Parva.Adhyaya 13.110

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

पितामहेन विधिवद्यज्ञाः प्रोक्ता महात्मनागुणाश्चैषां यथातत्त्वं प्रेत्य चेह च सर्वशः

pitāmahena vidhivadyajñāḥ proktā mahātmanāguṇāścaiṣāṃ yathātattvaṃ pretya ceha ca sarvaśaḥ

न ते शक्या दरिद्रेण यज्ञाः प्राप्तुं पितामहबहूपकरणा यज्ञा नानासंभारविस्तराः

na te śakyā daridreṇa yajñāḥ prāptuṃ pitāmahabahūpakaraṇā yajñā nānāsaṃbhāravistarāḥ

पार्थिवै राजपुत्रैर्वा शक्याः प्राप्तुं पितामहनार्थन्यूनैरवगुणैरेकात्मभिरसंहतैः

pārthivai rājaputrairvā śakyāḥ prāptuṃ pitāmahanārthanyūnairavaguṇairekātmabhirasaṃhataiḥ

यो दरिद्रैरपि विधिः शक्यः प्राप्तुं सदा भवेत्तुल्यो यज्ञफलैरेतैस्तन्मे ब्रूहि पितामह

yo daridrairapi vidhiḥ śakyaḥ prāptuṃ sadā bhavettulyo yajñaphalairetaistanme brūhi pitāmaha

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

इदमङ्गिरसा प्रोक्तमुपवासफलात्मकम्विधिं यज्ञफलैस्तुल्यं तन्निबोध युधिष्ठिर

idamaṅgirasā proktamupavāsaphalātmakamvidhiṃ yajñaphalaistulyaṃ tannibodha yudhiṣṭhira

यस्तु कल्यं तथा सायं भुञ्जानो नान्तरा पिबेत्अहिंसानिरतो नित्यं जुह्वानो जातवेदसम्

yastu kalyaṃ tathā sāyaṃ bhuñjāno nāntarā pibetahiṃsānirato nityaṃ juhvāno jātavedasam

षड्भिरेव तु वर्षैः स सिध्यते नात्र संशयःतप्तकाञ्चनवर्णं च विमानं लभते नरः

ṣaḍbhireva tu varṣaiḥ sa sidhyate nātra saṃśayaḥtaptakāñcanavarṇaṃ ca vimānaṃ labhate naraḥ

देवस्त्रीणामधीवासे नृत्यगीतनिनादितेप्राजापत्ये वसेत्पद्मं वर्षाणामग्निसंनिभे

devastrīṇāmadhīvāse nṛtyagītanināditeprājāpatye vasetpadmaṃ varṣāṇāmagnisaṃnibhe

त्रीणि वर्षाणि यः प्राशेत्सततं त्वेकभोजनम्धर्मपत्नीरतो नित्यमग्निष्टोमफलं लभेत्

trīṇi varṣāṇi yaḥ prāśetsatataṃ tvekabhojanamdharmapatnīrato nityamagniṣṭomaphalaṃ labhet

द्वितीये दिवसे यस्तु प्राश्नीयादेकभोजनम्सदा द्वादशमासांस्तु जुह्वानो जातवेदसम्यज्ञं बहुसुवर्णं वा वासवप्रियमाहरेत्

dvitīye divase yastu prāśnīyādekabhojanamsadā dvādaśamāsāṃstu juhvāno jātavedasamyajñaṃ bahusuvarṇaṃ vā vāsavapriyamāharet

सत्यवाग्दानशीलश्च ब्रह्मण्यश्चानसूयकःक्षान्तो दान्तो जितक्रोधः स गच्छति परां गतिम्

satyavāgdānaśīlaśca brahmaṇyaścānasūyakaḥkṣānto dānto jitakrodhaḥ sa gacchati parāṃ gatim

पाण्डुराभ्रप्रतीकाशे विमाने हंसलक्षणेद्वे समाप्ते ततः पद्मे सोऽप्सरोभिर्वसेत्सह

pāṇḍurābhrapratīkāśe vimāne haṃsalakṣaṇedve samāpte tataḥ padme so'psarobhirvasetsaha

तृतीये दिवसे यस्तु प्राश्नीयादेकभोजनम्सदा द्वादशमासांस्तु जुह्वानो जातवेदसम्

tṛtīye divase yastu prāśnīyādekabhojanamsadā dvādaśamāsāṃstu juhvāno jātavedasam

अतिरात्रस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम्मयूरहंससंयुक्तं विमानं लभते नरः

atirātrasya yajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamammayūrahaṃsasaṃyuktaṃ vimānaṃ labhate naraḥ

सप्तर्षीणां सदा लोके सोऽप्सरोभिर्वसेत्सहनिवर्तनं च तत्रास्य त्रीणि पद्मानि वै विदुः

saptarṣīṇāṃ sadā loke so'psarobhirvasetsahanivartanaṃ ca tatrāsya trīṇi padmāni vai viduḥ

दिवसे यश्चतुर्थे तु प्राश्नीयादेकभोजनम्सदा द्वादशमासान्वै जुह्वानो जातवेदसम्

divase yaścaturthe tu prāśnīyādekabhojanamsadā dvādaśamāsānvai juhvāno jātavedasam

वाजपेयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम्इन्द्रकन्याभिरूढं च विमानं लभते नरः

vājapeyasya yajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamamindrakanyābhirūḍhaṃ ca vimānaṃ labhate naraḥ

