Parva.Adhyaya 14.29

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्कार्तवीर्यस्य संवादं समुद्रस्य च भामिनि

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanamkārtavīryasya saṃvādaṃ samudrasya ca bhāmini

कार्तवीर्यार्जुनो नाम राजा बाहुसहस्रवान्येन सागरपर्यन्ता धनुषा निर्जिता मही

kārtavīryārjuno nāma rājā bāhusahasravānyena sāgaraparyantā dhanuṣā nirjitā mahī

स कदाचित्समुद्रान्ते विचरन्बलदर्पितःअवाकिरच्छरशतैः समुद्रमिति नः श्रुतम्

sa kadācitsamudrānte vicaranbaladarpitaḥavākiraccharaśataiḥ samudramiti naḥ śrutam

तं समुद्रो नमस्कृत्य कृताञ्जलिरुवाच हमा मुञ्च वीर नाराचान्ब्रूहि किं करवाणि ते

taṃ samudro namaskṛtya kṛtāñjaliruvāca hamā muñca vīra nārācānbrūhi kiṃ karavāṇi te

मदाश्रयाणि भूतानि त्वद्विसृष्टैर्महेषुभिःवध्यन्ते राजशार्दूल तेभ्यो देह्यभयं विभो

madāśrayāṇi bhūtāni tvadvisṛṣṭairmaheṣubhiḥvadhyante rājaśārdūla tebhyo dehyabhayaṃ vibho

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

मत्समो यदि संग्रामे शरासनधरः क्वचित्विद्यते तं ममाचक्ष्व यः समासीत मां मृधे

matsamo yadi saṃgrāme śarāsanadharaḥ kvacitvidyate taṃ mamācakṣva yaḥ samāsīta māṃ mṛdhe

समुद्र उवाच · samudra uvāca

महर्षिर्जमदग्निस्ते यदि राजन्परिश्रुतःतस्य पुत्रस्तवातिथ्यं यथावत्कर्तुमर्हति

maharṣirjamadagniste yadi rājanpariśrutaḥtasya putrastavātithyaṃ yathāvatkartumarhati

ततः स राजा प्रययौ क्रोधेन महता वृतःस तमाश्रममागम्य राममेवान्वपद्यत

tataḥ sa rājā prayayau krodhena mahatā vṛtaḥsa tamāśramamāgamya rāmamevānvapadyata

स रामप्रतिकूलानि चकार सह बन्धुभिःआयासं जनयामास रामस्य च महात्मनः

sa rāmapratikūlāni cakāra saha bandhubhiḥāyāsaṃ janayāmāsa rāmasya ca mahātmanaḥ

ततस्तेजः प्रजज्वाल रामस्यामिततेजसःप्रदहद्रिपुसैन्यानि तदा कमललोचने

tatastejaḥ prajajvāla rāmasyāmitatejasaḥpradahadripusainyāni tadā kamalalocane

ततः परशुमादाय स तं बाहुसहस्रिणम्चिच्छेद सहसा रामो बाहुशाखमिव द्रुमम्

tataḥ paraśumādāya sa taṃ bāhusahasriṇamciccheda sahasā rāmo bāhuśākhamiva drumam

तं हतं पतितं दृष्ट्वा समेताः सर्वबान्धवाःअसीनादाय शक्तीश्च भार्गवं पर्यवारयन्

taṃ hataṃ patitaṃ dṛṣṭvā sametāḥ sarvabāndhavāḥasīnādāya śaktīśca bhārgavaṃ paryavārayan

रामोऽपि धनुरादाय रथमारुह्य सत्वरःविसृजञ्शरवर्षाणि व्यधमत्पार्थिवं बलम्

rāmo'pi dhanurādāya rathamāruhya satvaraḥvisṛjañśaravarṣāṇi vyadhamatpārthivaṃ balam

ततस्तु क्षत्रियाः केचिज्जमदग्निं निहत्य चविविशुर्गिरिदुर्गाणि मृगाः सिंहार्दिता इव

tatastu kṣatriyāḥ kecijjamadagniṃ nihatya caviviśurgiridurgāṇi mṛgāḥ siṃhārditā iva

तेषां स्वविहितं कर्म तद्भयान्नानुतिष्ठताम्प्रजा वृषलतां प्राप्ता ब्राह्मणानामदर्शनात्

teṣāṃ svavihitaṃ karma tadbhayānnānutiṣṭhatāmprajā vṛṣalatāṃ prāptā brāhmaṇānāmadarśanāt

त एते द्रमिडाः काशाः पुण्ड्राश्च शबरैः सहवृषलत्वं परिगता व्युत्थानात्क्षत्रधर्मतः

ta ete dramiḍāḥ kāśāḥ puṇḍrāśca śabaraiḥ sahavṛṣalatvaṃ parigatā vyutthānātkṣatradharmataḥ

ततस्तु हतवीरासु क्षत्रियासु पुनः पुनःद्विजैरुत्पादितं क्षत्रं जामदग्न्यो न्यकृन्तत

tatastu hatavīrāsu kṣatriyāsu punaḥ punaḥdvijairutpāditaṃ kṣatraṃ jāmadagnyo nyakṛntata

एकविंशतिमेधान्ते रामं वागशरीरिणीदिव्या प्रोवाच मधुरा सर्वलोकपरिश्रुता

ekaviṃśatimedhānte rāmaṃ vāgaśarīriṇīdivyā provāca madhurā sarvalokapariśrutā

राम राम निवर्तस्व कं गुणं तात पश्यसिक्षत्रबन्धूनिमान्प्राणैर्विप्रयोज्य पुनः पुनः

rāma rāma nivartasva kaṃ guṇaṃ tāta paśyasikṣatrabandhūnimānprāṇairviprayojya punaḥ punaḥ

तथैव तं महात्मानमृचीकप्रमुखास्तदापितामहा महाभाग निवर्तस्वेत्यथाब्रुवन्

tathaiva taṃ mahātmānamṛcīkapramukhāstadāpitāmahā mahābhāga nivartasvetyathābruvan

पितुर्वधममृष्यंस्तु रामः प्रोवाच तानृषीन्नार्हन्तीह भवन्तो मां निवारयितुमित्युत

piturvadhamamṛṣyaṃstu rāmaḥ provāca tānṛṣīnnārhantīha bhavanto māṃ nivārayitumityuta

पितर ऊचुःनार्हसे क्षत्रबन्धूंस्त्वं निहन्तुं जयतां वरन हि युक्तं त्वया हन्तुं ब्राह्मणेन सता नृपान्

pitara ūcuḥnārhase kṣatrabandhūṃstvaṃ nihantuṃ jayatāṃ varana hi yuktaṃ tvayā hantuṃ brāhmaṇena satā nṛpān