Parva.Adhyaya 14.8

संवर्त उवाच · saṃvarta uvāca

गिरेर्हिमवतः पृष्ठे मुञ्जवान्नाम पर्वतःतप्यते यत्र भगवांस्तपो नित्यमुमापतिः

girerhimavataḥ pṛṣṭhe muñjavānnāma parvataḥtapyate yatra bhagavāṃstapo nityamumāpatiḥ

वनस्पतीनां मूलेषु टङ्केषु शिखरेषु चगुहासु शैलराजस्य यथाकामं यथासुखम्

vanaspatīnāṃ mūleṣu ṭaṅkeṣu śikhareṣu caguhāsu śailarājasya yathākāmaṃ yathāsukham

उमासहायो भगवान्यत्र नित्यं महेश्वरःआस्ते शूली महातेजा नानाभूतगणावृतः

umāsahāyo bhagavānyatra nityaṃ maheśvaraḥāste śūlī mahātejā nānābhūtagaṇāvṛtaḥ

तत्र रुद्राश्च साध्याश्च विश्वेऽथ वसवस्तथायमश्च वरुणश्चैव कुबेरश्च सहानुगः

tatra rudrāśca sādhyāśca viśve'tha vasavastathāyamaśca varuṇaścaiva kuberaśca sahānugaḥ

भूतानि च पिशाचाश्च नासत्यावश्विनावपिगन्धर्वाप्सरसश्चैव यक्षा देवर्षयस्तथा

bhūtāni ca piśācāśca nāsatyāvaśvināvapigandharvāpsarasaścaiva yakṣā devarṣayastathā

आदित्या मरुतश्चैव यातुधानाश्च सर्वशःउपासन्ते महात्मानं बहुरूपमुमापतिम्

ādityā marutaścaiva yātudhānāśca sarvaśaḥupāsante mahātmānaṃ bahurūpamumāpatim

रमते भगवांस्तत्र कुबेरानुचरैः सहविकृतैर्विकृताकारैः क्रीडद्भिः पृथिवीपतेश्रिया ज्वलन्दृश्यते वै बालादित्यसमद्युतिः

ramate bhagavāṃstatra kuberānucaraiḥ sahavikṛtairvikṛtākāraiḥ krīḍadbhiḥ pṛthivīpateśriyā jvalandṛśyate vai bālādityasamadyutiḥ

न रूपं दृश्यते तस्य संस्थानं वा कथंचननिर्देष्टुं प्राणिभिः कैश्चित्प्राकृतैर्मांसलोचनैः

na rūpaṃ dṛśyate tasya saṃsthānaṃ vā kathaṃcananirdeṣṭuṃ prāṇibhiḥ kaiścitprākṛtairmāṃsalocanaiḥ

नोष्णं न शिशिरं तत्र न वायुर्न च भास्करःन जरा क्षुत्पिपासे वा न मृत्युर्न भयं नृप

noṣṇaṃ na śiśiraṃ tatra na vāyurna ca bhāskaraḥna jarā kṣutpipāse vā na mṛtyurna bhayaṃ nṛpa

तस्य शैलस्य पार्श्वेषु सर्वेषु जयतां वरधातवो जातरूपस्य रश्मयः सवितुर्यथा

tasya śailasya pārśveṣu sarveṣu jayatāṃ varadhātavo jātarūpasya raśmayaḥ savituryathā

रक्ष्यन्ते ते कुबेरस्य सहायैरुद्यतायुधैःचिकीर्षद्भिः प्रियं राजन्कुबेरस्य महात्मनः

rakṣyante te kuberasya sahāyairudyatāyudhaiḥcikīrṣadbhiḥ priyaṃ rājankuberasya mahātmanaḥ

तस्मै भगवते कृत्वा नमः शर्वाय वेधसेरुद्राय शितिकण्ठाय सुरूपाय सुवर्चसे

tasmai bhagavate kṛtvā namaḥ śarvāya vedhaserudrāya śitikaṇṭhāya surūpāya suvarcase

