Mahabharata · 27 verses
Read this chapter as a bookवैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca
ततः प्रविश्य भवनं प्रसुप्तो मधुसूदनःयाममात्रावशेषायां यामिन्यां प्रत्यबुध्यत
tataḥ praviśya bhavanaṃ prasupto madhusūdanaḥyāmamātrāvaśeṣāyāṃ yāminyāṃ pratyabudhyata
स ध्यानपथमाश्रित्य सर्वज्ञानानि माधवःअवलोक्य ततः पश्चाद्दध्यौ ब्रह्म सनातनम्
sa dhyānapathamāśritya sarvajñānāni mādhavaḥavalokya tataḥ paścāddadhyau brahma sanātanam
ततः श्रुतिपुराणज्ञाः शिक्षिता रक्तकण्ठिनःअस्तुवन्विश्वकर्माणं वासुदेवं प्रजापतिम्
tataḥ śrutipurāṇajñāḥ śikṣitā raktakaṇṭhinaḥastuvanviśvakarmāṇaṃ vāsudevaṃ prajāpatim
पठन्ति पाणिस्वनिकास्तथा गायन्ति गायनाःशङ्खानकमृदङ्गांश्च प्रवाद्यन्त सहस्रशः
paṭhanti pāṇisvanikāstathā gāyanti gāyanāḥśaṅkhānakamṛdaṅgāṃśca pravādyanta sahasraśaḥ
वीणापणववेणूनां स्वनश्चातिमनोरमःप्रहास इव विस्तीर्णः शुश्रुवे तस्य वेश्मनः
vīṇāpaṇavaveṇūnāṃ svanaścātimanoramaḥprahāsa iva vistīrṇaḥ śuśruve tasya veśmanaḥ
तथा युधिष्ठिरस्यापि राज्ञो मङ्गलसंहिताःउच्चेरुर्मधुरा वाचो गीतवादित्रसंहिताः
tathā yudhiṣṭhirasyāpi rājño maṅgalasaṃhitāḥuccerurmadhurā vāco gītavāditrasaṃhitāḥ
तत उत्थाय दाशार्हः स्नातः प्राञ्जलिरच्युतःजप्त्वा गुह्यं महाबाहुरग्नीनाश्रित्य तस्थिवान्
tata utthāya dāśārhaḥ snātaḥ prāñjaliracyutaḥjaptvā guhyaṃ mahābāhuragnīnāśritya tasthivān
ततः सहस्रं विप्राणां चतुर्वेदविदां तथागवां सहस्रेणैकैकं वाचयामास माधवः
tataḥ sahasraṃ viprāṇāṃ caturvedavidāṃ tathāgavāṃ sahasreṇaikaikaṃ vācayāmāsa mādhavaḥ
मङ्गलालम्भनं कृत्वा आत्मानमवलोक्य चआदर्शे विमले कृष्णस्ततः सात्यकिमब्रवीत्
maṅgalālambhanaṃ kṛtvā ātmānamavalokya caādarśe vimale kṛṣṇastataḥ sātyakimabravīt
गच्छ शैनेय जानीहि गत्वा राजनिवेशनम्अपि सज्जो महातेजा भीष्मं द्रष्टुं युथिष्ठिरः
gaccha śaineya jānīhi gatvā rājaniveśanamapi sajjo mahātejā bhīṣmaṃ draṣṭuṃ yuthiṣṭhiraḥ
ततः कृष्णस्य वचनात्सात्यकिस्त्वरितो ययौउपगम्य च राजानं युधिष्ठिरमुवाच ह
tataḥ kṛṣṇasya vacanātsātyakistvarito yayauupagamya ca rājānaṃ yudhiṣṭhiramuvāca ha
युक्तो रथवरो राजन्वासुदेवस्य धीमतःसमीपमापगेयस्य प्रयास्यति जनार्दनः
yukto rathavaro rājanvāsudevasya dhīmataḥsamīpamāpageyasya prayāsyati janārdanaḥ
भवत्प्रतीक्षः कृष्णोऽसौ धर्मराज महाद्युतेयदत्रानन्तरं कृत्यं तद्भवान्कर्तुमर्हति
bhavatpratīkṣaḥ kṛṣṇo'sau dharmarāja mahādyuteyadatrānantaraṃ kṛtyaṃ tadbhavānkartumarhati
युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca
युज्यतां मे रथवरः फल्गुनाप्रतिमद्युतेन सैनिकैश्च यातव्यं यास्यामो वयमेव हि
