Parva.Adhyaya 13.11

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

कीदृशे पुरुषे तात स्त्रीषु वा भरतर्षभश्रीः पद्मा वसते नित्यं तन्मे ब्रूहि पितामह

kīdṛśe puruṣe tāta strīṣu vā bharatarṣabhaśrīḥ padmā vasate nityaṃ tanme brūhi pitāmaha

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

अत्र ते वर्तयिष्यामि यथादृष्टं यथाश्रुतम्रुक्मिणी देवकीपुत्रसंनिधौ पर्यपृच्छत

atra te vartayiṣyāmi yathādṛṣṭaṃ yathāśrutamrukmiṇī devakīputrasaṃnidhau paryapṛcchata

नारायणस्याङ्कगतां ज्वलन्तीं; दृष्ट्वा श्रियं पद्मसमानवक्त्राम्कौतूहलाद्विस्मितचारुनेत्रा; पप्रच्छ माता मकरध्वजस्य

nārāyaṇasyāṅkagatāṃ jvalantīṃ; dṛṣṭvā śriyaṃ padmasamānavaktrāmkautūhalādvismitacārunetrā; papraccha mātā makaradhvajasya

कानीह भूतान्युपसेवसे त्वं; संतिष्ठती कानि न सेवसे त्वम्तानि त्रिलोकेश्वरभूतकान्ते; तत्त्वेन मे ब्रूहि महर्षिकन्ये

kānīha bhūtānyupasevase tvaṃ; saṃtiṣṭhatī kāni na sevase tvamtāni trilokeśvarabhūtakānte; tattvena me brūhi maharṣikanye

एवं तदा श्रीरभिभाष्यमाणा; देव्या समक्षं गरुडध्वजस्यउवाच वाक्यं मधुराभिधानं; मनोहरं चन्द्रमुखी प्रसन्ना

evaṃ tadā śrīrabhibhāṣyamāṇā; devyā samakṣaṃ garuḍadhvajasyauvāca vākyaṃ madhurābhidhānaṃ; manoharaṃ candramukhī prasannā

वसामि सत्ये सुभगे प्रगल्भे; दक्षे नरे कर्मणि वर्तमानेनाकर्मशीले पुरुषे वसामि; न नास्तिके सांकरिके कृतघ्नेन भिन्नवृत्ते न नृशंसवृत्ते; न चापि चौरे न गुरुष्वसूये

vasāmi satye subhage pragalbhe; dakṣe nare karmaṇi vartamānenākarmaśīle puruṣe vasāmi; na nāstike sāṃkarike kṛtaghnena bhinnavṛtte na nṛśaṃsavṛtte; na cāpi caure na guruṣvasūye

ये चाल्पतेजोबलसत्त्वसारा; हृष्यन्ति कुप्यन्ति च यत्र तत्रन देवि तिष्ठामि तथाविधेषु; नरेषु संसुप्तमनोरथेषु

ye cālpatejobalasattvasārā; hṛṣyanti kupyanti ca yatra tatrana devi tiṣṭhāmi tathāvidheṣu; nareṣu saṃsuptamanoratheṣu

यश्चात्मनि प्रार्थयते न किंचि;द्यश्च स्वभावोपहतान्तरात्मातेष्वल्पसंतोषरतेषु नित्यं; नरेषु नाहं निवसामि देवि

yaścātmani prārthayate na kiṃci;dyaśca svabhāvopahatāntarātmāteṣvalpasaṃtoṣarateṣu nityaṃ; nareṣu nāhaṃ nivasāmi devi

वसामि धर्मशीलेषु धर्मज्ञेषु महात्मसुवृद्धसेविषु दान्तेषु सत्त्वज्ञेषु महात्मसु

vasāmi dharmaśīleṣu dharmajñeṣu mahātmasuvṛddhaseviṣu dānteṣu sattvajñeṣu mahātmasu

स्त्रीषु क्षान्तासु दान्तासु देवद्विजपरासु चवसामि सत्यशीलासु स्वभावनिरतासु च

strīṣu kṣāntāsu dāntāsu devadvijaparāsu cavasāmi satyaśīlāsu svabhāvaniratāsu ca

प्रकीर्णभाण्डामनवेक्ष्यकारिणीं; सदा च भर्तुः प्रतिकूलवादिनीम्परस्य वेश्माभिरतामलज्जा;मेवंविधां स्त्रीं परिवर्जयामि

prakīrṇabhāṇḍāmanavekṣyakāriṇīṃ; sadā ca bhartuḥ pratikūlavādinīmparasya veśmābhiratāmalajjā;mevaṃvidhāṃ strīṃ parivarjayāmi

