Parva.Adhyaya 12.71

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

केन वृत्तेन वृत्तज्ञ वर्तमानो महीपतिःसुखेनार्थान्सुखोदर्कानिह च प्रेत्य चाप्नुयात्

kena vṛttena vṛttajña vartamāno mahīpatiḥsukhenārthānsukhodarkāniha ca pretya cāpnuyāt

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

इयं गुणानां षट्त्रिंशत्षट्त्रिंशद्गुणसंयुतायान्गुणांस्तु गुणोपेतः कुर्वन्गुणमवाप्नुयात्

iyaṃ guṇānāṃ ṣaṭtriṃśatṣaṭtriṃśadguṇasaṃyutāyānguṇāṃstu guṇopetaḥ kurvanguṇamavāpnuyāt

चरेद्धर्मानकटुको मुञ्चेत्स्नेहं न नास्तिकःअनृशंसश्चरेदर्थं चरेत्काममनुद्धतः

careddharmānakaṭuko muñcetsnehaṃ na nāstikaḥanṛśaṃsaścaredarthaṃ caretkāmamanuddhataḥ

प्रियं ब्रूयादकृपणः शूरः स्यादविकत्थनःदाता नापात्रवर्षी स्यात्प्रगल्भः स्यादनिष्ठुरः

priyaṃ brūyādakṛpaṇaḥ śūraḥ syādavikatthanaḥdātā nāpātravarṣī syātpragalbhaḥ syādaniṣṭhuraḥ

संदधीत न चानार्यैर्विगृह्णीयान्न बन्धुभिःनानाप्तैः कारयेच्चारं कुर्यात्कार्यमपीडया

saṃdadhīta na cānāryairvigṛhṇīyānna bandhubhiḥnānāptaiḥ kārayeccāraṃ kuryātkāryamapīḍayā

अर्थान्ब्रूयान्न चासत्सु गुणान्ब्रूयान्न चात्मनःआदद्यान्न च साधुभ्यो नासत्पुरुषमाश्रयेत्

arthānbrūyānna cāsatsu guṇānbrūyānna cātmanaḥādadyānna ca sādhubhyo nāsatpuruṣamāśrayet

नापरीक्ष्य नयेद्दण्डं न च मन्त्रं प्रकाशयेत्विसृजेन्न च लुब्धेभ्यो विश्वसेन्नापकारिषु

nāparīkṣya nayeddaṇḍaṃ na ca mantraṃ prakāśayetvisṛjenna ca lubdhebhyo viśvasennāpakāriṣu

अनीर्षुर्गुप्तदारः स्याच्चोक्षः स्यादघृणी नृपःस्त्रियं सेवेत नात्यर्थं मृष्टं भुञ्जीत नाहितम्

anīrṣurguptadāraḥ syāccokṣaḥ syādaghṛṇī nṛpaḥstriyaṃ seveta nātyarthaṃ mṛṣṭaṃ bhuñjīta nāhitam

अस्तब्धः पूजयेन्मान्यान्गुरून्सेवेदमाययाअर्चेद्देवान्न दम्भेन श्रियमिच्छेदकुत्सिताम्

astabdhaḥ pūjayenmānyāngurūnsevedamāyayāarceddevānna dambhena śriyamicchedakutsitām

सेवेत प्रणयं हित्वा दक्षः स्यान्न त्वकालवित्सान्त्वयेन्न च भोगार्थमनुगृह्णन्न चाक्षिपेत्

seveta praṇayaṃ hitvā dakṣaḥ syānna tvakālavitsāntvayenna ca bhogārthamanugṛhṇanna cākṣipet

प्रहरेन्न त्वविज्ञाय हत्वा शत्रून्न शेषयेत्क्रोधं कुर्यान्न चाकस्मान्मृदुः स्यान्नापकारिषु

praharenna tvavijñāya hatvā śatrūnna śeṣayetkrodhaṃ kuryānna cākasmānmṛduḥ syānnāpakāriṣu

एवं चरस्व राज्यस्थो यदि श्रेय इहेच्छसिअतोऽन्यथा नरपतिर्भयमृच्छत्यनुत्तमम्

evaṃ carasva rājyastho yadi śreya ihecchasiato'nyathā narapatirbhayamṛcchatyanuttamam

इति सर्वान्गुणानेतान्यथोक्तान्योऽनुवर्ततेअनुभूयेह भद्राणि प्रेत्य स्वर्गे महीयते

iti sarvānguṇānetānyathoktānyo'nuvartateanubhūyeha bhadrāṇi pretya svarge mahīyate

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

इदं वचः शांतनवस्य शुश्रुवा;न्युधिष्ठिरः पाण्डवमुख्यसंवृतःतदा ववन्दे च पितामहं नृपो; यथोक्तमेतच्च चकार बुद्धिमान्

idaṃ vacaḥ śāṃtanavasya śuśruvā;nyudhiṣṭhiraḥ pāṇḍavamukhyasaṃvṛtaḥtadā vavande ca pitāmahaṃ nṛpo; yathoktametacca cakāra buddhimān