Parva.Adhyaya 12.282

पराशर उवाच · parāśara uvāca

वृत्तिः सकाशाद्वर्णेभ्यस्त्रिभ्यो हीनस्य शोभनाप्रीत्योपनीता निर्दिष्टा धर्मिष्ठान्कुरुते सदा

vṛttiḥ sakāśādvarṇebhyastribhyo hīnasya śobhanāprītyopanītā nirdiṣṭā dharmiṣṭhānkurute sadā

वृत्तिश्चेन्नास्ति शूद्रस्य पितृपैतामही ध्रुवान वृत्तिं परतो मार्गेच्छुश्रूषां तु प्रयोजयेत्

vṛttiścennāsti śūdrasya pitṛpaitāmahī dhruvāna vṛttiṃ parato mārgecchuśrūṣāṃ tu prayojayet

सद्भिस्तु सह संसर्गः शोभते धर्मदर्शिभिःनित्यं सर्वास्ववस्थासु नासद्भिरिति मे मतिः

sadbhistu saha saṃsargaḥ śobhate dharmadarśibhiḥnityaṃ sarvāsvavasthāsu nāsadbhiriti me matiḥ

यथोदयगिरौ द्रव्यं संनिकर्षेण दीप्यतेतथा सत्संनिकर्षेण हीनवर्णोऽपि दीप्यते

yathodayagirau dravyaṃ saṃnikarṣeṇa dīpyatetathā satsaṃnikarṣeṇa hīnavarṇo'pi dīpyate

यादृशेन हि वर्णेन भाव्यते शुक्लमम्बरम्तादृशं कुरुते रूपमेतदेवमवैहि मे

yādṛśena hi varṇena bhāvyate śuklamambaramtādṛśaṃ kurute rūpametadevamavaihi me

तस्माद्गुणेषु रज्येथा मा दोषेषु कदाचनअनित्यमिह मर्त्यानां जीवितं हि चलाचलम्

tasmādguṇeṣu rajyethā mā doṣeṣu kadācanaanityamiha martyānāṃ jīvitaṃ hi calācalam

सुखे वा यदि वा दुःखे वर्तमानो विचक्षणःयश्चिनोति शुभान्येव स भद्राणीह पश्यति

sukhe vā yadi vā duḥkhe vartamāno vicakṣaṇaḥyaścinoti śubhānyeva sa bhadrāṇīha paśyati

धर्मादपेतं यत्कर्म यद्यपि स्यान्महाफलम्न तत्सेवेत मेधावी न तद्धितमिहोच्यते

dharmādapetaṃ yatkarma yadyapi syānmahāphalamna tatseveta medhāvī na taddhitamihocyate

यो हृत्वा गोसहस्राणि नृपो दद्यादरक्षितास शब्दमात्रफलभाग्राजा भवति तस्करः

yo hṛtvā gosahasrāṇi nṛpo dadyādarakṣitāsa śabdamātraphalabhāgrājā bhavati taskaraḥ

स्वयंभूरसृजच्चाग्रे धातारं लोकपूजितम्धातासृजत्पुत्रमेकं प्रजानां धारणे रतम्

svayaṃbhūrasṛjaccāgre dhātāraṃ lokapūjitamdhātāsṛjatputramekaṃ prajānāṃ dhāraṇe ratam

तमर्चयित्वा वैश्यस्तु कुर्यादत्यर्थमृद्धिमत्रक्षितव्यं तु राजन्यैरुपयोज्यं द्विजातिभिः

tamarcayitvā vaiśyastu kuryādatyarthamṛddhimatrakṣitavyaṃ tu rājanyairupayojyaṃ dvijātibhiḥ

अजिह्मैरशठक्रोधैर्हव्यकव्यप्रयोक्तृभिःशूद्रैर्निर्मार्जनं कार्यमेवं धर्मो न नश्यति

ajihmairaśaṭhakrodhairhavyakavyaprayoktṛbhiḥśūdrairnirmārjanaṃ kāryamevaṃ dharmo na naśyati

अप्रनष्टे ततो धर्मे भवन्ति सुखिताः प्रजाःसुखेन तासां राजेन्द्र मोदन्ते दिवि देवताः

apranaṣṭe tato dharme bhavanti sukhitāḥ prajāḥsukhena tāsāṃ rājendra modante divi devatāḥ

तस्माद्यो रक्षति नृपः स धर्मेणाभिपूज्यतेअधीते चापि यो विप्रो वैश्यो यश्चार्जने रतः

tasmādyo rakṣati nṛpaḥ sa dharmeṇābhipūjyateadhīte cāpi yo vipro vaiśyo yaścārjane rataḥ

यश्च शुश्रूषते शूद्रः सततं नियतेन्द्रियःअतोऽन्यथा मनुष्येन्द्र स्वधर्मात्परिहीयते

yaśca śuśrūṣate śūdraḥ satataṃ niyatendriyaḥato'nyathā manuṣyendra svadharmātparihīyate

प्राणसंतापनिर्दिष्टाः काकिण्योऽपि महाफलाःन्यायेनोपार्जिता दत्ताः किमुतान्याः सहस्रशः

prāṇasaṃtāpanirdiṣṭāḥ kākiṇyo'pi mahāphalāḥnyāyenopārjitā dattāḥ kimutānyāḥ sahasraśaḥ

सत्कृत्य तु द्विजातिभ्यो यो ददाति नराधिपयादृशं तादृशं नित्यमश्नाति फलमूर्जितम्

satkṛtya tu dvijātibhyo yo dadāti narādhipayādṛśaṃ tādṛśaṃ nityamaśnāti phalamūrjitam

अभिगम्य दत्तं तुष्ट्या यद्धन्यमाहुरभिष्टुतम्याचितेन तु यद्दत्तं तदाहुर्मध्यमं बुधाः

abhigamya dattaṃ tuṣṭyā yaddhanyamāhurabhiṣṭutamyācitena tu yaddattaṃ tadāhurmadhyamaṃ budhāḥ

अवज्ञया दीयते यत्तथैवाश्रद्धयापि चतदाहुरधमं दानं मुनयः सत्यवादिनः

avajñayā dīyate yattathaivāśraddhayāpi catadāhuradhamaṃ dānaṃ munayaḥ satyavādinaḥ

अतिक्रमे मज्जमानो विविधेन नरः सदातथा प्रयत्नं कुर्वीत यथा मुच्येत संशयात्

atikrame majjamāno vividhena naraḥ sadātathā prayatnaṃ kurvīta yathā mucyeta saṃśayāt

दमेन शोभते विप्रः क्षत्रियो विजयेन तुधनेन वैश्यः शूद्रस्तु नित्यं दाक्ष्येण शोभते

damena śobhate vipraḥ kṣatriyo vijayena tudhanena vaiśyaḥ śūdrastu nityaṃ dākṣyeṇa śobhate