सागरस्य च पर्यन्ते वासवं लोकमावसेत्देवराजस्य च क्रीडां नित्यकालमवेक्षते

sāgarasya ca paryante vāsavaṃ lokamāvasetdevarājasya ca krīḍāṃ nityakālamavekṣate

दिवसे पञ्चमे यस्तु प्राश्नीयादेकभोजनम्सदा द्वादशमासांस्तु जुह्वानो जातवेदसम्

divase pañcame yastu prāśnīyādekabhojanamsadā dvādaśamāsāṃstu juhvāno jātavedasam

अलुब्धः सत्यवादी च ब्रह्मण्यश्चाविहिंसकःअनसूयुरपापस्थो द्वादशाहफलं लभेत्

alubdhaḥ satyavādī ca brahmaṇyaścāvihiṃsakaḥanasūyurapāpastho dvādaśāhaphalaṃ labhet

जाम्बूनदमयं दिव्यं विमानं हंसलक्षणम्सूर्यमालासमाभासमारोहेत्पाण्डुरं गृहम्

jāmbūnadamayaṃ divyaṃ vimānaṃ haṃsalakṣaṇamsūryamālāsamābhāsamārohetpāṇḍuraṃ gṛham

आवर्तनानि चत्वारि तथा पद्मानि द्वादशशराग्निपरिमाणं च तत्रासौ वसते सुखम्

āvartanāni catvāri tathā padmāni dvādaśaśarāgniparimāṇaṃ ca tatrāsau vasate sukham

दिवसे यस्तु षष्ठे वै मुनिः प्राशेत भोजनम्सदा द्वादशमासान्वै जुह्वानो जातवेदसम्

divase yastu ṣaṣṭhe vai muniḥ prāśeta bhojanamsadā dvādaśamāsānvai juhvāno jātavedasam

सदा त्रिषवणस्नायी ब्रह्मचार्यनसूयकःगवामयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम्

sadā triṣavaṇasnāyī brahmacāryanasūyakaḥgavāmayasya yajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamam

अग्निज्वालासमाभासं हंसबर्हिणसेवितम्शातकुम्भमयं युक्तं साधयेद्यानमुत्तमम्

agnijvālāsamābhāsaṃ haṃsabarhiṇasevitamśātakumbhamayaṃ yuktaṃ sādhayedyānamuttamam

तथैवाप्सरसामङ्के प्रसुप्तः प्रतिबुध्यतेनूपुराणां निनादेन मेखलानां च निस्वनैः

tathaivāpsarasāmaṅke prasuptaḥ pratibudhyatenūpurāṇāṃ ninādena mekhalānāṃ ca nisvanaiḥ

कोटीसहस्रं वर्षाणां त्रीणि कोटिशतानि चपद्मान्यष्टादश तथा पताके द्वे तथैव च

koṭīsahasraṃ varṣāṇāṃ trīṇi koṭiśatāni capadmānyaṣṭādaśa tathā patāke dve tathaiva ca

अयुतानि च पञ्चाशदृक्षचर्मशतस्य चलोम्नां प्रमाणेन समं ब्रह्मलोके महीयते

ayutāni ca pañcāśadṛkṣacarmaśatasya calomnāṃ pramāṇena samaṃ brahmaloke mahīyate

दिवसे सप्तमे यस्तु प्राश्नीयादेकभोजनम्सदा द्वादशमासान्वै जुह्वानो जातवेदसम्

divase saptame yastu prāśnīyādekabhojanamsadā dvādaśamāsānvai juhvāno jātavedasam

सरस्वतीं गोपयानो ब्रह्मचर्यं समाचरन्सुमनोवर्णकं चैव मधुमांसं च वर्जयेत्

sarasvatīṃ gopayāno brahmacaryaṃ samācaransumanovarṇakaṃ caiva madhumāṃsaṃ ca varjayet

पुरुषो मरुतां लोकमिन्द्रलोकं च गच्छतितत्र तत्र च सिद्धार्थो देवकन्याभिरुह्यते

puruṣo marutāṃ lokamindralokaṃ ca gacchatitatra tatra ca siddhārtho devakanyābhiruhyate

फलं बहुसुवर्णस्य यज्ञस्य लभते नरःसंख्यामतिगुणां चापि तेषु लोकेषु मोदते

phalaṃ bahusuvarṇasya yajñasya labhate naraḥsaṃkhyāmatiguṇāṃ cāpi teṣu lokeṣu modate

यस्तु संवत्सरं क्षान्तो भुङ्क्तेऽहन्यष्टमे नरःदेवकार्यपरो नित्यं जुह्वानो जातवेदसम्

yastu saṃvatsaraṃ kṣānto bhuṅkte'hanyaṣṭame naraḥdevakāryaparo nityaṃ juhvāno jātavedasam

पौण्डरीकस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम्पद्मवर्णनिभं चैव विमानमधिरोहति

pauṇḍarīkasya yajñasya phalaṃ prāpnotyanuttamampadmavarṇanibhaṃ caiva vimānamadhirohati

कृष्णाः कनकगौर्यश्च नार्यः श्यामास्तथापराःवयोरूपविलासिन्यो लभते नात्र संशयः

kṛṣṇāḥ kanakagauryaśca nāryaḥ śyāmāstathāparāḥvayorūpavilāsinyo labhate nātra saṃśayaḥ

