Parva.Adhyaya 15.22

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततः प्रासादहर्म्येषु वसुधायां च पार्थिवस्त्रीणां च पुरुषाणां च सुमहान्निस्वनोऽभवत्

tataḥ prāsādaharmyeṣu vasudhāyāṃ ca pārthivastrīṇāṃ ca puruṣāṇāṃ ca sumahānnisvano'bhavat

स राजा राजमार्गेण नृनारीसंकुलेन चकथंचिन्निर्ययौ धीमान्वेपमानः कृताञ्जलिः

sa rājā rājamārgeṇa nṛnārīsaṃkulena cakathaṃcinniryayau dhīmānvepamānaḥ kṛtāñjaliḥ

स वर्धमानद्वारेण निर्ययौ गजसाह्वयात्विसर्जयामास च तं जनौघं स मुहुर्मुहुः

sa vardhamānadvāreṇa niryayau gajasāhvayātvisarjayāmāsa ca taṃ janaughaṃ sa muhurmuhuḥ

वनं गन्तुं च विदुरो राज्ञा सह कृतक्षणःसंजयश्च महामात्रः सूतो गावल्गणिस्तथा

vanaṃ gantuṃ ca viduro rājñā saha kṛtakṣaṇaḥsaṃjayaśca mahāmātraḥ sūto gāvalgaṇistathā

कृपं निवर्तयामास युयुत्सुं च महारथम्धृतराष्ट्रो महीपालः परिदाय युधिष्ठिरे

kṛpaṃ nivartayāmāsa yuyutsuṃ ca mahārathamdhṛtarāṣṭro mahīpālaḥ paridāya yudhiṣṭhire

निवृत्ते पौरवर्गे तु राजा सान्तःपुरस्तदाधृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातो निवर्तितुमियेष सः

nivṛtte pauravarge tu rājā sāntaḥpurastadādhṛtarāṣṭrābhyanujñāto nivartitumiyeṣa saḥ

सोऽब्रवीन्मातरं कुन्तीमुपेत्य भरतर्षभअहं राजानमन्विष्ये भवती विनिवर्तताम्

so'bravīnmātaraṃ kuntīmupetya bharatarṣabhaahaṃ rājānamanviṣye bhavatī vinivartatām

वधूपरिवृता राज्ञि नगरं गन्तुमर्हसिराजा यात्वेष धर्मात्मा तपसे धृतनिश्चयः

vadhūparivṛtā rājñi nagaraṃ gantumarhasirājā yātveṣa dharmātmā tapase dhṛtaniścayaḥ

इत्युक्ता धर्मराजेन बाष्पव्याकुललोचनाजगादैवं तदा कुन्ती गान्धारीं परिगृह्य ह

ityuktā dharmarājena bāṣpavyākulalocanājagādaivaṃ tadā kuntī gāndhārīṃ parigṛhya ha

सहदेवे महाराज मा प्रमादं कृथाः क्वचित्एष मामनुरक्तो हि राजंस्त्वां चैव नित्यदा

sahadeve mahārāja mā pramādaṃ kṛthāḥ kvaciteṣa māmanurakto hi rājaṃstvāṃ caiva nityadā

कर्णं स्मरेथाः सततं संग्रामेष्वपलायिनम्अवकीर्णो हि स मया वीरो दुष्प्रज्ञया तदा

karṇaṃ smarethāḥ satataṃ saṃgrāmeṣvapalāyinamavakīrṇo hi sa mayā vīro duṣprajñayā tadā

आयसं हृदयं नूनं मन्दाया मम पुत्रकयत्सूर्यजमपश्यन्त्याः शतधा न विदीर्यते

āyasaṃ hṛdayaṃ nūnaṃ mandāyā mama putrakayatsūryajamapaśyantyāḥ śatadhā na vidīryate

एवंगते तु किं शक्यं मया कर्तुमरिंदममम दोषोऽयमत्यर्थं ख्यापितो यन्न सूर्यजःतन्निमित्तं महाबाहो दानं दद्यास्त्वमुत्तमम्

evaṃgate tu kiṃ śakyaṃ mayā kartumariṃdamamama doṣo'yamatyarthaṃ khyāpito yanna sūryajaḥtannimittaṃ mahābāho dānaṃ dadyāstvamuttamam

सदैव भ्रातृभिः सार्धमग्रजस्यारिमर्दनद्रौपद्याश्च प्रिये नित्यं स्थातव्यमरिकर्शन

sadaiva bhrātṛbhiḥ sārdhamagrajasyārimardanadraupadyāśca priye nityaṃ sthātavyamarikarśana

भीमसेनार्जुनौ चैव नकुलश्च कुरूद्वहसमाधेयास्त्वया वीर त्वय्यद्य कुलधूर्गता

bhīmasenārjunau caiva nakulaśca kurūdvahasamādheyāstvayā vīra tvayyadya kuladhūrgatā

श्वश्रूश्वशुरयोः पादाञ्शुश्रूषन्ती वने त्वहम्गान्धारीसहिता वत्स्ये तापसी मलपङ्किनी

śvaśrūśvaśurayoḥ pādāñśuśrūṣantī vane tvahamgāndhārīsahitā vatsye tāpasī malapaṅkinī

