Parva.Adhyaya 13.84

देवा ऊचुःअसुरस्तारको नाम त्वया दत्तवरः प्रभोसुरानृषींश्च क्लिश्नाति वधस्तस्य विधीयताम्

devā ūcuḥasurastārako nāma tvayā dattavaraḥ prabhosurānṛṣīṃśca kliśnāti vadhastasya vidhīyatām

तस्माद्भयं समुत्पन्नमस्माकं वै पितामहपरित्रायस्व नो देव न ह्यन्या गतिरस्ति नः

tasmādbhayaṃ samutpannamasmākaṃ vai pitāmahaparitrāyasva no deva na hyanyā gatirasti naḥ

ब्रह्मोवाचसमोऽहं सर्वभूतानामधर्मं नेह रोचयेहन्यतां तारकः क्षिप्रं सुरर्षिगणबाधकः

brahmovācasamo'haṃ sarvabhūtānāmadharmaṃ neha rocayehanyatāṃ tārakaḥ kṣipraṃ surarṣigaṇabādhakaḥ

वेदा धर्माश्च नोत्सादं गच्छेयुः सुरसत्तमाःविहितं पूर्वमेवात्र मया वै व्येतु वो ज्वरः

vedā dharmāśca notsādaṃ gaccheyuḥ surasattamāḥvihitaṃ pūrvamevātra mayā vai vyetu vo jvaraḥ

देवा ऊचुःवरदानाद्भगवतो दैतेयो बलगर्वितःदेवैर्न शक्यते हन्तुं स कथं प्रशमं व्रजेत्

devā ūcuḥvaradānādbhagavato daiteyo balagarvitaḥdevairna śakyate hantuṃ sa kathaṃ praśamaṃ vrajet

स हि नैव स्म देवानां नासुराणां न रक्षसाम्वध्यः स्यामिति जग्राह वरं त्वत्तः पितामह

sa hi naiva sma devānāṃ nāsurāṇāṃ na rakṣasāmvadhyaḥ syāmiti jagrāha varaṃ tvattaḥ pitāmaha

देवाश्च शप्ता रुद्राण्या प्रजोच्छेदे पुरा कृतेन भविष्यति वोऽपत्यमिति सर्वजगत्पते

devāśca śaptā rudrāṇyā prajocchede purā kṛtena bhaviṣyati vo'patyamiti sarvajagatpate

ब्रह्मोवाचहुताशनो न तत्रासीच्छापकाले सुरोत्तमाःस उत्पादयितापत्यं वधार्थं त्रिदशद्विषाम्

brahmovācahutāśano na tatrāsīcchāpakāle surottamāḥsa utpādayitāpatyaṃ vadhārthaṃ tridaśadviṣām

तद्वै सर्वानतिक्रम्य देवदानवराक्षसान्मानुषानथ गन्धर्वान्नागानथ च पक्षिणः

tadvai sarvānatikramya devadānavarākṣasānmānuṣānatha gandharvānnāgānatha ca pakṣiṇaḥ

अस्त्रेणामोघपातेन शक्त्या तं घातयिष्यतियतो वो भयमुत्पन्नं ये चान्ये सुरशत्रवः

astreṇāmoghapātena śaktyā taṃ ghātayiṣyatiyato vo bhayamutpannaṃ ye cānye suraśatravaḥ

सनातनो हि संकल्पः काम इत्यभिधीयतेरुद्रस्य तेजः प्रस्कन्नमग्नौ निपतितं च तत्

sanātano hi saṃkalpaḥ kāma ityabhidhīyaterudrasya tejaḥ praskannamagnau nipatitaṃ ca tat

तत्तेजोऽग्निर्महद्भूतं द्वितीयमिव पावकम्वधार्थं देवशत्रूणां गङ्गायां जनयिष्यति

tattejo'gnirmahadbhūtaṃ dvitīyamiva pāvakamvadhārthaṃ devaśatrūṇāṃ gaṅgāyāṃ janayiṣyati