यस्तु संवत्सरं भुङ्क्ते नवमे नवमेऽहनिसदा द्वादशमासान्वै जुह्वानो जातवेदसम्

yastu saṃvatsaraṃ bhuṅkte navame navame'hanisadā dvādaśamāsānvai juhvāno jātavedasam

अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवःपुण्डरीकप्रकाशं च विमानं लभते नरः

aśvamedhasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥpuṇḍarīkaprakāśaṃ ca vimānaṃ labhate naraḥ

दीप्तसूर्याग्नितेजोभिर्दिव्यमालाभिरेव चनीयते रुद्रकन्याभिः सोऽन्तरिक्षं सनातनम्

dīptasūryāgnitejobhirdivyamālābhireva canīyate rudrakanyābhiḥ so'ntarikṣaṃ sanātanam

अष्टादशसहस्राणि वर्षाणां कल्पमेव चकोटीशतसहस्रं च तेषु लोकेषु मोदते

aṣṭādaśasahasrāṇi varṣāṇāṃ kalpameva cakoṭīśatasahasraṃ ca teṣu lokeṣu modate

यस्तु संवत्सरं भुङ्क्ते दशाहे वै गते गतेसदा द्वादशमासान्वै जुह्वानो जातवेदसम्

yastu saṃvatsaraṃ bhuṅkte daśāhe vai gate gatesadā dvādaśamāsānvai juhvāno jātavedasam

ब्रह्मकन्यानिवेशे च सर्वभूतमनोहरेअश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम्

brahmakanyāniveśe ca sarvabhūtamanohareaśvamedhasahasrasya phalaṃ prāpnotyanuttamam

रूपवत्यश्च तं कन्या रमयन्ति सदा नरम्नीलोत्पलनिभैर्वर्णै रक्तोत्पलनिभैस्तथा

rūpavatyaśca taṃ kanyā ramayanti sadā naramnīlotpalanibhairvarṇai raktotpalanibhaistathā

विमानं मण्डलावर्तमावर्तगहनावृतम्सागरोर्मिप्रतीकाशं साधयेद्यानमुत्तमम्

vimānaṃ maṇḍalāvartamāvartagahanāvṛtamsāgarormipratīkāśaṃ sādhayedyānamuttamam

विचित्रमणिमालाभिर्नादितं शङ्खपुष्करैःस्फाटिकैर्वज्रसारैश्च स्तम्भैः सुकृतवेदिकम्आरोहति महद्यानं हंससारसवाहनम्

vicitramaṇimālābhirnāditaṃ śaṅkhapuṣkaraiḥsphāṭikairvajrasāraiśca stambhaiḥ sukṛtavedikamārohati mahadyānaṃ haṃsasārasavāhanam

एकादशे तु दिवसे यः प्राप्ते प्राशते हविःसदा द्वादशमासान्वै जुह्वानो जातवेदसम्

ekādaśe tu divase yaḥ prāpte prāśate haviḥsadā dvādaśamāsānvai juhvāno jātavedasam

परस्त्रियो नाभिलषेद्वाचाथ मनसापि वाअनृतं च न भाषेत मातापित्रोः कृतेऽपि वा

parastriyo nābhilaṣedvācātha manasāpi vāanṛtaṃ ca na bhāṣeta mātāpitroḥ kṛte'pi vā

अभिगच्छेन्महादेवं विमानस्थं महाबलम्स्वयंभुवं च पश्येत विमानं समुपस्थितम्

abhigacchenmahādevaṃ vimānasthaṃ mahābalamsvayaṃbhuvaṃ ca paśyeta vimānaṃ samupasthitam

कुमार्यः काञ्चनाभासा रूपवत्यो नयन्ति तम्रुद्राणां तमधीवासं दिवि दिव्यं मनोहरम्

kumāryaḥ kāñcanābhāsā rūpavatyo nayanti tamrudrāṇāṃ tamadhīvāsaṃ divi divyaṃ manoharam

वर्षाण्यपरिमेयानि युगान्तमपि चावसेत्कोटीशतसहस्रं च दश कोटिशतानि च

varṣāṇyaparimeyāni yugāntamapi cāvasetkoṭīśatasahasraṃ ca daśa koṭiśatāni ca

रुद्रं नित्यं प्रणमते देवदानवसंमतम्स तस्मै दर्शनं प्राप्तो दिवसे दिवसे भवेत्

rudraṃ nityaṃ praṇamate devadānavasaṃmatamsa tasmai darśanaṃ prāpto divase divase bhavet

दिवसे द्वादशे यस्तु प्राप्ते वै प्राशते हविःसदा द्वादशमासान्वै सर्वमेधफलं लभेत्

divase dvādaśe yastu prāpte vai prāśate haviḥsadā dvādaśamāsānvai sarvamedhaphalaṃ labhet

आदित्यैर्द्वादशैस्तस्य विमानं संविधीयतेमणिमुक्ताप्रवालैश्च महार्हैरुपशोभितम्

ādityairdvādaśaistasya vimānaṃ saṃvidhīyatemaṇimuktāpravālaiśca mahārhairupaśobhitam

हंसमालापरिक्षिप्तं नागवीथीसमाकुलम्मयूरैश्चक्रवाकैश्च कूजद्भिरुपशोभितम्

haṃsamālāparikṣiptaṃ nāgavīthīsamākulammayūraiścakravākaiśca kūjadbhirupaśobhitam