लोलामचोक्षामवलेहिनीं च; व्यपेतधैर्यां कलहप्रियां चनिद्राभिभूतां सततं शयाना;मेवंविधां स्त्रीं परिवर्जयामि

lolāmacokṣāmavalehinīṃ ca; vyapetadhairyāṃ kalahapriyāṃ canidrābhibhūtāṃ satataṃ śayānā;mevaṃvidhāṃ strīṃ parivarjayāmi

सत्यासु नित्यं प्रियदर्शनासु; सौभाग्ययुक्तासु गुणान्वितासुवसामि नारीषु पतिव्रतासु; कल्याणशीलासु विभूषितासु

satyāsu nityaṃ priyadarśanāsu; saubhāgyayuktāsu guṇānvitāsuvasāmi nārīṣu pativratāsu; kalyāṇaśīlāsu vibhūṣitāsu

यानेषु कन्यासु विभूषणेषु; यज्ञेषु मेघेषु च वृष्टिमत्सुवसामि फुल्लासु च पद्मिनीषु; नक्षत्रवीथीषु च शारदीषु

yāneṣu kanyāsu vibhūṣaṇeṣu; yajñeṣu megheṣu ca vṛṣṭimatsuvasāmi phullāsu ca padminīṣu; nakṣatravīthīṣu ca śāradīṣu

शैलेषु गोष्ठेषु तथा वनेषु; सरःसु फुल्लोत्पलपङ्कजेषुनदीषु हंसस्वननादितासु; क्रौञ्चावघुष्टस्वरशोभितासु

śaileṣu goṣṭheṣu tathā vaneṣu; saraḥsu phullotpalapaṅkajeṣunadīṣu haṃsasvananāditāsu; krauñcāvaghuṣṭasvaraśobhitāsu

विस्तीर्णकूलह्रदशोभितासु; तपस्विसिद्धद्विजसेवितासुवसामि नित्यं सुबहूदकासु; सिंहैर्गजैश्चाकुलितोदकासुमत्ते गजे गोवृषभे नरेन्द्रे; सिंहासने सत्पुरुषे च नित्यम्

vistīrṇakūlahradaśobhitāsu; tapasvisiddhadvijasevitāsuvasāmi nityaṃ subahūdakāsu; siṃhairgajaiścākulitodakāsumatte gaje govṛṣabhe narendre; siṃhāsane satpuruṣe ca nityam

यस्मिन्गृहे हूयते हव्यवाहो; गोब्राह्मणश्चार्च्यते देवताश्चकाले च पुष्पैर्बलयः क्रियन्ते; तस्मिन्गृहे नित्यमुपैमि वासम्

yasmingṛhe hūyate havyavāho; gobrāhmaṇaścārcyate devatāścakāle ca puṣpairbalayaḥ kriyante; tasmingṛhe nityamupaimi vāsam

स्वाध्यायनित्येषु द्विजेषु नित्यं; क्षत्रे च धर्माभिरते सदैववैश्ये च कृष्याभिरते वसामि; शूद्रे च शुश्रूषणनित्ययुक्ते

svādhyāyanityeṣu dvijeṣu nityaṃ; kṣatre ca dharmābhirate sadaivavaiśye ca kṛṣyābhirate vasāmi; śūdre ca śuśrūṣaṇanityayukte

नारायणे त्वेकमना वसामि; सर्वेण भावेन शरीरभूतातस्मिन्हि धर्मः सुमहान्निविष्टो; ब्रह्मण्यता चात्र तथा प्रियत्वम्

nārāyaṇe tvekamanā vasāmi; sarveṇa bhāvena śarīrabhūtātasminhi dharmaḥ sumahānniviṣṭo; brahmaṇyatā cātra tathā priyatvam

नाहं शरीरेण वसामि देवि; नैवं मया शक्यमिहाभिधातुम्यस्मिंस्तु भावेन वसामि पुंसि; स वर्धते धर्मयशोर्थकामैः

nāhaṃ śarīreṇa vasāmi devi; naivaṃ mayā śakyamihābhidhātumyasmiṃstu bhāvena vasāmi puṃsi; sa vardhate dharmayaśorthakāmaiḥ