स तु नावाप तं शापं नष्टः स हुतभुक्तदातस्माद्वो भयहृद्देवाः समुत्पत्स्यति पावकिः

sa tu nāvāpa taṃ śāpaṃ naṣṭaḥ sa hutabhuktadātasmādvo bhayahṛddevāḥ samutpatsyati pāvakiḥ

अन्विष्यतां वै ज्वलनस्तथा चाद्य नियुज्यताम्तारकस्य वधोपायः कथितो वै मयानघाः

anviṣyatāṃ vai jvalanastathā cādya niyujyatāmtārakasya vadhopāyaḥ kathito vai mayānaghāḥ

न हि तेजस्विनां शापास्तेजःसु प्रभवन्ति वैबलान्यतिबलं प्राप्य नबलानि भवन्ति वै

na hi tejasvināṃ śāpāstejaḥsu prabhavanti vaibalānyatibalaṃ prāpya nabalāni bhavanti vai

हन्यादवध्यान्वरदानपि चैव तपस्विनःसंकल्पाभिरुचिः कामः सनातनतमोऽनलः

hanyādavadhyānvaradānapi caiva tapasvinaḥsaṃkalpābhiruciḥ kāmaḥ sanātanatamo'nalaḥ

जगत्पतिरनिर्देश्यः सर्वगः सर्वभावनःहृच्छयः सर्वभूतानां ज्येष्ठो रुद्रादपि प्रभुः

jagatpatiranirdeśyaḥ sarvagaḥ sarvabhāvanaḥhṛcchayaḥ sarvabhūtānāṃ jyeṣṭho rudrādapi prabhuḥ

अन्विष्यतां स तु क्षिप्रं तेजोराशिर्हुताशनःस वो मनोगतं कामं देवः संपादयिष्यति

anviṣyatāṃ sa tu kṣipraṃ tejorāśirhutāśanaḥsa vo manogataṃ kāmaṃ devaḥ saṃpādayiṣyati

एतद्वाक्यमुपश्रुत्य ततो देवा महात्मनःजग्मुः संसिद्धसंकल्पाः पर्येषन्तो विभावसुम्

etadvākyamupaśrutya tato devā mahātmanaḥjagmuḥ saṃsiddhasaṃkalpāḥ paryeṣanto vibhāvasum

ततस्त्रैलोक्यमृषयो व्यचिन्वन्त सुरैः सहकाङ्क्षन्तो दर्शनं वह्नेः सर्वे तद्गतमानसाः

tatastrailokyamṛṣayo vyacinvanta suraiḥ sahakāṅkṣanto darśanaṃ vahneḥ sarve tadgatamānasāḥ

परेण तपसा युक्ताः श्रीमन्तो लोकविश्रुताःलोकानन्वचरन्सिद्धाः सर्व एव भृगूद्वहनष्टमात्मनि संलीनं नाधिजग्मुर्हुताशनम्

pareṇa tapasā yuktāḥ śrīmanto lokaviśrutāḥlokānanvacaransiddhāḥ sarva eva bhṛgūdvahanaṣṭamātmani saṃlīnaṃ nādhijagmurhutāśanam

ततः संजातसंत्रासानग्नेर्दर्शनलालसान्जलेचरः क्लान्तमनास्तेजसाग्नेः प्रदीपितःउवाच देवान्मण्डूको रसातलतलोत्थितः

tataḥ saṃjātasaṃtrāsānagnerdarśanalālasānjalecaraḥ klāntamanāstejasāgneḥ pradīpitaḥuvāca devānmaṇḍūko rasātalatalotthitaḥ

रसातलतले देवा वसत्यग्निरिति प्रभोसंतापादिह संप्राप्तः पावकप्रभवादहम्

rasātalatale devā vasatyagniriti prabhosaṃtāpādiha saṃprāptaḥ pāvakaprabhavādaham

स संसुप्तो जले देवा भगवान्हव्यवाहनःअपः संसृज्य तेजोभिस्तेन संतापिता वयम्

sa saṃsupto jale devā bhagavānhavyavāhanaḥapaḥ saṃsṛjya tejobhistena saṃtāpitā vayam

