Parva.Adhyaya 12.55

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

अथाब्रवीन्महातेजा वाक्यं कौरवनन्दनःहन्त धर्मान्प्रवक्ष्यामि दृढे वाङ्मनसी ममतव प्रसादाद्गोविन्द भूतात्मा ह्यसि शाश्वतः

athābravīnmahātejā vākyaṃ kauravanandanaḥhanta dharmānpravakṣyāmi dṛḍhe vāṅmanasī mamatava prasādādgovinda bhūtātmā hyasi śāśvataḥ

युधिष्ठिरस्तु मां राजा धर्मान्समनुपृच्छतुएवं प्रीतो भविष्यामि धर्मान्वक्ष्यामि चानघ

yudhiṣṭhirastu māṃ rājā dharmānsamanupṛcchatuevaṃ prīto bhaviṣyāmi dharmānvakṣyāmi cānagha

यस्मिन्राजर्षभे जाते धर्मात्मनि महात्मनिअहृष्यन्नृषयः सर्वे स मां पृच्छतु पाण्डवः

yasminrājarṣabhe jāte dharmātmani mahātmaniahṛṣyannṛṣayaḥ sarve sa māṃ pṛcchatu pāṇḍavaḥ

सर्वेषां दीप्तयशसां कुरूणां धर्मचारिणाम्यस्य नास्ति समः कश्चित्स मां पृच्छतु पाण्डवः

sarveṣāṃ dīptayaśasāṃ kurūṇāṃ dharmacāriṇāmyasya nāsti samaḥ kaścitsa māṃ pṛcchatu pāṇḍavaḥ

धृतिर्दमो ब्रह्मचर्यं क्षमा धर्मश्च नित्यदायस्मिन्नोजश्च तेजश्च स मां पृच्छतु पाण्डवः

dhṛtirdamo brahmacaryaṃ kṣamā dharmaśca nityadāyasminnojaśca tejaśca sa māṃ pṛcchatu pāṇḍavaḥ

सत्यं दानं तपः शौचं शान्तिर्दाक्ष्यमसंभ्रमःयस्मिन्नेतानि सर्वाणि स मां पृच्छतु पाण्डवः

satyaṃ dānaṃ tapaḥ śaucaṃ śāntirdākṣyamasaṃbhramaḥyasminnetāni sarvāṇi sa māṃ pṛcchatu pāṇḍavaḥ

यो न कामान्न संरम्भान्न भयान्नार्थकारणात्कुर्यादधर्मं धर्मात्मा स मां पृच्छतु पाण्डवः

yo na kāmānna saṃrambhānna bhayānnārthakāraṇātkuryādadharmaṃ dharmātmā sa māṃ pṛcchatu pāṇḍavaḥ

संबन्धिनोऽतिथीन्भृत्यान्संश्रितोपाश्रितांश्च यःसंमानयति सत्कृत्य स मां पृच्छतु पाण्डवः

saṃbandhino'tithīnbhṛtyānsaṃśritopāśritāṃśca yaḥsaṃmānayati satkṛtya sa māṃ pṛcchatu pāṇḍavaḥ

सत्यनित्यः क्षमानित्यो ज्ञाननित्योऽतिथिप्रियःयो ददाति सतां नित्यं स मां पृच्छतु पाण्डवः

satyanityaḥ kṣamānityo jñānanityo'tithipriyaḥyo dadāti satāṃ nityaṃ sa māṃ pṛcchatu pāṇḍavaḥ

इज्याध्ययननित्यश्च धर्मे च निरतः सदाशान्तः श्रुतरहस्यश्च स मां पृच्छतु पाण्डवः

ijyādhyayananityaśca dharme ca nirataḥ sadāśāntaḥ śrutarahasyaśca sa māṃ pṛcchatu pāṇḍavaḥ

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

लज्जया परयोपेतो धर्मात्मा स युधिष्ठिरःअभिशापभयाद्भीतो भवन्तं नोपसर्पति

lajjayā parayopeto dharmātmā sa yudhiṣṭhiraḥabhiśāpabhayādbhīto bhavantaṃ nopasarpati

लोकस्य कदनं कृत्वा लोकनाथो विशां पतेअभिशापभयाद्भीतो भवन्तं नोपसर्पति

lokasya kadanaṃ kṛtvā lokanātho viśāṃ pateabhiśāpabhayādbhīto bhavantaṃ nopasarpati

पूज्यान्मान्यांश्च भक्तांश्च गुरून्संबन्धिबान्धवान्अर्घ्यार्हानिषुभिर्हत्वा भवन्तं नोपसर्पति

pūjyānmānyāṃśca bhaktāṃśca gurūnsaṃbandhibāndhavānarghyārhāniṣubhirhatvā bhavantaṃ nopasarpati

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

ब्राह्मणानां यथा धर्मो दानमध्ययनं तपःक्षत्रियाणां तथा कृष्ण समरे देहपातनम्

brāhmaṇānāṃ yathā dharmo dānamadhyayanaṃ tapaḥkṣatriyāṇāṃ tathā kṛṣṇa samare dehapātanam

पितॄन्पितामहान्पुत्रान्गुरून्संबन्धिबान्धवान्मिथ्याप्रवृत्तान्यः संख्ये निहन्याद्धर्म एव सः

pitṝnpitāmahānputrāngurūnsaṃbandhibāndhavānmithyāpravṛttānyaḥ saṃkhye nihanyāddharma eva saḥ

समयत्यागिनो लुब्धान्गुरूनपि च केशवनिहन्ति समरे पापान्क्षत्रियो यः स धर्मवित्

samayatyāgino lubdhāngurūnapi ca keśavanihanti samare pāpānkṣatriyo yaḥ sa dharmavit

आहूतेन रणे नित्यं योद्धव्यं क्षत्रबन्धुनाधर्म्यं स्वर्ग्यं च लोक्यं च युद्धं हि मनुरब्रवीत्

āhūtena raṇe nityaṃ yoddhavyaṃ kṣatrabandhunādharmyaṃ svargyaṃ ca lokyaṃ ca yuddhaṃ hi manurabravīt

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवमुक्तस्तु भीष्मेण धर्मराजो युधिष्ठिरःविनीतवदुपागम्य तस्थौ संदर्शनेऽग्रतः

evamuktastu bhīṣmeṇa dharmarājo yudhiṣṭhiraḥvinītavadupāgamya tasthau saṃdarśane'grataḥ

अथास्य पादौ जग्राह भीष्मश्चाभिननन्द तम्मूर्ध्नि चैनमुपाघ्राय निषीदेत्यब्रवीत्तदा

athāsya pādau jagrāha bhīṣmaścābhinananda tammūrdhni cainamupāghrāya niṣīdetyabravīttadā

तमुवाचाथ गाङ्गेय ऋषभः सर्वधन्विनाम्पृच्छ मां तात विस्रब्धं मा भैस्त्वं कुरुसत्तम

tamuvācātha gāṅgeya ṛṣabhaḥ sarvadhanvināmpṛccha māṃ tāta visrabdhaṃ mā bhaistvaṃ kurusattama