yujyatāṃ me rathavaraḥ phalgunāpratimadyutena sainikaiśca yātavyaṃ yāsyāmo vayameva hi
न च पीडयितव्यो मे भीष्मो धर्मभृतां वरःअतः पुरःसराश्चापि निवर्तन्तु धनंजय
na ca pīḍayitavyo me bhīṣmo dharmabhṛtāṃ varaḥataḥ puraḥsarāścāpi nivartantu dhanaṃjaya
अद्यप्रभृति गाङ्गेयः परं गुह्यं प्रवक्ष्यतिततो नेच्छामि कौन्तेय पृथग्जनसमागमम्
adyaprabhṛti gāṅgeyaḥ paraṃ guhyaṃ pravakṣyatitato necchāmi kaunteya pṛthagjanasamāgamam
वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca
तद्वाक्यमाकर्ण्य तथा कुन्तीपुत्रो धनंजयःयुक्तं रथवरं तस्मा आचचक्षे नरर्षभ
tadvākyamākarṇya tathā kuntīputro dhanaṃjayaḥyuktaṃ rathavaraṃ tasmā ācacakṣe nararṣabha
ततो युधिष्ठिरो राजा यमौ भीमार्जुनावपिभूतानीव समस्तानि ययुः कृष्णनिवेशनम्
tato yudhiṣṭhiro rājā yamau bhīmārjunāvapibhūtānīva samastāni yayuḥ kṛṣṇaniveśanam
आगच्छत्स्वथ कृष्णोऽपि पाण्डवेषु महात्मसुशैनेयसहितो धीमान्रथमेवान्वपद्यत
āgacchatsvatha kṛṣṇo'pi pāṇḍaveṣu mahātmasuśaineyasahito dhīmānrathamevānvapadyata
रथस्थाः संविदं कृत्वा सुखां पृष्ट्वा च शर्वरीम्मेघघोषै रथवरैः प्रययुस्ते महारथाः
rathasthāḥ saṃvidaṃ kṛtvā sukhāṃ pṛṣṭvā ca śarvarīmmeghaghoṣai rathavaraiḥ prayayuste mahārathāḥ
मेघपुष्पं बलाहं च सैन्यं सुग्रीवमेव चदारुकश्चोदयामास वासुदेवस्य वाजिनः
meghapuṣpaṃ balāhaṃ ca sainyaṃ sugrīvameva cadārukaścodayāmāsa vāsudevasya vājinaḥ
ते हया वासुदेवस्य दारुकेण प्रचोदिताःगां खुराग्रैस्तथा राजँल्लिखन्तः प्रययुस्तदा
te hayā vāsudevasya dārukeṇa pracoditāḥgāṃ khurāgraistathā rājam̐llikhantaḥ prayayustadā
ते ग्रसन्त इवाकाशं वेगवन्तो महाबलाःक्षेत्रं धर्मस्य कृत्स्नस्य कुरुक्षेत्रमवातरन्
te grasanta ivākāśaṃ vegavanto mahābalāḥkṣetraṃ dharmasya kṛtsnasya kurukṣetramavātaran
ततो ययुर्यत्र भीष्मः शरतल्पगतः प्रभुःआस्ते ब्रह्मर्षिभिः सार्धं ब्रह्मा देवगणैर्यथा
tato yayuryatra bhīṣmaḥ śaratalpagataḥ prabhuḥāste brahmarṣibhiḥ sārdhaṃ brahmā devagaṇairyathā
ततोऽवतीर्य गोविन्दो रथात्स च युधिष्ठिरःभीमो गाण्डीवधन्वा च यमौ सात्यकिरेव चऋषीनभ्यर्चयामासुः करानुद्यम्य दक्षिणान्
tato'vatīrya govindo rathātsa ca yudhiṣṭhiraḥbhīmo gāṇḍīvadhanvā ca yamau sātyakireva caṛṣīnabhyarcayāmāsuḥ karānudyamya dakṣiṇān
स तैः परिवृतो राजा नक्षत्रैरिव चन्द्रमाःअभ्याजगाम गाङ्गेयं ब्रह्माणमिव वासवः
sa taiḥ parivṛto rājā nakṣatrairiva candramāḥabhyājagāma gāṅgeyaṃ brahmāṇamiva vāsavaḥ
शरतल्पे शयानं तमादित्यं पतितं यथाददर्श स महाबाहुर्भयादागतसाध्वसः
śaratalpe śayānaṃ tamādityaṃ patitaṃ yathādadarśa sa mahābāhurbhayādāgatasādhvasaḥ