तस्य दर्शनमिष्टं वो यदि देवा विभावसोःतत्रैनमभिगच्छध्वं कार्यं वो यदि वह्निना

tasya darśanamiṣṭaṃ vo yadi devā vibhāvasoḥtatrainamabhigacchadhvaṃ kāryaṃ vo yadi vahninā

गम्यतां साधयिष्यामो वयं ह्यग्निभयात्सुराःएतावदुक्त्वा मण्डूकस्त्वरितो जलमाविशत्

gamyatāṃ sādhayiṣyāmo vayaṃ hyagnibhayātsurāḥetāvaduktvā maṇḍūkastvarito jalamāviśat

हुताशनस्तु बुबुधे मण्डूकस्याथ पैशुनम्शशाप स तमासाद्य न रसान्वेत्स्यसीति वै

hutāśanastu bubudhe maṇḍūkasyātha paiśunamśaśāpa sa tamāsādya na rasānvetsyasīti vai

तं स संयुज्य शापेन मण्डूकं पावको ययौअन्यत्र वासाय विभुर्न च देवानदर्शयत्

taṃ sa saṃyujya śāpena maṇḍūkaṃ pāvako yayauanyatra vāsāya vibhurna ca devānadarśayat

देवास्त्वनुग्रहं चक्रुर्मण्डूकानां भृगूद्वहयत्तच्छृणु महाबाहो गदतो मम सर्वशः

devāstvanugrahaṃ cakrurmaṇḍūkānāṃ bhṛgūdvahayattacchṛṇu mahābāho gadato mama sarvaśaḥ

देवा ऊचुःअग्निशापादजिह्वापि रसज्ञानबहिष्कृताःसरस्वतीं बहुविधां यूयमुच्चारयिष्यथ

devā ūcuḥagniśāpādajihvāpi rasajñānabahiṣkṛtāḥsarasvatīṃ bahuvidhāṃ yūyamuccārayiṣyatha

बिलवासगतांश्चैव निरादानानचेतसःगतासूनपि वः शुष्कान्भूमिः संधारयिष्यतितमोगतायामपि च निशायां विचरिष्यथ

bilavāsagatāṃścaiva nirādānānacetasaḥgatāsūnapi vaḥ śuṣkānbhūmiḥ saṃdhārayiṣyatitamogatāyāmapi ca niśāyāṃ vicariṣyatha

इत्युक्त्वा तांस्ततो देवाः पुनरेव महीमिमाम्परीयुर्ज्वलनस्यार्थे न चाविन्दन्हुताशनम्

ityuktvā tāṃstato devāḥ punareva mahīmimāmparīyurjvalanasyārthe na cāvindanhutāśanam

अथ तान्द्विरदः कश्चित्सुरेन्द्रद्विरदोपमःअश्वत्थस्थोऽग्निरित्येवं प्राह देवान्भृगूद्वह

atha tāndviradaḥ kaścitsurendradviradopamaḥaśvatthastho'gnirityevaṃ prāha devānbhṛgūdvaha

शशाप ज्वलनः सर्वान्द्विरदान्क्रोधमूर्छितःप्रतीपा भवतां जिह्वा भवित्रीति भृगूद्वह

śaśāpa jvalanaḥ sarvāndviradānkrodhamūrchitaḥpratīpā bhavatāṃ jihvā bhavitrīti bhṛgūdvaha

इत्युक्त्वा निःसृतोऽश्वत्थादग्निर्वारणसूचितःप्रविवेश शमीगर्भमथ वह्निः सुषुप्सया

ityuktvā niḥsṛto'śvatthādagnirvāraṇasūcitaḥpraviveśa śamīgarbhamatha vahniḥ suṣupsayā

अनुग्रहं तु नागानां यं चक्रुः शृणु तं प्रभोदेवा भृगुकुलश्रेष्ठ प्रीताः सत्यपराक्रमाः

anugrahaṃ tu nāgānāṃ yaṃ cakruḥ śṛṇu taṃ prabhodevā bhṛgukulaśreṣṭha prītāḥ satyaparākramāḥ

