Parva.Adhyaya 14.45

ब्रह्मोवाचबुद्धिसारं मनस्तम्भमिन्द्रियग्रामबन्धनम्महाभूतारविष्कम्भं निमेषपरिवेष्टनम्

brahmovācabuddhisāraṃ manastambhamindriyagrāmabandhanammahābhūtāraviṣkambhaṃ nimeṣapariveṣṭanam

जराशोकसमाविष्टं व्याधिव्यसनसंचरम्देशकालविचारीदं श्रमव्यायामनिस्वनम्

jarāśokasamāviṣṭaṃ vyādhivyasanasaṃcaramdeśakālavicārīdaṃ śramavyāyāmanisvanam

अहोरात्रपरिक्षेपं शीतोष्णपरिमण्डलम्सुखदुःखान्तसंक्लेशं क्षुत्पिपासावकीलनम्

ahorātraparikṣepaṃ śītoṣṇaparimaṇḍalamsukhaduḥkhāntasaṃkleśaṃ kṣutpipāsāvakīlanam

छायातपविलेखं च निमेषोन्मेषविह्वलम्घोरमोहजनाकीर्णं वर्तमानमचेतनम्

chāyātapavilekhaṃ ca nimeṣonmeṣavihvalamghoramohajanākīrṇaṃ vartamānamacetanam

मासार्धमासगणितं विषमं लोकसंचरम्तमोनिचयपङ्कं च रजोवेगप्रवर्तकम्

māsārdhamāsagaṇitaṃ viṣamaṃ lokasaṃcaramtamonicayapaṅkaṃ ca rajovegapravartakam

सत्त्वालंकारदीप्तं च गुणसंघातमण्डलम्स्वरविग्रहनाभीकं शोकसंघातवर्तनम्

sattvālaṃkāradīptaṃ ca guṇasaṃghātamaṇḍalamsvaravigrahanābhīkaṃ śokasaṃghātavartanam

क्रियाकारणसंयुक्तं रागविस्तारमायतम्लोभेप्सापरिसंख्यातं विविक्तज्ञानसंभवम्

kriyākāraṇasaṃyuktaṃ rāgavistāramāyatamlobhepsāparisaṃkhyātaṃ viviktajñānasaṃbhavam

भयमोहपरीवारं भूतसंमोहकारकम्आनन्दप्रीतिधारं च कामक्रोधपरिग्रहम्

bhayamohaparīvāraṃ bhūtasaṃmohakārakamānandaprītidhāraṃ ca kāmakrodhaparigraham

महदादिविशेषान्तमसक्तप्रभवाव्ययम्मनोजवनमश्रान्तं कालचक्रं प्रवर्तते

mahadādiviśeṣāntamasaktaprabhavāvyayammanojavanamaśrāntaṃ kālacakraṃ pravartate

एतद्द्वंद्वसमायुक्तं कालचक्रमचेतनम्विसृजेत्संक्षिपेच्चापि बोधयेत्सामरं जगत्

etaddvaṃdvasamāyuktaṃ kālacakramacetanamvisṛjetsaṃkṣipeccāpi bodhayetsāmaraṃ jagat

कालचक्रप्रवृत्तिं च निवृत्तिं चैव तत्त्वतःयस्तु वेद नरो नित्यं न स भूतेषु मुह्यति

kālacakrapravṛttiṃ ca nivṛttiṃ caiva tattvataḥyastu veda naro nityaṃ na sa bhūteṣu muhyati

विमुक्तः सर्वसंक्लेशैः सर्वद्वंद्वातिगो मुनिःविमुक्तः सर्वपापेभ्यः प्राप्नोति परमां गतिम्

vimuktaḥ sarvasaṃkleśaiḥ sarvadvaṃdvātigo muniḥvimuktaḥ sarvapāpebhyaḥ prāpnoti paramāṃ gatim

गृहस्थो ब्रह्मचारी च वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकःचत्वार आश्रमाः प्रोक्ताः सर्वे गार्हस्थ्यमूलकाः

gṛhastho brahmacārī ca vānaprastho'tha bhikṣukaḥcatvāra āśramāḥ proktāḥ sarve gārhasthyamūlakāḥ

