāḥ prāpya kratūṃścaivāptadakṣiṇānnaiva prāpnoti brāhmaṇyamabhidhyānātkathaṃcana

यदा चायं न बिभेति यदा चास्मान्न बिभ्यतियदा नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तदा

yadā cāyaṃ na bibheti yadā cāsmānna bibhyatiyadā necchati na dveṣṭi brahma saṃpadyate tadā

यदा न कुरुते भावं सर्वभूतेषु पापकम्कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा

yadā na kurute bhāvaṃ sarvabhūteṣu pāpakamkarmaṇā manasā vācā brahma saṃpadyate tadā

कामबन्धनमेवैकं नान्यदस्तीह बन्धनम्कामबन्धनमुक्तो हि ब्रह्मभूयाय कल्पते

kāmabandhanamevaikaṃ nānyadastīha bandhanamkāmabandhanamukto hi brahmabhūyāya kalpate

कामतो मुच्यमानस्तु धूम्राभ्रादिव चन्द्रमाःविरजाः कालमाकाङ्क्षन्धीरो धैर्येण वर्तते

kāmato mucyamānastu dhūmrābhrādiva candramāḥvirajāḥ kālamākāṅkṣandhīro dhairyeṇa vartate

आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं; समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत्स कामकान्तो न तु कामकामः; स वै लोकात्स्वर्गमुपैति देही

āpūryamāṇamacalapratiṣṭhaṃ; samudramāpaḥ praviśanti yadvatsa kāmakānto na tu kāmakāmaḥ; sa vai lokātsvargamupaiti dehī

वेदस्योपनिषत्सत्यं सत्यस्योपनिषद्दमःदमस्योपनिषद्दानं दानस्योपनिषत्तपः

vedasyopaniṣatsatyaṃ satyasyopaniṣaddamaḥdamasyopaniṣaddānaṃ dānasyopaniṣattapaḥ

तपसोपनिषत्त्यागस्त्यागस्योपनिषत्सुखम्सुखस्योपनिषत्स्वर्गः स्वर्गस्योपनिषच्छमः

tapasopaniṣattyāgastyāgasyopaniṣatsukhamsukhasyopaniṣatsvargaḥ svargasyopaniṣacchamaḥ

क्लेदनं शोकमनसोः संतापं तृष्णया सहसत्त्वमिच्छसि संतोषाच्छान्तिलक्षणमुत्तमम्

kledanaṃ śokamanasoḥ saṃtāpaṃ tṛṣṇayā sahasattvamicchasi saṃtoṣācchāntilakṣaṇamuttamam

विशोको निर्ममः शान्तः प्रसन्नात्मात्मवित्तमःषड्भिर्लक्षणवानेतैः समग्रः पुनरेष्यति

viśoko nirmamaḥ śāntaḥ prasannātmātmavittamaḥṣaḍbhirlakṣaṇavānetaiḥ samagraḥ punareṣyati

षड्भिः सत्त्वगुणोपेतैः प्राज्ञैरधिकमन्त्रिभिःये विदुः प्रेत्य चात्मानमिहस्थांस्तांस्तथा विदुः

ṣaḍbhiḥ sattvaguṇopetaiḥ prājñairadhikamantribhiḥye viduḥ pretya cātmānamihasthāṃstāṃstathā viduḥ

अकृत्रिममसंहार्यं प्राकृतं निरुपस्कृतम्अध्यात्मं सुकृतप्रज्ञः सुखमव्ययमश्नुते

akṛtrimamasaṃhāryaṃ prākṛtaṃ nirupaskṛtamadhyātmaṃ sukṛtaprajñaḥ sukhamavyayamaśnute

निष्प्रचारं मनः कृत्वा प्रतिष्ठाप्य च सर्वतःयामयं लभते तुष्टिं सा न शक्यमतोऽन्यथा

niṣpracāraṃ manaḥ kṛtvā pratiṣṭhāpya ca sarvataḥyāmayaṃ labhate tuṣṭiṃ sā na śakyamato'nyathā

येन तृप्यत्यभुञ्जानो येन तुष्यत्यवित्तवान्येनास्नेहो बलं धत्ते यस्तं वेद स वेदवित्

yena tṛpyatyabhuñjāno yena tuṣyatyavittavānyenāsneho balaṃ dhatte yastaṃ veda sa vedavit

संगोप्य ह्यात्मनो द्वाराण्यपिधाय विचिन्तयन्यो ह्यास्ते ब्राह्मणः शिष्टः स आत्मरतिरुच्यते

saṃgopya hyātmano dvārāṇyapidhāya vicintayanyo hyāste brāhmaṇaḥ śiṣṭaḥ sa ātmaratirucyate

समाहितं परे तत्त्वे क्षीणकाममवस्थितम्सर्वतः सुखमन्वेति वपुश्चान्द्रमसं यथा

samāhitaṃ pare tattve kṣīṇakāmamavasthitamsarvataḥ sukhamanveti vapuścāndramasaṃ yathā

सविशेषाणि भूतानि गुणांश्चाभजतो मुनेःसुखेनापोह्यते दुःखं भास्करेण तमो यथा

saviśeṣāṇi bhūtāni guṇāṃścābhajato muneḥsukhenāpohyate duḥkhaṃ bhāskareṇa tamo yathā

तमतिक्रान्तकर्माणमतिक्रान्तगुणक्षयम्ब्राह्मणं विषयाश्लिष्टं जरामृत्यू न विन्दतः

tamatikrāntakarmāṇamatikrāntaguṇakṣayambrāhmaṇaṃ viṣayāśliṣṭaṃ jarāmṛtyū na vindataḥ

स यदा सर्वतो मुक्तः समः पर्यवतिष्ठतेइन्द्रियाणीन्द्रियार्थांश्च शरीरस्थोऽतिवर्तते

sa yadā sarvato muktaḥ samaḥ paryavatiṣṭhateindriyāṇīndriyārthāṃśca śarīrastho'tivartate

कारणं परमं प्राप्य अतिक्रान्तस्य कार्यताम्पुनरावर्तनं नास्ति संप्राप्तस्य परात्परम्

kāraṇaṃ paramaṃ prāpya atikrāntasya kāryatāmpunarāvartanaṃ nāsti saṃprāptasya parātparam