देवा ऊचुःप्रतीपया जिह्वयापि सर्वाहारान्करिष्यथवाचं चोच्चारयिष्यध्वमुच्चैरव्यञ्जिताक्षरम्इत्युक्त्वा पुनरेवाग्निमनुसस्रुर्दिवौकसः

devā ūcuḥpratīpayā jihvayāpi sarvāhārānkariṣyathavācaṃ coccārayiṣyadhvamuccairavyañjitākṣaramityuktvā punarevāgnimanusasrurdivaukasaḥ

अश्वत्थान्निःसृतश्चाग्निः शमीगर्भगतस्तदाशुकेन ख्यापितो विप्र तं देवाः समुपाद्रवन्

aśvatthānniḥsṛtaścāgniḥ śamīgarbhagatastadāśukena khyāpito vipra taṃ devāḥ samupādravan

शशाप शुकमग्निस्तु वाग्विहीनो भविष्यसिजिह्वां चावर्तयामास तस्यापि हुतभुक्तदा

śaśāpa śukamagnistu vāgvihīno bhaviṣyasijihvāṃ cāvartayāmāsa tasyāpi hutabhuktadā

दृष्ट्वा तु ज्वलनं देवाः शुकमूचुर्दयान्विताःभविता न त्वमत्यन्तं शकुने नष्टवागिति

dṛṣṭvā tu jvalanaṃ devāḥ śukamūcurdayānvitāḥbhavitā na tvamatyantaṃ śakune naṣṭavāgiti

आवृत्तजिह्वस्य सतो वाक्यं कान्तं भविष्यतिबालस्येव प्रवृद्धस्य कलमव्यक्तमद्भुतम्

āvṛttajihvasya sato vākyaṃ kāntaṃ bhaviṣyatibālasyeva pravṛddhasya kalamavyaktamadbhutam

इत्युक्त्वा तं शमीगर्भे वह्निमालक्ष्य देवताःतदेवायतनं चक्रुः पुण्यं सर्वक्रियास्वपि

ityuktvā taṃ śamīgarbhe vahnimālakṣya devatāḥtadevāyatanaṃ cakruḥ puṇyaṃ sarvakriyāsvapi

ततःप्रभृति चाप्यग्निः शमीगर्भेषु दृश्यतेउत्पादने तथोपायमनुजग्मुश्च मानवाः

tataḥprabhṛti cāpyagniḥ śamīgarbheṣu dṛśyateutpādane tathopāyamanujagmuśca mānavāḥ

आपो रसातले यास्तु संसृष्टाश्चित्रभानुनाताः पर्वतप्रस्रवणैरूष्मां मुञ्चन्ति भार्गवपावकेनाधिशयता संतप्तास्तस्य तेजसा

āpo rasātale yāstu saṃsṛṣṭāścitrabhānunātāḥ parvataprasravaṇairūṣmāṃ muñcanti bhārgavapāvakenādhiśayatā saṃtaptāstasya tejasā

ततोऽग्निर्देवता दृष्ट्वा बभूव व्यथितस्तदाकिमागमनमित्येवं तानपृच्छत पावकः

tato'gnirdevatā dṛṣṭvā babhūva vyathitastadākimāgamanamityevaṃ tānapṛcchata pāvakaḥ

तमूचुर्विबुधाः सर्वे ते चैव परमर्षयःत्वां नियोक्ष्यामहे कार्ये तद्भवान्कर्तुमर्हतिकृते च तस्मिन्भविता तवापि सुमहान्गुणः

tamūcurvibudhāḥ sarve te caiva paramarṣayaḥtvāṃ niyokṣyāmahe kārye tadbhavānkartumarhatikṛte ca tasminbhavitā tavāpi sumahānguṇaḥ

अग्निरुवाचब्रूत यद्भवतां कार्यं सर्वं कर्तास्मि तत्सुराःभवतां हि नियोज्योऽहं मा वोऽत्रास्तु विचारणा

agniruvācabrūta yadbhavatāṃ kāryaṃ sarvaṃ kartāsmi tatsurāḥbhavatāṃ hi niyojyo'haṃ mā vo'trāstu vicāraṇā

