Parva.Adhyaya 13.9

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

ब्राह्मणानां तु ये लोके प्रतिश्रुत्य पितामहन प्रयच्छन्ति मोहात्ते के भवन्ति महामते

brāhmaṇānāṃ tu ye loke pratiśrutya pitāmahana prayacchanti mohātte ke bhavanti mahāmate

एतन्मे तत्त्वतो ब्रूहि धर्मं धर्मभृतां वरप्रतिश्रुत्य दुरात्मानो न प्रयच्छन्ति ये नराः

etanme tattvato brūhi dharmaṃ dharmabhṛtāṃ varapratiśrutya durātmāno na prayacchanti ye narāḥ

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

यो न दद्यात्प्रतिश्रुत्य स्वल्पं वा यदि वा बहुआशास्तस्य हताः सर्वाः क्लीबस्येव प्रजाफलम्

yo na dadyātpratiśrutya svalpaṃ vā yadi vā bahuāśāstasya hatāḥ sarvāḥ klībasyeva prajāphalam

यां रात्रिं जायते पापो यां च रात्रिं विनश्यतिएतस्मिन्नन्तरे यद्यत्सुकृतं तस्य भारतयच्च तस्य हुतं किंचित्सर्वं तस्योपहन्यते

yāṃ rātriṃ jāyate pāpo yāṃ ca rātriṃ vinaśyatietasminnantare yadyatsukṛtaṃ tasya bhāratayacca tasya hutaṃ kiṃcitsarvaṃ tasyopahanyate

अत्रैतद्वचनं प्राहुर्धर्मशास्त्रविदो जनाःनिशम्य भरतश्रेष्ठ बुद्ध्या परमयुक्तया

atraitadvacanaṃ prāhurdharmaśāstravido janāḥniśamya bharataśreṣṭha buddhyā paramayuktayā

अपि चोदाहरन्तीमं धर्मशास्त्रविदो जनाःअश्वानां श्यामकर्णानां सहस्रेण स मुच्यते

api codāharantīmaṃ dharmaśāstravido janāḥaśvānāṃ śyāmakarṇānāṃ sahasreṇa sa mucyate

अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्सृगालस्य च संवादं वानरस्य च भारत

atraivodāharantīmamitihāsaṃ purātanamsṛgālasya ca saṃvādaṃ vānarasya ca bhārata

तौ सखायौ पुरा ह्यास्तां मानुषत्वे परंतपअन्यां योनिं समापन्नौ सार्गालीं वानरीं तथा

tau sakhāyau purā hyāstāṃ mānuṣatve paraṃtapaanyāṃ yoniṃ samāpannau sārgālīṃ vānarīṃ tathā

ततः परासून्खादन्तं सृगालं वानरोऽब्रवीत्श्मशानमध्ये संप्रेक्ष्य पूर्वजातिमनुस्मरन्

tataḥ parāsūnkhādantaṃ sṛgālaṃ vānaro'bravītśmaśānamadhye saṃprekṣya pūrvajātimanusmaran

किं त्वया पापकं कर्म कृतं पूर्वं सुदारुणम्यस्त्वं श्मशाने मृतकान्पूतिकानत्सि कुत्सितान्

kiṃ tvayā pāpakaṃ karma kṛtaṃ pūrvaṃ sudāruṇamyastvaṃ śmaśāne mṛtakānpūtikānatsi kutsitān

एवमुक्तः प्रत्युवाच सृगालो वानरं तदाब्राह्मणस्य प्रतिश्रुत्य न मया तदुपाकृतम्

evamuktaḥ pratyuvāca sṛgālo vānaraṃ tadābrāhmaṇasya pratiśrutya na mayā tadupākṛtam

तत्कृते पापिकां योनिमापन्नोऽस्मि प्लवंगमतस्मादेवंविधं भक्ष्यं भक्षयामि बुभुक्षितः

tatkṛte pāpikāṃ yonimāpanno'smi plavaṃgamatasmādevaṃvidhaṃ bhakṣyaṃ bhakṣayāmi bubhukṣitaḥ