अट्टैर्महद्भिः संयुक्तं ब्रह्मलोके प्रतिष्ठितम्नित्यमावसते राजन्नरनारीसमावृतम्ऋषिरेवं महाभागस्त्वङ्गिराः प्राह धर्मवित्

aṭṭairmahadbhiḥ saṃyuktaṃ brahmaloke pratiṣṭhitamnityamāvasate rājannaranārīsamāvṛtamṛṣirevaṃ mahābhāgastvaṅgirāḥ prāha dharmavit

त्रयोदशे तु दिवसे यः प्राप्ते प्राशते हविःसदा द्वादश मासान्वै देवसत्रफलं लभेत्

trayodaśe tu divase yaḥ prāpte prāśate haviḥsadā dvādaśa māsānvai devasatraphalaṃ labhet

रक्तपद्मोदयं नाम विमानं साधयेन्नरःजातरूपप्रयुक्तं च रत्नसंचयभूषितम्

raktapadmodayaṃ nāma vimānaṃ sādhayennaraḥjātarūpaprayuktaṃ ca ratnasaṃcayabhūṣitam

देवकन्याभिराकीर्णं दिव्याभरणभूषितम्पुण्यगन्धोदयं दिव्यं वायव्यैरुपशोभितम्

devakanyābhirākīrṇaṃ divyābharaṇabhūṣitampuṇyagandhodayaṃ divyaṃ vāyavyairupaśobhitam

तत्र शङ्कुपताकं च युगान्तं कल्पमेव चअयुतायुतं तथा पद्मं समुद्रं च तथा वसेत्

tatra śaṅkupatākaṃ ca yugāntaṃ kalpameva caayutāyutaṃ tathā padmaṃ samudraṃ ca tathā vaset

गीतगन्धर्वघोषैश्च भेरीपणवनिस्वनैःसदा प्रमुदितस्ताभिर्देवकन्याभिरीड्यते

gītagandharvaghoṣaiśca bherīpaṇavanisvanaiḥsadā pramuditastābhirdevakanyābhirīḍyate

चतुर्दशे तु दिवसे यः पूर्णे प्राशते हविःसदा द्वादश मासान्वै महामेधफलं लभेत्

caturdaśe tu divase yaḥ pūrṇe prāśate haviḥsadā dvādaśa māsānvai mahāmedhaphalaṃ labhet

अनिर्देश्यवयोरूपा देवकन्याः स्वलंकृताःमृष्टतप्ताङ्गदधरा विमानैरनुयान्ति तम्

anirdeśyavayorūpā devakanyāḥ svalaṃkṛtāḥmṛṣṭataptāṅgadadharā vimānairanuyānti tam

कलहंसविनिर्घोषैर्नूपुराणां च निस्वनैःकाञ्चीनां च समुत्कर्षैस्तत्र तत्र विबोध्यते

kalahaṃsavinirghoṣairnūpurāṇāṃ ca nisvanaiḥkāñcīnāṃ ca samutkarṣaistatra tatra vibodhyate

देवकन्यानिवासे च तस्मिन्वसति मानवःजाह्नवीवालुकाकीर्णे पूर्णं संवत्सरं नरः

devakanyānivāse ca tasminvasati mānavaḥjāhnavīvālukākīrṇe pūrṇaṃ saṃvatsaraṃ naraḥ

यस्तु पक्षे गते भुङ्क्ते एकभक्तं जितेन्द्रियःसदा द्वादश मासांस्तु जुह्वानो जातवेदसम्राजसूयसहस्रस्य फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम्

yastu pakṣe gate bhuṅkte ekabhaktaṃ jitendriyaḥsadā dvādaśa māsāṃstu juhvāno jātavedasamrājasūyasahasrasya phalaṃ prāpnotyanuttamam

यानमारोहते नित्यं हंसबर्हिणसेवितम्मणिमण्डलकैश्चित्रं जातरूपसमावृतम्

yānamārohate nityaṃ haṃsabarhiṇasevitammaṇimaṇḍalakaiścitraṃ jātarūpasamāvṛtam

दिव्याभरणशोभाभिर्वरस्त्रीभिरलंकृतम्एकस्तम्भं चतुर्द्वारं सप्तभौमं सुमङ्गलम्वैजयन्तीसहस्रैश्च शोभितं गीतनिस्वनैः

divyābharaṇaśobhābhirvarastrībhiralaṃkṛtamekastambhaṃ caturdvāraṃ saptabhaumaṃ sumaṅgalamvaijayantīsahasraiśca śobhitaṃ gītanisvanaiḥ

दिव्यं दिव्यगुणोपेतं विमानमधिरोहतिमणिमुक्ताप्रवालैश्च भूषितं वैद्युतप्रभम्वसेद्युगसहस्रं च खड्गकुञ्जरवाहनः

divyaṃ divyaguṇopetaṃ vimānamadhirohatimaṇimuktāpravālaiśca bhūṣitaṃ vaidyutaprabhamvasedyugasahasraṃ ca khaḍgakuñjaravāhanaḥ

षोडशे दिवसे यस्तु संप्राप्ते प्राशते हविःसदा द्वादश मासान्वै सोमयज्ञफलं लभेत्

ṣoḍaśe divase yastu saṃprāpte prāśate haviḥsadā dvādaśa māsānvai somayajñaphalaṃ labhet