एवमुक्तः स धर्मात्मा भ्रातृभिः सहितो वशीविषादमगमत्तीव्रं न च किंचिदुवाच ह

evamuktaḥ sa dharmātmā bhrātṛbhiḥ sahito vaśīviṣādamagamattīvraṃ na ca kiṃciduvāca ha

स मुहूर्तमिव ध्यात्वा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरःउवाच मातरं दीनश्चिन्ताशोकपरायणः

sa muhūrtamiva dhyātvā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥuvāca mātaraṃ dīnaścintāśokaparāyaṇaḥ

किमिदं ते व्यवसितं नैवं त्वं वक्तुमर्हसिन त्वामभ्यनुजानामि प्रसादं कर्तुमर्हसि

kimidaṃ te vyavasitaṃ naivaṃ tvaṃ vaktumarhasina tvāmabhyanujānāmi prasādaṃ kartumarhasi

व्यरोचयः पुरा ह्यस्मानुत्साह्य प्रियदर्शनेविदुराया वचोभिस्त्वमस्मान्न त्यक्तुमर्हसि

vyarocayaḥ purā hyasmānutsāhya priyadarśanevidurāyā vacobhistvamasmānna tyaktumarhasi

निहत्य पृथिवीपालान्राज्यं प्राप्तमिदं मयातव प्रज्ञामुपश्रुत्य वासुदेवान्नरर्षभात्

nihatya pṛthivīpālānrājyaṃ prāptamidaṃ mayātava prajñāmupaśrutya vāsudevānnararṣabhāt

क्व सा बुद्धिरियं चाद्य भवत्या या श्रुता मयाक्षत्रधर्मे स्थितिं ह्युक्त्वा तस्याश्चलितुमिच्छसि

kva sā buddhiriyaṃ cādya bhavatyā yā śrutā mayākṣatradharme sthitiṃ hyuktvā tasyāścalitumicchasi

अस्मानुत्सृज्य राज्यं च स्नुषां चेमां यशस्विनीम्कथं वत्स्यसि शून्येषु वनेष्वम्ब प्रसीद मे

asmānutsṛjya rājyaṃ ca snuṣāṃ cemāṃ yaśasvinīmkathaṃ vatsyasi śūnyeṣu vaneṣvamba prasīda me

इति बाष्पकलां वाचं कुन्ती पुत्रस्य शृण्वतीजगामैवाश्रुपूर्णाक्षी भीमस्तामिदमब्रवीत्

iti bāṣpakalāṃ vācaṃ kuntī putrasya śṛṇvatījagāmaivāśrupūrṇākṣī bhīmastāmidamabravīt

यदा राज्यमिदं कुन्ति भोक्तव्यं पुत्रनिर्जितम्प्राप्तव्या राजधर्माश्च तदेयं ते कुतो मतिः

yadā rājyamidaṃ kunti bhoktavyaṃ putranirjitamprāptavyā rājadharmāśca tadeyaṃ te kuto matiḥ

किं वयं कारिताः पूर्वं भवत्या पृथिवीक्षयम्कस्य हेतोः परित्यज्य वनं गन्तुमभीप्ससि

kiṃ vayaṃ kāritāḥ pūrvaṃ bhavatyā pṛthivīkṣayamkasya hetoḥ parityajya vanaṃ gantumabhīpsasi

वनाच्चापि किमानीता भवत्या बालका वयम्दुःखशोकसमाविष्टौ माद्रीपुत्राविमौ तथा

vanāccāpi kimānītā bhavatyā bālakā vayamduḥkhaśokasamāviṣṭau mādrīputrāvimau tathā

प्रसीद मातर्मा गास्त्वं वनमद्य यशस्विनिश्रियं यौधिष्ठिरीं तावद्भुङ्क्ष्व पार्थबलार्जिताम्

prasīda mātarmā gāstvaṃ vanamadya yaśasviniśriyaṃ yaudhiṣṭhirīṃ tāvadbhuṅkṣva pārthabalārjitām

इति सा निश्चितैवाथ वनवासकृतक्षणालालप्यतां बहुविधं पुत्राणां नाकरोद्वचः

iti sā niścitaivātha vanavāsakṛtakṣaṇālālapyatāṃ bahuvidhaṃ putrāṇāṃ nākarodvacaḥ

द्रौपदी चान्वयाच्छ्वश्रूं विषण्णवदना तदावनवासाय गच्छन्तीं रुदती भद्रया सह

draupadī cānvayācchvaśrūṃ viṣaṇṇavadanā tadāvanavāsāya gacchantīṃ rudatī bhadrayā saha

सा पुत्रान्रुदतः सर्वान्मुहुर्मुहुरवेक्षतीजगामैव महाप्राज्ञा वनाय कृतनिश्चया

sā putrānrudataḥ sarvānmuhurmuhuravekṣatījagāmaiva mahāprājñā vanāya kṛtaniścayā

अन्वयुः पाण्डवास्तां तु सभृत्यान्तःपुरास्तदाततः प्रमृज्य साश्रूणि पुत्रान्वचनमब्रवीत्

anvayuḥ pāṇḍavāstāṃ tu sabhṛtyāntaḥpurāstadātataḥ pramṛjya sāśrūṇi putrānvacanamabravīt