कपर्दिने करालाय हर्यक्ष्णे वरदाय चत्र्यक्ष्णे पूष्णो दन्तभिदे वामनाय शिवाय च

kapardine karālāya haryakṣṇe varadāya catryakṣṇe pūṣṇo dantabhide vāmanāya śivāya ca

याम्यायाव्यक्तकेशाय सद्वृत्ते शंकराय चक्षेम्याय हरिनेत्राय स्थाणवे पुरुषाय च

yāmyāyāvyaktakeśāya sadvṛtte śaṃkarāya cakṣemyāya harinetrāya sthāṇave puruṣāya ca

हरिकेशाय मुण्डाय कृशायोत्तारणाय चभास्कराय सुतीर्थाय देवदेवाय रंहसे

harikeśāya muṇḍāya kṛśāyottāraṇāya cabhāskarāya sutīrthāya devadevāya raṃhase

उष्णीषिणे सुवक्त्राय सहस्राक्षाय मीढुषेगिरिशाय प्रशान्ताय यतये चीरवाससे

uṣṇīṣiṇe suvaktrāya sahasrākṣāya mīḍhuṣegiriśāya praśāntāya yataye cīravāsase

बिल्वदण्डाय सिद्धाय सर्वदण्डधराय चमृगव्याधाय महते धन्विनेऽथ भवाय च

bilvadaṇḍāya siddhāya sarvadaṇḍadharāya camṛgavyādhāya mahate dhanvine'tha bhavāya ca

वराय सौम्यवक्त्राय पशुहस्ताय वर्षिणेहिरण्यबाहवे राजन्नुग्राय पतये दिशाम्

varāya saumyavaktrāya paśuhastāya varṣiṇehiraṇyabāhave rājannugrāya pataye diśām

पशूनां पतये चैव भूतानां पतये तथावृषाय मातृभक्ताय सेनान्ये मध्यमाय च

paśūnāṃ pataye caiva bhūtānāṃ pataye tathāvṛṣāya mātṛbhaktāya senānye madhyamāya ca

स्रुवहस्ताय पतये धन्विने भार्गवाय चअजाय कृष्णनेत्राय विरूपाक्षाय चैव ह

sruvahastāya pataye dhanvine bhārgavāya caajāya kṛṣṇanetrāya virūpākṣāya caiva ha

तीक्ष्णदंष्ट्राय तीक्ष्णाय वैश्वानरमुखाय चमहाद्युतयेऽनङ्गाय सर्वाङ्गाय प्रजावते

tīkṣṇadaṃṣṭrāya tīkṣṇāya vaiśvānaramukhāya camahādyutaye'naṅgāya sarvāṅgāya prajāvate

तथा शुक्राधिपतये पृथवे कृत्तिवाससेकपालमालिने नित्यं सुवर्णमुकुटाय च

tathā śukrādhipataye pṛthave kṛttivāsasekapālamāline nityaṃ suvarṇamukuṭāya ca

महादेवाय कृष्णाय त्र्यम्बकायानघाय चक्रोधनाय नृशंसाय मृदवे बाहुशालिने

mahādevāya kṛṣṇāya tryambakāyānaghāya cakrodhanāya nṛśaṃsāya mṛdave bāhuśāline

दण्डिने तप्ततपसे तथैव क्रूरकर्मणेसहस्रशिरसे चैव सहस्रचरणाय चनमः स्वधास्वरूपाय बहुरूपाय दंष्ट्रिणे

daṇḍine taptatapase tathaiva krūrakarmaṇesahasraśirase caiva sahasracaraṇāya canamaḥ svadhāsvarūpāya bahurūpāya daṃṣṭriṇe

पिनाकिनं महादेवं महायोगिनमव्ययम्त्रिशूलपाणिं वरदं त्र्यम्बकं भुवनेश्वरम्

pinākinaṃ mahādevaṃ mahāyoginamavyayamtriśūlapāṇiṃ varadaṃ tryambakaṃ bhuvaneśvaram