सोमकन्यानिवासेषु सोऽध्यावसति नित्यदासौम्यगन्धानुलिप्तश्च कामचारगतिर्भवेत्

somakanyānivāseṣu so'dhyāvasati nityadāsaumyagandhānuliptaśca kāmacāragatirbhavet

सुदर्शनाभिर्नारीभिर्मधुराभिस्तथैव चअर्च्यते वै विमानस्थः कामभोगैश्च सेव्यते

sudarśanābhirnārībhirmadhurābhistathaiva caarcyate vai vimānasthaḥ kāmabhogaiśca sevyate

फलं पद्मशतप्रख्यं महाकल्पं दशाधिकम्आवर्तनानि चत्वारि सागरे यात्यसौ नरः

phalaṃ padmaśataprakhyaṃ mahākalpaṃ daśādhikamāvartanāni catvāri sāgare yātyasau naraḥ

दिवसे सप्तदशमे यः प्राप्ते प्राशते हविःसदा द्वादश मासान्वै जुह्वानो जातवेदसम्

divase saptadaśame yaḥ prāpte prāśate haviḥsadā dvādaśa māsānvai juhvāno jātavedasam

स्थानं वारुणमैन्द्रं च रौद्रं चैवाधिगच्छतिमारुतौशनसे चैव ब्रह्मलोकं च गच्छति

sthānaṃ vāruṇamaindraṃ ca raudraṃ caivādhigacchatimārutauśanase caiva brahmalokaṃ ca gacchati

तत्र दैवतकन्याभिरासनेनोपचर्यतेभूर्भुवं चापि देवर्षिं विश्वरूपमवेक्षते

tatra daivatakanyābhirāsanenopacaryatebhūrbhuvaṃ cāpi devarṣiṃ viśvarūpamavekṣate

तत्र देवाधिदेवस्य कुमार्यो रमयन्ति तम्द्वात्रिंशद्रूपधारिण्यो मधुराः समलंकृताः

tatra devādhidevasya kumāryo ramayanti tamdvātriṃśadrūpadhāriṇyo madhurāḥ samalaṃkṛtāḥ

चन्द्रादित्यावुभौ यावद्गगने चरतः प्रभोतावच्चरत्यसौ वीरः सुधामृतरसाशनः

candrādityāvubhau yāvadgagane carataḥ prabhotāvaccaratyasau vīraḥ sudhāmṛtarasāśanaḥ

अष्टादशे तु दिवसे प्राश्नीयादेकभोजनम्सदा द्वादश मासान्वै सप्त लोकान्स पश्यति

aṣṭādaśe tu divase prāśnīyādekabhojanamsadā dvādaśa māsānvai sapta lokānsa paśyati

रथैः सनन्दिघोषैश्च पृष्ठतः सोऽनुगम्यतेदेवकन्याधिरूढैस्तु भ्राजमानैः स्वलंकृतैः

rathaiḥ sanandighoṣaiśca pṛṣṭhataḥ so'nugamyatedevakanyādhirūḍhaistu bhrājamānaiḥ svalaṃkṛtaiḥ

व्याघ्रसिंहप्रयुक्तं च मेघस्वननिनादितम्विमानमुत्तमं दिव्यं सुसुखी ह्यधिरोहति

vyāghrasiṃhaprayuktaṃ ca meghasvananināditamvimānamuttamaṃ divyaṃ susukhī hyadhirohati

तत्र कल्पसहस्रं स कान्ताभिः सह मोदतेसुधारसं च भुञ्जीत अमृतोपममुत्तमम्

tatra kalpasahasraṃ sa kāntābhiḥ saha modatesudhārasaṃ ca bhuñjīta amṛtopamamuttamam

एकोनविंशे दिवसे यो भुङ्क्ते एकभोजनम्सदा द्वादश मासान्वै सप्त लोकान्स पश्यति

ekonaviṃśe divase yo bhuṅkte ekabhojanamsadā dvādaśa māsānvai sapta lokānsa paśyati

उत्तमं लभते स्थानमप्सरोगणसेवितम्गन्धर्वैरुपगीतं च विमानं सूर्यवर्चसम्

uttamaṃ labhate sthānamapsarogaṇasevitamgandharvairupagītaṃ ca vimānaṃ sūryavarcasam

तत्रामरवरस्त्रीभिर्मोदते विगतज्वरःदिव्याम्बरधरः श्रीमानयुतानां शतं समाः

tatrāmaravarastrībhirmodate vigatajvaraḥdivyāmbaradharaḥ śrīmānayutānāṃ śataṃ samāḥ

पूर्णेऽथ दिवसे विंशे यो भुङ्क्ते ह्येकभोजनम्सदा द्वादश मासांस्तु सत्यवादी धृतव्रतः

pūrṇe'tha divase viṃśe yo bhuṅkte hyekabhojanamsadā dvādaśa māsāṃstu satyavādī dhṛtavrataḥ

अमांसाशी ब्रह्मचारी सर्वभूतहिते रतःस लोकान्विपुलान्दिव्यानादित्यानामुपाश्नुते

amāṃsāśī brahmacārī sarvabhūtahite rataḥsa lokānvipulāndivyānādityānāmupāśnute

गन्धर्वैरप्सरोभिश्च दिव्यमाल्यानुलेपनैःविमानैः काञ्चनैर्दिव्यैः पृष्ठतश्चानुगम्यते

gandharvairapsarobhiśca divyamālyānulepanaiḥvimānaiḥ kāñcanairdivyaiḥ pṛṣṭhataścānugamyate