देवा ऊचुःअसुरस्तारको नाम ब्रह्मणो वरदर्पितःअस्मान्प्रबाधते वीर्याद्वधस्तस्य विधीयताम्

devā ūcuḥasurastārako nāma brahmaṇo varadarpitaḥasmānprabādhate vīryādvadhastasya vidhīyatām

इमान्देवगणांस्तात प्रजापतिगणांस्तथाऋषींश्चापि महाभागान्परित्रायस्व पावक

imāndevagaṇāṃstāta prajāpatigaṇāṃstathāṛṣīṃścāpi mahābhāgānparitrāyasva pāvaka

अपत्यं तेजसा युक्तं प्रवीरं जनय प्रभोयद्भयं नोऽसुरात्तस्मान्नाशयेद्धव्यवाहन

apatyaṃ tejasā yuktaṃ pravīraṃ janaya prabhoyadbhayaṃ no'surāttasmānnāśayeddhavyavāhana

शप्तानां नो महादेव्या नान्यदस्ति परायणम्अन्यत्र भवतो वीर्यं तस्मात्त्रायस्व नस्ततः

śaptānāṃ no mahādevyā nānyadasti parāyaṇamanyatra bhavato vīryaṃ tasmāttrāyasva nastataḥ

इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा भगवान्हव्यकव्यभुक्जगामाथ दुराधर्षो गङ्गां भागीरथीं प्रति

ityuktaḥ sa tathetyuktvā bhagavānhavyakavyabhukjagāmātha durādharṣo gaṅgāṃ bhāgīrathīṃ prati

तया चाप्यभवन्मिश्रो गर्भश्चास्याभवत्तदाववृधे स तदा गर्भः कक्षे कृष्णगतिर्यथा

tayā cāpyabhavanmiśro garbhaścāsyābhavattadāvavṛdhe sa tadā garbhaḥ kakṣe kṛṣṇagatiryathā

तेजसा तस्य गर्भस्य गङ्गा विह्वलचेतनासंतापमगमत्तीव्रं सा सोढुं न शशाक ह

tejasā tasya garbhasya gaṅgā vihvalacetanāsaṃtāpamagamattīvraṃ sā soḍhuṃ na śaśāka ha

आहिते ज्वलनेनाथ गर्भे तेजःसमन्वितेगङ्गायामसुरः कश्चिद्भैरवं नादमुत्सृजत्

āhite jvalanenātha garbhe tejaḥsamanvitegaṅgāyāmasuraḥ kaścidbhairavaṃ nādamutsṛjat

अबुद्धापतितेनाथ नादेन विपुलेन सावित्रस्तोद्भ्रान्तनयना गङ्गा विप्लुतलोचनाविसंज्ञा नाशकद्गर्भं संधारयितुमात्मना

abuddhāpatitenātha nādena vipulena sāvitrastodbhrāntanayanā gaṅgā viplutalocanāvisaṃjñā nāśakadgarbhaṃ saṃdhārayitumātmanā

सा तु तेजःपरीताङ्गी कम्पमाना च जाह्नवीउवाच वचनं विप्र तदा गर्भबलोद्धतान ते शक्तास्मि भगवंस्तेजसोऽस्य विधारणे

sā tu tejaḥparītāṅgī kampamānā ca jāhnavīuvāca vacanaṃ vipra tadā garbhabaloddhatāna te śaktāsmi bhagavaṃstejaso'sya vidhāraṇe

विमूढास्मि कृतानेन तथास्वास्थ्यं कृतं परम्विह्वला चास्मि भगवंस्तेजो नष्टं च मेऽनघ

vimūḍhāsmi kṛtānena tathāsvāsthyaṃ kṛtaṃ paramvihvalā cāsmi bhagavaṃstejo naṣṭaṃ ca me'nagha