यः कश्चिदिह लोके च ह्यागमः संप्रकीर्तितःतस्यान्तगमनं श्रेयः कीर्तिरेषा सनातनी

yaḥ kaścidiha loke ca hyāgamaḥ saṃprakīrtitaḥtasyāntagamanaṃ śreyaḥ kīrtireṣā sanātanī

संस्कारैः संस्कृतः पूर्वं यथावच्चरितव्रतःजातौ गुणविशिष्टायां समावर्तेत वेदवित्

saṃskāraiḥ saṃskṛtaḥ pūrvaṃ yathāvaccaritavrataḥjātau guṇaviśiṣṭāyāṃ samāvarteta vedavit

स्वदारनिरतो दान्तः शिष्टाचारो जितेन्द्रियःपञ्चभिश्च महायज्ञैः श्रद्दधानो यजेत ह

svadāranirato dāntaḥ śiṣṭācāro jitendriyaḥpañcabhiśca mahāyajñaiḥ śraddadhāno yajeta ha

देवतातिथिशिष्टाशी निरतो वेदकर्मसुइज्याप्रदानयुक्तश्च यथाशक्ति यथाविधि

devatātithiśiṣṭāśī nirato vedakarmasuijyāpradānayuktaśca yathāśakti yathāvidhi

न पाणिपादचपलो न नेत्रचपलो मुनिःन च वागङ्गचपल इति शिष्टस्य गोचरः

na pāṇipādacapalo na netracapalo muniḥna ca vāgaṅgacapala iti śiṣṭasya gocaraḥ

नित्ययज्ञोपवीती स्याच्छुक्लवासाः शुचिव्रतःनियतो दमदानाभ्यां सदा शिष्टैश्च संविशेत्

nityayajñopavītī syācchuklavāsāḥ śucivrataḥniyato damadānābhyāṃ sadā śiṣṭaiśca saṃviśet

जितशिश्नोदरो मैत्रः शिष्टाचारसमाहितःवैणवीं धारयेद्यष्टिं सोदकं च कमण्डलुम्

jitaśiśnodaro maitraḥ śiṣṭācārasamāhitaḥvaiṇavīṃ dhārayedyaṣṭiṃ sodakaṃ ca kamaṇḍalum

अधीत्याध्यापनं कुर्यात्तथा यजनयाजनेदानं प्रतिग्रहं चैव षड्गुणां वृत्तिमाचरेत्

adhītyādhyāpanaṃ kuryāttathā yajanayājanedānaṃ pratigrahaṃ caiva ṣaḍguṇāṃ vṛttimācaret

त्रीणि कर्माणि यानीह ब्राह्मणानां तु जीविकायाजनाध्यापने चोभे शुद्धाच्चापि प्रतिग्रहः

trīṇi karmāṇi yānīha brāhmaṇānāṃ tu jīvikāyājanādhyāpane cobhe śuddhāccāpi pratigrahaḥ

अवशेषाणि चान्यानि त्रीणि कर्माणि यानि तुदानमध्ययनं यज्ञो धर्मयुक्तानि तानि तु

avaśeṣāṇi cānyāni trīṇi karmāṇi yāni tudānamadhyayanaṃ yajño dharmayuktāni tāni tu

तेष्वप्रमादं कुर्वीत त्रिषु कर्मसु धर्मवित्दान्तो मैत्रः क्षमायुक्तः सर्वभूतसमो मुनिः

teṣvapramādaṃ kurvīta triṣu karmasu dharmavitdānto maitraḥ kṣamāyuktaḥ sarvabhūtasamo muniḥ

सर्वमेतद्यथाशक्ति विप्रो निर्वर्तयञ्शुचिःएवं युक्तो जयेत्स्वर्गं गृहस्थः संशितव्रतः

sarvametadyathāśakti vipro nirvartayañśuciḥevaṃ yukto jayetsvargaṃ gṛhasthaḥ saṃśitavrataḥ