एकविंशे तु दिवसे यो भुङ्क्ते ह्येकभोजनम्सदा द्वादश मासान्वै जुह्वानो जातवेदसम्

ekaviṃśe tu divase yo bhuṅkte hyekabhojanamsadā dvādaśa māsānvai juhvāno jātavedasam

लोकमौशनसं दिव्यं शक्रलोकं च गच्छतिअश्विनोर्मरुतां चैव सुखेष्वभिरतः सदा

lokamauśanasaṃ divyaṃ śakralokaṃ ca gacchatiaśvinormarutāṃ caiva sukheṣvabhirataḥ sadā

अनभिज्ञश्च दुःखानां विमानवरमास्थितःसेव्यमानो वरस्त्रीभिः क्रीडत्यमरवत्प्रभुः

anabhijñaśca duḥkhānāṃ vimānavaramāsthitaḥsevyamāno varastrībhiḥ krīḍatyamaravatprabhuḥ

द्वाविंशे दिवसे प्राप्ते यो भुङ्क्ते ह्येकभोजनम्सदा द्वादश मासान्वै जुह्वानो जातवेदसम्

dvāviṃśe divase prāpte yo bhuṅkte hyekabhojanamsadā dvādaśa māsānvai juhvāno jātavedasam

धृतिमानहिंसानिरतः सत्यवागनसूयकःलोकान्वसूनामाप्नोति दिवाकरसमप्रभः

dhṛtimānahiṃsānirataḥ satyavāganasūyakaḥlokānvasūnāmāpnoti divākarasamaprabhaḥ

कामचारी सुधाहारो विमानवरमास्थितःरमते देवकन्याभिर्दिव्याभरणभूषितः

kāmacārī sudhāhāro vimānavaramāsthitaḥramate devakanyābhirdivyābharaṇabhūṣitaḥ

त्रयोविंशे तु दिवसे प्राशेद्यस्त्वेकभोजनम्सदा द्वादश मासांस्तु मिताहारो जितेन्द्रियः

trayoviṃśe tu divase prāśedyastvekabhojanamsadā dvādaśa māsāṃstu mitāhāro jitendriyaḥ

वायोरुशनसश्चैव रुद्रलोकं च गच्छतिकामचारी कामगमः पूज्यमानोऽप्सरोगणैः

vāyoruśanasaścaiva rudralokaṃ ca gacchatikāmacārī kāmagamaḥ pūjyamāno'psarogaṇaiḥ

अनेकगुणपर्यन्तं विमानवरमास्थितःरमते देवकन्याभिर्दिव्याभरणभूषितः

anekaguṇaparyantaṃ vimānavaramāsthitaḥramate devakanyābhirdivyābharaṇabhūṣitaḥ

चतुर्विंशे तु दिवसे यः प्राशेदेकभोजनम्सदा द्वादश मासान्वै जुह्वानो जातवेदसम्

caturviṃśe tu divase yaḥ prāśedekabhojanamsadā dvādaśa māsānvai juhvāno jātavedasam

आदित्यानामधीवासे मोदमानो वसेच्चिरम्दिव्यमाल्याम्बरधरो दिव्यगन्धानुलेपनः

ādityānāmadhīvāse modamāno vasecciramdivyamālyāmbaradharo divyagandhānulepanaḥ

विमाने काञ्चने दिव्ये हंसयुक्ते मनोरमेरमते देवकन्यानां सहस्रैरयुतैस्तथा

vimāne kāñcane divye haṃsayukte manorameramate devakanyānāṃ sahasrairayutaistathā

पञ्चविंशे तु दिवसे यः प्राशेदेकभोजनम्सदा द्वादश मासांस्तु पुष्कलं यानमारुहेत्

pañcaviṃśe tu divase yaḥ prāśedekabhojanamsadā dvādaśa māsāṃstu puṣkalaṃ yānamāruhet

सिंहव्याघ्रप्रयुक्तैश्च मेघस्वननिनादितैःरथैः सनन्दिघोषैश्च पृष्ठतः सोऽनुगम्यते

siṃhavyāghraprayuktaiśca meghasvananināditaiḥrathaiḥ sanandighoṣaiśca pṛṣṭhataḥ so'nugamyate

देवकन्यासमारूढै राजतैर्विमलैः शुभैःविमानमुत्तमं दिव्यमास्थाय सुमनोहरम्

devakanyāsamārūḍhai rājatairvimalaiḥ śubhaiḥvimānamuttamaṃ divyamāsthāya sumanoharam

तत्र कल्पसहस्रं वै वसते स्त्रीशतावृतेसुधारसं चोपजीवन्नमृतोपममुत्तमम्

tatra kalpasahasraṃ vai vasate strīśatāvṛtesudhārasaṃ copajīvannamṛtopamamuttamam

षड्विंशे दिवसे यस्तु प्राश्नीयादेकभोजनम्सदा द्वादश मासांस्तु नियतो नियताशनः

ṣaḍviṃśe divase yastu prāśnīyādekabhojanamsadā dvādaśa māsāṃstu niyato niyatāśanaḥ