इत्येतद्ब्रुवतो राजन्ब्राह्मणस्य मया श्रुतम्कथां कथयतः पुण्यां धर्मज्ञस्य पुरातनीम्

ityetadbruvato rājanbrāhmaṇasya mayā śrutamkathāṃ kathayataḥ puṇyāṃ dharmajñasya purātanīm

श्रुतं चापि मया भूयः कृष्णस्यापि विशां पतेकथां कथयतः पूर्वं ब्राह्मणं प्रति पाण्डव

śrutaṃ cāpi mayā bhūyaḥ kṛṣṇasyāpi viśāṃ patekathāṃ kathayataḥ pūrvaṃ brāhmaṇaṃ prati pāṇḍava

एवमेव च मां नित्यं ब्राह्मणाः संदिशन्ति वैप्रतिश्रुत्य भवेद्देयं नाशा कार्या हि ब्राह्मणैः

evameva ca māṃ nityaṃ brāhmaṇāḥ saṃdiśanti vaipratiśrutya bhaveddeyaṃ nāśā kāryā hi brāhmaṇaiḥ

ब्राह्मणो ह्याशया पूर्वं कृतया पृथिवीपतेसुसमिद्धो यथा दीप्तः पावकस्तद्विधः स्मृतः

brāhmaṇo hyāśayā pūrvaṃ kṛtayā pṛthivīpatesusamiddho yathā dīptaḥ pāvakastadvidhaḥ smṛtaḥ

यं निरीक्षेत संक्रुद्ध आशया पूर्वजातयाप्रदहेत हि तं राजन्कक्षमक्षय्यभुग्यथा

yaṃ nirīkṣeta saṃkruddha āśayā pūrvajātayāpradaheta hi taṃ rājankakṣamakṣayyabhugyathā

स एव हि यदा तुष्टो वचसा प्रतिनन्दतिभवत्यगदसंकाशो विषये तस्य भारत

sa eva hi yadā tuṣṭo vacasā pratinandatibhavatyagadasaṃkāśo viṣaye tasya bhārata

पुत्रान्पौत्रान्पशूंश्चैव बान्धवान्सचिवांस्तथापुरं जनपदं चैव शान्तिरिष्टेव पुष्यति

putrānpautrānpaśūṃścaiva bāndhavānsacivāṃstathāpuraṃ janapadaṃ caiva śāntiriṣṭeva puṣyati

एतद्धि परमं तेजो ब्राह्मणस्येह दृश्यतेसहस्रकिरणस्येव सवितुर्धरणीतले

etaddhi paramaṃ tejo brāhmaṇasyeha dṛśyatesahasrakiraṇasyeva saviturdharaṇītale

तस्माद्दातव्यमेवेह प्रतिश्रुत्य युधिष्ठिरयदीच्छेच्छोभनां जातिं प्राप्तुं भरतसत्तम

tasmāddātavyameveha pratiśrutya yudhiṣṭhirayadīcchecchobhanāṃ jātiṃ prāptuṃ bharatasattama

ब्राह्मणस्य हि दत्तेन ध्रुवं स्वर्गो ह्यनुत्तमःशक्यं प्राप्तुं विशेषेण दानं हि महती क्रिया

brāhmaṇasya hi dattena dhruvaṃ svargo hyanuttamaḥśakyaṃ prāptuṃ viśeṣeṇa dānaṃ hi mahatī kriyā

इतो दत्तेन जीवन्ति देवताः पितरस्तथातस्माद्दानानि देयानि ब्राह्मणेभ्यो विजानता

ito dattena jīvanti devatāḥ pitarastathātasmāddānāni deyāni brāhmaṇebhyo vijānatā

महद्धि भरतश्रेष्ठ ब्राह्मणस्तीर्थमुच्यतेवेलायां न तु कस्यांचिद्गच्छेद्विप्रो ह्यपूजितः

mahaddhi bharataśreṣṭha brāhmaṇastīrthamucyatevelāyāṃ na tu kasyāṃcidgacchedvipro hyapūjitaḥ