Parva.Adhyaya 13.45

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

कन्यायाः प्राप्तशुल्कायाः पतिश्चेन्नास्ति कश्चनतत्र का प्रतिपत्तिः स्यात्तन्मे ब्रूहि पितामह

kanyāyāḥ prāptaśulkāyāḥ patiścennāsti kaścanatatra kā pratipattiḥ syāttanme brūhi pitāmaha

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

यापुत्रकस्याप्यरिक्थस्य प्रतिपत्सा तदा भवेत्

yāputrakasyāpyarikthasya pratipatsā tadā bhavet

अथ चेत्साहरेच्छुल्कं क्रीता शुल्कप्रदस्य सातस्यार्थेऽपत्यमीहेत येन न्यायेन शक्नुयात्

atha cetsāharecchulkaṃ krītā śulkapradasya sātasyārthe'patyamīheta yena nyāyena śaknuyāt

न तस्या मन्त्रवत्कार्यं कश्चित्कुर्वीत किंचन

na tasyā mantravatkāryaṃ kaścitkurvīta kiṃcana

स्वयं वृतेति सावित्री पित्रा वै प्रत्यपद्यततत्तस्यान्ये प्रशंसन्ति धर्मज्ञा नेतरे जनाः

svayaṃ vṛteti sāvitrī pitrā vai pratyapadyatatattasyānye praśaṃsanti dharmajñā netare janāḥ

एतत्तु नापरे चक्रुर्न परे जातु साधवःसाधूनां पुनराचारो गरीयो धर्मलक्षणम्

etattu nāpare cakrurna pare jātu sādhavaḥsādhūnāṃ punarācāro garīyo dharmalakṣaṇam

अस्मिन्नेव प्रकरणे सुक्रतुर्वाक्यमब्रवीत्नप्ता विदेहराजस्य जनकस्य महात्मनः

asminneva prakaraṇe sukraturvākyamabravītnaptā videharājasya janakasya mahātmanaḥ

असदाचरिते मार्गे कथं स्यादनुकीर्तनम्अनुप्रश्नः संशयो वा सतामेतदुपालभेत्

asadācarite mārge kathaṃ syādanukīrtanamanupraśnaḥ saṃśayo vā satāmetadupālabhet

असदेव हि धर्मस्य प्रमादो धर्म आसुरःनानुशुश्रुम जात्वेतामिमां पूर्वेषु जन्मसु

asadeva hi dharmasya pramādo dharma āsuraḥnānuśuśruma jātvetāmimāṃ pūrveṣu janmasu

भार्यापत्योर्हि संबन्धः स्त्रीपुंसोस्तुल्य एव सःरतिः साधारणो धर्म इति चाह स पार्थिवः

bhāryāpatyorhi saṃbandhaḥ strīpuṃsostulya eva saḥratiḥ sādhāraṇo dharma iti cāha sa pārthivaḥ

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

अथ केन प्रमाणेन पुंसामादीयते धनम्पुत्रवद्धि पितुस्तस्य कन्या भवितुमर्हति

atha kena pramāṇena puṃsāmādīyate dhanamputravaddhi pitustasya kanyā bhavitumarhati

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

यथैवात्मा तथा पुत्रः पुत्रेण दुहिता समातस्यामात्मनि तिष्ठन्त्यां कथमन्यो धनं हरेत्

yathaivātmā tathā putraḥ putreṇa duhitā samātasyāmātmani tiṣṭhantyāṃ kathamanyo dhanaṃ haret

मातुश्च यौतकं यत्स्यात्कुमारीभाग एव सःदौहित्र एव वा रिक्थमपुत्रस्य पितुर्हरेत्

mātuśca yautakaṃ yatsyātkumārībhāga eva saḥdauhitra eva vā rikthamaputrasya piturharet

ददाति हि स पिण्डं वै पितुर्मातामहस्य चपुत्रदौहित्रयोर्नेह विशेषो धर्मतः स्मृतः

dadāti hi sa piṇḍaṃ vai piturmātāmahasya caputradauhitrayorneha viśeṣo dharmataḥ smṛtaḥ

अन्यत्र जातया सा हि प्रजया पुत्र ईहतेदुहितान्यत्र जातेन पुत्रेणापि विशिष्यते

anyatra jātayā sā hi prajayā putra īhateduhitānyatra jātena putreṇāpi viśiṣyate

दौहित्रकेण धर्मेण नात्र पश्यामि कारणम्विक्रीतासु च ये पुत्रा भवन्ति पितुरेव ते

dauhitrakeṇa dharmeṇa nātra paśyāmi kāraṇamvikrītāsu ca ye putrā bhavanti pitureva te

असूयवस्त्वधर्मिष्ठाः परस्वादायिनः शठाःआसुरादधिसंभूता धर्माद्विषमवृत्तयः

asūyavastvadharmiṣṭhāḥ parasvādāyinaḥ śaṭhāḥāsurādadhisaṃbhūtā dharmādviṣamavṛttayaḥ

अत्र गाथा यमोद्गीताः कीर्तयन्ति पुराविदःधर्मज्ञा धर्मशास्त्रेषु निबद्धा धर्मसेतुषु

atra gāthā yamodgītāḥ kīrtayanti purāvidaḥdharmajñā dharmaśāstreṣu nibaddhā dharmasetuṣu

यो मनुष्यः स्वकं पुत्रं विक्रीय धनमिच्छतिकन्यां वा जीवितार्थाय यः शुल्केन प्रयच्छति

yo manuṣyaḥ svakaṃ putraṃ vikrīya dhanamicchatikanyāṃ vā jīvitārthāya yaḥ śulkena prayacchati

सप्तावरे महाघोरे निरये कालसाह्वयेस्वेदं मूत्रं पुरीषं च तस्मिन्प्रेत उपाश्नुते

saptāvare mahāghore niraye kālasāhvayesvedaṃ mūtraṃ purīṣaṃ ca tasminpreta upāśnute

आर्षे गोमिथुनं शुल्कं केचिदाहुर्मृषैव तत्अल्पं वा बहु वा राजन्विक्रयस्तावदेव सः

ārṣe gomithunaṃ śulkaṃ kecidāhurmṛṣaiva tatalpaṃ vā bahu vā rājanvikrayastāvadeva saḥ

यद्यप्याचरितः कैश्चिन्नैष धर्मः कथंचनअन्येषामपि दृश्यन्ते लोभतः संप्रवृत्तयः

yadyapyācaritaḥ kaiścinnaiṣa dharmaḥ kathaṃcanaanyeṣāmapi dṛśyante lobhataḥ saṃpravṛttayaḥ

वश्यां कुमारीं विहितां ये च तामुपभुञ्जतेएते पापस्य कर्तारस्तमस्यन्धेऽथ शेरते

vaśyāṃ kumārīṃ vihitāṃ ye ca tāmupabhuñjateete pāpasya kartārastamasyandhe'tha śerate

अन्योऽप्यथ न विक्रेयो मनुष्यः किं पुनः प्रजाःअधर्ममूलैर्हि धनैर्न तैरर्थोऽस्ति कश्चन

anyo'pyatha na vikreyo manuṣyaḥ kiṃ punaḥ prajāḥadharmamūlairhi dhanairna tairartho'sti kaścana