धारणे नास्य शक्ताहं गर्भस्य तपतां वरउत्स्रक्ष्येऽहमिमं दुःखान्न तु कामात्कथंचन

dhāraṇe nāsya śaktāhaṃ garbhasya tapatāṃ varautsrakṣye'hamimaṃ duḥkhānna tu kāmātkathaṃcana

न चेतसोऽस्ति संस्पर्शो मम देव विभावसोआपदर्थे हि संबन्धः सुसूक्ष्मोऽपि महाद्युते

na cetaso'sti saṃsparśo mama deva vibhāvasoāpadarthe hi saṃbandhaḥ susūkṣmo'pi mahādyute

यदत्र गुणसंपन्नमितरं वा हुताशनत्वय्येव तदहं मन्ये धर्माधर्मौ च केवलौ

yadatra guṇasaṃpannamitaraṃ vā hutāśanatvayyeva tadahaṃ manye dharmādharmau ca kevalau

तामुवाच ततो वह्निर्धार्यतां धार्यतामयम्गर्भो मत्तेजसा युक्तो महागुणफलोदयः

tāmuvāca tato vahnirdhāryatāṃ dhāryatāmayamgarbho mattejasā yukto mahāguṇaphalodayaḥ

शक्ता ह्यसि महीं कृत्स्नां वोढुं धारयितुं तथान हि ते किंचिदप्राप्यं मद्रेतोधारणादृते

śaktā hyasi mahīṃ kṛtsnāṃ voḍhuṃ dhārayituṃ tathāna hi te kiṃcidaprāpyaṃ madretodhāraṇādṛte

सा वह्निना वार्यमाणा देवैश्चापि सरिद्वरासमुत्ससर्ज तं गर्भं मेरौ गिरिवरे तदा

sā vahninā vāryamāṇā devaiścāpi saridvarāsamutsasarja taṃ garbhaṃ merau girivare tadā

समर्था धारणे चापि रुद्रतेजःप्रधर्षितानाशकत्तं तदा गर्भं संधारयितुमोजसा

samarthā dhāraṇe cāpi rudratejaḥpradharṣitānāśakattaṃ tadā garbhaṃ saṃdhārayitumojasā

सा समुत्सृज्य तं दुःखाद्दीप्तवैश्वानरप्रभम्दर्शयामास चाग्निस्तां तदा गङ्गां भृगूद्वहपप्रच्छ सरितां श्रेष्ठां कच्चिद्गर्भः सुखोदयः

sā samutsṛjya taṃ duḥkhāddīptavaiśvānaraprabhamdarśayāmāsa cāgnistāṃ tadā gaṅgāṃ bhṛgūdvahapapraccha saritāṃ śreṣṭhāṃ kaccidgarbhaḥ sukhodayaḥ

कीदृग्वर्णोऽपि वा देवि कीदृग्रूपश्च दृश्यतेतेजसा केन वा युक्तः सर्वमेतद्ब्रवीहि मे

kīdṛgvarṇo'pi vā devi kīdṛgrūpaśca dṛśyatetejasā kena vā yuktaḥ sarvametadbravīhi me

गङ्गोवाचजातरूपः स गर्भो वै तेजसा त्वमिवानलसुवर्णो विमलो दीप्तः पर्वतं चावभासयत्

gaṅgovācajātarūpaḥ sa garbho vai tejasā tvamivānalasuvarṇo vimalo dīptaḥ parvataṃ cāvabhāsayat

पद्मोत्पलविमिश्राणां ह्रदानामिव शीतलःगन्धोऽस्य स कदम्बानां तुल्यो वै तपतां वर

padmotpalavimiśrāṇāṃ hradānāmiva śītalaḥgandho'sya sa kadambānāṃ tulyo vai tapatāṃ vara

तेजसा तस्य गर्भस्य भास्करस्येव रश्मिभिःयद्द्रव्यं परिसंसृष्टं पृथिव्यां पर्वतेषु वातत्सर्वं काञ्चनीभूतं समन्तात्प्रत्यदृश्यत

tejasā tasya garbhasya bhāskarasyeva raśmibhiḥyaddravyaṃ parisaṃsṛṣṭaṃ pṛthivyāṃ parvateṣu vātatsarvaṃ kāñcanībhūtaṃ samantātpratyadṛśyata