त्रिपुरघ्नं त्रिनयनं त्रिलोकेशं महौजसम्प्रभवं सर्वभूतानां धारणं धरणीधरम्

tripuraghnaṃ trinayanaṃ trilokeśaṃ mahaujasamprabhavaṃ sarvabhūtānāṃ dhāraṇaṃ dharaṇīdharam

ईशानं शंकरं सर्वं शिवं विश्वेश्वरं भवम्उमापतिं पशुपतिं विश्वरूपं महेश्वरम्

īśānaṃ śaṃkaraṃ sarvaṃ śivaṃ viśveśvaraṃ bhavamumāpatiṃ paśupatiṃ viśvarūpaṃ maheśvaram

विरूपाक्षं दशभुजं तिष्यगोवृषभध्वजम्उग्रं स्थाणुं शिवं घोरं शर्वं गौरीशमीश्वरम्

virūpākṣaṃ daśabhujaṃ tiṣyagovṛṣabhadhvajamugraṃ sthāṇuṃ śivaṃ ghoraṃ śarvaṃ gaurīśamīśvaram

शितिकण्ठमजं शुक्रं पृथुं पृथुहरं हरम्विश्वरूपं विरूपाक्षं बहुरूपमुमापतिम्

śitikaṇṭhamajaṃ śukraṃ pṛthuṃ pṛthuharaṃ haramviśvarūpaṃ virūpākṣaṃ bahurūpamumāpatim

प्रणम्य शिरसा देवमनङ्गाङ्गहरं हरम्शरण्यं शरणं याहि महादेवं चतुर्मुखम्

praṇamya śirasā devamanaṅgāṅgaharaṃ haramśaraṇyaṃ śaraṇaṃ yāhi mahādevaṃ caturmukham

एवं कृत्वा नमस्तस्मै महादेवाय रंहसेमहात्मने क्षितिपते तत्सुवर्णमवाप्स्यसिसुवर्णमाहरिष्यन्तस्तत्र गच्छन्तु ते नराः

evaṃ kṛtvā namastasmai mahādevāya raṃhasemahātmane kṣitipate tatsuvarṇamavāpsyasisuvarṇamāhariṣyantastatra gacchantu te narāḥ

व्यास उवाच · vyāsa uvāca

इत्युक्तः स वचस्तस्य चक्रे कारंधमात्मजःततोऽतिमानुषं सर्वं चक्रे यज्ञस्य संविधिम्सौवर्णानि च भाण्डानि संचक्रुस्तत्र शिल्पिनः

ityuktaḥ sa vacastasya cakre kāraṃdhamātmajaḥtato'timānuṣaṃ sarvaṃ cakre yajñasya saṃvidhimsauvarṇāni ca bhāṇḍāni saṃcakrustatra śilpinaḥ

बृहस्पतिस्तु तां श्रुत्वा मरुत्तस्य महीपतेःसमृद्धिमति देवेभ्यः संतापमकरोद्भृशम्

bṛhaspatistu tāṃ śrutvā maruttasya mahīpateḥsamṛddhimati devebhyaḥ saṃtāpamakarodbhṛśam

स तप्यमानो वैवर्ण्यं कृशत्वं चागमत्परम्भविष्यति हि मे शत्रुः संवर्तो वसुमानिति

sa tapyamāno vaivarṇyaṃ kṛśatvaṃ cāgamatparambhaviṣyati hi me śatruḥ saṃvarto vasumāniti

तं श्रुत्वा भृशसंतप्तं देवराजो बृहस्पतिम्अभिगम्यामरवृतः प्रोवाचेदं वचस्तदा

taṃ śrutvā bhṛśasaṃtaptaṃ devarājo bṛhaspatimabhigamyāmaravṛtaḥ provācedaṃ vacastadā