जितेन्द्रियो वीतरागो जुह्वानो जातवेदसम्स प्राप्नोति महाभागः पूज्यमानोऽप्सरोगणैः

jitendriyo vītarāgo juhvāno jātavedasamsa prāpnoti mahābhāgaḥ pūjyamāno'psarogaṇaiḥ

सप्तानां मरुतां लोकान्वसूनां चापि सोऽश्नुतेविमाने स्फाटिके दिव्ये सर्वरत्नैरलंकृते

saptānāṃ marutāṃ lokānvasūnāṃ cāpi so'śnutevimāne sphāṭike divye sarvaratnairalaṃkṛte

गन्धर्वैरप्सरोभिश्च पूज्यमानः प्रमोदतेद्वे युगानां सहस्रे तु दिव्ये दिव्येन तेजसा

gandharvairapsarobhiśca pūjyamānaḥ pramodatedve yugānāṃ sahasre tu divye divyena tejasā

सप्तविंशे तु दिवसे यः प्राशेदेकभोजनम्सदा द्वादश मासांस्तु जुह्वानो जातवेदसम्

saptaviṃśe tu divase yaḥ prāśedekabhojanamsadā dvādaśa māsāṃstu juhvāno jātavedasam

फलं प्राप्नोति विपुलं देवलोके च पूज्यतेअमृताशी वसंस्तत्र स वितृप्तः प्रमोदते

phalaṃ prāpnoti vipulaṃ devaloke ca pūjyateamṛtāśī vasaṃstatra sa vitṛptaḥ pramodate

देवर्षिचरितं राजन्राजर्षिभिरधिष्ठितम्अध्यावसति दिव्यात्मा विमानवरमास्थितः

devarṣicaritaṃ rājanrājarṣibhiradhiṣṭhitamadhyāvasati divyātmā vimānavaramāsthitaḥ

स्त्रीभिर्मनोभिरामाभी रममाणो मदोत्कटःयुगकल्पसहस्राणि त्रीण्यावसति वै सुखम्

strībhirmanobhirāmābhī ramamāṇo madotkaṭaḥyugakalpasahasrāṇi trīṇyāvasati vai sukham

योऽष्टाविंशे तु दिवसे प्राश्नीयादेकभोजनम्सदा द्वादश मासांस्तु जितात्मा विजितेन्द्रियः

yo'ṣṭāviṃśe tu divase prāśnīyādekabhojanamsadā dvādaśa māsāṃstu jitātmā vijitendriyaḥ

फलं देवर्षिचरितं विपुलं समुपाश्नुतेभोगवांस्तेजसा भाति सहस्रांशुरिवामलः

phalaṃ devarṣicaritaṃ vipulaṃ samupāśnutebhogavāṃstejasā bhāti sahasrāṃśurivāmalaḥ

सुकुमार्यश्च नार्यस्तं रममाणाः सुवर्चसःपीनस्तनोरुजघना दिव्याभरणभूषिताः

sukumāryaśca nāryastaṃ ramamāṇāḥ suvarcasaḥpīnastanorujaghanā divyābharaṇabhūṣitāḥ

रमयन्ति मनः कान्ता विमाने सूर्यसंनिभेसर्वकामगमे दिव्ये कल्पायुतशतं समाः

ramayanti manaḥ kāntā vimāne sūryasaṃnibhesarvakāmagame divye kalpāyutaśataṃ samāḥ

एकोनत्रिंशे दिवसे यः प्राशेदेकभोजनम्सदा द्वादश मासान्वै सत्यव्रतपरायणः

ekonatriṃśe divase yaḥ prāśedekabhojanamsadā dvādaśa māsānvai satyavrataparāyaṇaḥ

तस्य लोकाः शुभा दिव्या देवराजर्षिपूजिताःविमानं चन्द्रशुभ्राभं दिव्यं समधिगच्छति

tasya lokāḥ śubhā divyā devarājarṣipūjitāḥvimānaṃ candraśubhrābhaṃ divyaṃ samadhigacchati

जातरूपमयं युक्तं सर्वरत्नविभूषितम्अप्सरोगणसंपूर्णं गन्धर्वैरभिनादितम्

jātarūpamayaṃ yuktaṃ sarvaratnavibhūṣitamapsarogaṇasaṃpūrṇaṃ gandharvairabhināditam

तत्र चैनं शुभा नार्यो दिव्याभरणभूषिताःमनोभिरामा मधुरा रमयन्ति मदोत्कटाः

tatra cainaṃ śubhā nāryo divyābharaṇabhūṣitāḥmanobhirāmā madhurā ramayanti madotkaṭāḥ

भोगवांस्तेजसा युक्तो वैश्वानरसमप्रभःदिव्यो दिव्येन वपुषा भ्राजमान इवामरः

bhogavāṃstejasā yukto vaiśvānarasamaprabhaḥdivyo divyena vapuṣā bhrājamāna ivāmaraḥ

वसूनां मरुतां चैव साध्यानामश्विनोस्तथारुद्राणां च तथा लोकान्ब्रह्मलोकं च गच्छति

vasūnāṃ marutāṃ caiva sādhyānāmaśvinostathārudrāṇāṃ ca tathā lokānbrahmalokaṃ ca gacchati