पर्यधावत शैलांश्च नदीः प्रस्रवणानि चव्यदीपयत्तेजसा च त्रैलोक्यं सचराचरम्

paryadhāvata śailāṃśca nadīḥ prasravaṇāni cavyadīpayattejasā ca trailokyaṃ sacarācaram

एवंरूपः स भगवान्पुत्रस्ते हव्यवाहनसूर्यवैश्वानरसमः कान्त्या सोम इवापरःएवमुक्त्वा तु सा देवी तत्रैवान्तरधीयत

evaṃrūpaḥ sa bhagavānputraste havyavāhanasūryavaiśvānarasamaḥ kāntyā soma ivāparaḥevamuktvā tu sā devī tatraivāntaradhīyata

पावकश्चापि तेजस्वी कृत्वा कार्यं दिवौकसाम्जगामेष्टं ततो देशं तदा भार्गवनन्दन

pāvakaścāpi tejasvī kṛtvā kāryaṃ divaukasāmjagāmeṣṭaṃ tato deśaṃ tadā bhārgavanandana

एतैः कर्मगुणैर्लोके नामाग्नेः परिगीयतेहिरण्यरेता इति वै ऋषिभिर्विबुधैस्तथापृथिवी च तदा देवी ख्याता वसुमतीति वै

etaiḥ karmaguṇairloke nāmāgneḥ parigīyatehiraṇyaretā iti vai ṛṣibhirvibudhaistathāpṛthivī ca tadā devī khyātā vasumatīti vai

स तु गर्भो महातेजा गाङ्गेयः पावकोद्भवःदिव्यं शरवणं प्राप्य ववृधेऽद्भुतदर्शनः

sa tu garbho mahātejā gāṅgeyaḥ pāvakodbhavaḥdivyaṃ śaravaṇaṃ prāpya vavṛdhe'dbhutadarśanaḥ

ददृशुः कृत्तिकास्तं तु बालार्कसदृशद्युतिम्जातस्नेहाश्च तं बालं पुपुषुः स्तन्यविस्रवैः

dadṛśuḥ kṛttikāstaṃ tu bālārkasadṛśadyutimjātasnehāśca taṃ bālaṃ pupuṣuḥ stanyavisravaiḥ

ततः स कार्त्तिकेयत्वमवाप परमद्युतिःस्कन्नत्वात्स्कन्दतां चापि गुहावासाद्गुहोऽभवत्

tataḥ sa kārttikeyatvamavāpa paramadyutiḥskannatvātskandatāṃ cāpi guhāvāsādguho'bhavat

एवं सुवर्णमुत्पन्नमपत्यं जातवेदसःतत्र जाम्बूनदं श्रेष्ठं देवानामपि भूषणम्

evaṃ suvarṇamutpannamapatyaṃ jātavedasaḥtatra jāmbūnadaṃ śreṣṭhaṃ devānāmapi bhūṣaṇam

ततःप्रभृति चाप्येतज्जातरूपमुदाहृतम्यत्सुवर्णं स भगवानग्निरीशः प्रजापतिः

tataḥprabhṛti cāpyetajjātarūpamudāhṛtamyatsuvarṇaṃ sa bhagavānagnirīśaḥ prajāpatiḥ

पवित्राणां पवित्रं हि कनकं द्विजसत्तमअग्नीषोमात्मकं चैव जातरूपमुदाहृतम्

pavitrāṇāṃ pavitraṃ hi kanakaṃ dvijasattamaagnīṣomātmakaṃ caiva jātarūpamudāhṛtam

रत्नानामुत्तमं रत्नं भूषणानां तथोत्तमम्पवित्रं च पवित्राणां मङ्गलानां च मङ्गलम्

ratnānāmuttamaṃ ratnaṃ bhūṣaṇānāṃ tathottamampavitraṃ ca pavitrāṇāṃ maṅgalānāṃ ca maṅgalam