यस्तु मासे गते भुङ्क्ते एकभक्तं शमात्मकःसदा द्वादश मासान्वै ब्रह्मलोकमवाप्नुयात्

yastu māse gate bhuṅkte ekabhaktaṃ śamātmakaḥsadā dvādaśa māsānvai brahmalokamavāpnuyāt

सुधारसकृताहारः श्रीमान्सर्वमनोहरःतेजसा वपुषा लक्ष्म्या भ्राजते रश्मिवानिव

sudhārasakṛtāhāraḥ śrīmānsarvamanoharaḥtejasā vapuṣā lakṣmyā bhrājate raśmivāniva

दिव्यमाल्याम्बरधरो दिव्यगन्धानुलेपनःसुखेष्वभिरतो योगी दुःखानामविजानकः

divyamālyāmbaradharo divyagandhānulepanaḥsukheṣvabhirato yogī duḥkhānāmavijānakaḥ

स्वयंप्रभाभिर्नारीभिर्विमानस्थो महीयतेरुद्रदेवर्षिकन्याभिः सततं चाभिपूज्यते

svayaṃprabhābhirnārībhirvimānastho mahīyaterudradevarṣikanyābhiḥ satataṃ cābhipūjyate

नानाविधसुरूपाभिर्नानारागाभिरेव चनानामधुरभाषाभिर्नानारतिभिरेव च

nānāvidhasurūpābhirnānārāgābhireva canānāmadhurabhāṣābhirnānāratibhireva ca

विमाने नगराकारे सूर्यवत्सूर्यसंनिभेपृष्ठतः सोमसंकाशे उदक्चैवाभ्रसंनिभे

vimāne nagarākāre sūryavatsūryasaṃnibhepṛṣṭhataḥ somasaṃkāśe udakcaivābhrasaṃnibhe

दक्षिणायां तु रक्ताभे अधस्तान्नीलमण्डलेऊर्ध्वं चित्राभिसंकाशे नैको वसति पूजितः

dakṣiṇāyāṃ tu raktābhe adhastānnīlamaṇḍaleūrdhvaṃ citrābhisaṃkāśe naiko vasati pūjitaḥ

यावद्वर्षसहस्रं तु जम्बूद्वीपे प्रवर्षतितावत्संवत्सराः प्रोक्ता ब्रह्मलोकस्य धीमतः

yāvadvarṣasahasraṃ tu jambūdvīpe pravarṣatitāvatsaṃvatsarāḥ proktā brahmalokasya dhīmataḥ

विप्रुषश्चैव यावन्त्यो निपतन्ति नभस्तलात्वर्षासु वर्षतस्तावन्निवसत्यमरप्रभः

vipruṣaścaiva yāvantyo nipatanti nabhastalātvarṣāsu varṣatastāvannivasatyamaraprabhaḥ

मासोपवासी वर्षैस्तु दशभिः स्वर्गमुत्तमम्महर्षित्वमथासाद्य सशरीरगतिर्भवेत्

māsopavāsī varṣaistu daśabhiḥ svargamuttamammaharṣitvamathāsādya saśarīragatirbhavet

मुनिर्दान्तो जितक्रोधो जितशिश्नोदरः सदाजुह्वन्नग्नींश्च नियतः संध्योपासनसेविता

munirdānto jitakrodho jitaśiśnodaraḥ sadājuhvannagnīṃśca niyataḥ saṃdhyopāsanasevitā

बहुभिर्नियमैरेवं मासानश्नाति यो नरःअभ्रावकाशशीलश्च तस्य वासो निरुच्यते

bahubhirniyamairevaṃ māsānaśnāti yo naraḥabhrāvakāśaśīlaśca tasya vāso nirucyate

दिवं गत्वा शरीरेण स्वेन राजन्यथामरःस्वर्गं पुण्यं यथाकाममुपभुङ्क्ते यथाविधि

divaṃ gatvā śarīreṇa svena rājanyathāmaraḥsvargaṃ puṇyaṃ yathākāmamupabhuṅkte yathāvidhi

एष ते भरतश्रेष्ठ यज्ञानां विधिरुत्तमःव्याख्यातो ह्यानुपूर्व्येण उपवासफलात्मकः

eṣa te bharataśreṣṭha yajñānāṃ vidhiruttamaḥvyākhyāto hyānupūrvyeṇa upavāsaphalātmakaḥ

दरिद्रैर्मनुजैः पार्थ प्राप्यं यज्ञफलं यथाउपवासमिमं कृत्वा गच्छेच्च परमां गतिम्देवद्विजातिपूजायां रतो भरतसत्तम

daridrairmanujaiḥ pārtha prāpyaṃ yajñaphalaṃ yathāupavāsamimaṃ kṛtvā gacchecca paramāṃ gatimdevadvijātipūjāyāṃ rato bharatasattama

उपवासविधिस्त्वेष विस्तरेण प्रकीर्तितःनियतेष्वप्रमत्तेषु शौचवत्सु महात्मसु

upavāsavidhistveṣa vistareṇa prakīrtitaḥniyateṣvapramatteṣu śaucavatsu mahātmasu

दम्भद्रोहनिवृत्तेषु कृतबुद्धिषु भारतअचलेष्वप्रकम्पेषु मा ते भूदत्र संशयः

dambhadrohanivṛtteṣu kṛtabuddhiṣu bhārataacaleṣvaprakampeṣu mā te bhūdatra saṃśayaḥ