Parva.Adhyaya 2.20

जरासंध उवाच · jarāsaṃdha uvāca

न स्मरेयं कदा वैरं कृतं युष्माभिरित्युतचिन्तयंश्च न पश्यामि भवतां प्रति वैकृतम्

na smareyaṃ kadā vairaṃ kṛtaṃ yuṣmābhirityutacintayaṃśca na paśyāmi bhavatāṃ prati vaikṛtam

वैकृते चासति कथं मन्यध्वं मामनागसम्अरिं विब्रूत तद्विप्राः सतां समय एष हि

vaikṛte cāsati kathaṃ manyadhvaṃ māmanāgasamariṃ vibrūta tadviprāḥ satāṃ samaya eṣa hi

अथ धर्मोपघाताद्धि मनः समुपतप्यतेयोऽनागसि प्रसृजति क्षत्रियोऽपि न संशयः

atha dharmopaghātāddhi manaḥ samupatapyateyo'nāgasi prasṛjati kṣatriyo'pi na saṃśayaḥ

अतोऽन्यथाचरँल्लोके धर्मज्ञः सन्महाव्रतःवृजिनां गतिमाप्नोति श्रेयसोऽप्युपहन्ति च

ato'nyathācaram̐lloke dharmajñaḥ sanmahāvrataḥvṛjināṃ gatimāpnoti śreyaso'pyupahanti ca

त्रैलोक्ये क्षत्रधर्माद्धि श्रेयांसं साधुचारिणाम्अनागसं प्रजानानाः प्रमादादिव जल्पथ

trailokye kṣatradharmāddhi śreyāṃsaṃ sādhucāriṇāmanāgasaṃ prajānānāḥ pramādādiva jalpatha

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

कुलकार्यं महाराज कश्चिदेकः कुलोद्वहःवहते तन्नियोगाद्वै वयमभ्युत्थितास्त्रयः

kulakāryaṃ mahārāja kaścidekaḥ kulodvahaḥvahate tanniyogādvai vayamabhyutthitāstrayaḥ

त्वया चोपहृता राजन्क्षत्रिया लोकवासिनःतदागः क्रूरमुत्पाद्य मन्यसे किं त्वनागसम्

tvayā copahṛtā rājankṣatriyā lokavāsinaḥtadāgaḥ krūramutpādya manyase kiṃ tvanāgasam

राजा राज्ञः कथं साधून्हिंस्यान्नृपतिसत्तमतद्राज्ञः संनिगृह्य त्वं रुद्रायोपजिहीर्षसि

rājā rājñaḥ kathaṃ sādhūnhiṃsyānnṛpatisattamatadrājñaḥ saṃnigṛhya tvaṃ rudrāyopajihīrṣasi

अस्मांस्तदेनो गच्छेत त्वया बार्हद्रथे कृतम्वयं हि शक्ता धर्मस्य रक्षणे धर्मचारिणः

asmāṃstadeno gaccheta tvayā bārhadrathe kṛtamvayaṃ hi śaktā dharmasya rakṣaṇe dharmacāriṇaḥ

मनुष्याणां समालम्भो न च दृष्टः कदाचनस कथं मानुषैर्देवं यष्टुमिच्छसि शंकरम्

manuṣyāṇāṃ samālambho na ca dṛṣṭaḥ kadācanasa kathaṃ mānuṣairdevaṃ yaṣṭumicchasi śaṃkaram

सवर्णो हि सवर्णानां पशुसंज्ञां करिष्यतिकोऽन्य एवं यथा हि त्वं जरासंध वृथामतिः

savarṇo hi savarṇānāṃ paśusaṃjñāṃ kariṣyatiko'nya evaṃ yathā hi tvaṃ jarāsaṃdha vṛthāmatiḥ

ते त्वां ज्ञातिक्षयकरं वयमार्तानुसारिणःज्ञातिवृद्धिनिमित्तार्थं विनियन्तुमिहागताः

te tvāṃ jñātikṣayakaraṃ vayamārtānusāriṇaḥjñātivṛddhinimittārthaṃ viniyantumihāgatāḥ

नास्ति लोके पुमानन्यः क्षत्रियेष्विति चैव यत्मन्यसे स च ते राजन्सुमहान्बुद्धिविप्लवः

nāsti loke pumānanyaḥ kṣatriyeṣviti caiva yatmanyase sa ca te rājansumahānbuddhiviplavaḥ

को हि जानन्नभिजनमात्मनः क्षत्रियो नृपनाविशेत्स्वर्गमतुलं रणानन्तरमव्ययम्

ko hi jānannabhijanamātmanaḥ kṣatriyo nṛpanāviśetsvargamatulaṃ raṇānantaramavyayam

स्वर्गं ह्येव समास्थाय रणयज्ञेषु दीक्षिताःयजन्ते क्षत्रिया लोकांस्तद्विद्धि मगधाधिप

svargaṃ hyeva samāsthāya raṇayajñeṣu dīkṣitāḥyajante kṣatriyā lokāṃstadviddhi magadhādhipa

स्वर्गयोनिर्जयो राजन्स्वर्गयोनिर्महद्यशःस्वर्गयोनिस्तपो युद्धे मार्गः सोऽव्यभिचारवान्

svargayonirjayo rājansvargayonirmahadyaśaḥsvargayonistapo yuddhe mārgaḥ so'vyabhicāravān

एष ह्यैन्द्रो वैजयन्तो गुणो नित्यं समाहितःयेनासुरान्पराजित्य जगत्पाति शतक्रतुः

eṣa hyaindro vaijayanto guṇo nityaṃ samāhitaḥyenāsurānparājitya jagatpāti śatakratuḥ

स्वर्गमास्थाय कस्य स्याद्विग्रहित्वं यथा तवमागधैर्विपुलैः सैन्यैर्बाहुल्यबलदर्पितैः

svargamāsthāya kasya syādvigrahitvaṃ yathā tavamāgadhairvipulaiḥ sainyairbāhulyabaladarpitaiḥ

मावमंस्थाः परान्राजन्नास्ति वीर्यं नरे नरेसमं तेजस्त्वया चैव केवलं मनुजेश्वर

māvamaṃsthāḥ parānrājannāsti vīryaṃ nare naresamaṃ tejastvayā caiva kevalaṃ manujeśvara

यावदेव न संबुद्धं तावदेव भवेत्तवविषह्यमेतदस्माकमतो राजन्ब्रवीमि ते

yāvadeva na saṃbuddhaṃ tāvadeva bhavettavaviṣahyametadasmākamato rājanbravīmi te

जहि त्वं सदृशेष्वेव मानं दर्पं च मागधमा गमः ससुतामात्यः सबलश्च यमक्षयम्

jahi tvaṃ sadṛśeṣveva mānaṃ darpaṃ ca māgadhamā gamaḥ sasutāmātyaḥ sabalaśca yamakṣayam

दम्भोद्भवः कार्तवीर्य उत्तरश्च बृहद्रथःश्रेयसो ह्यवमन्येह विनेशुः सबला नृपाः

dambhodbhavaḥ kārtavīrya uttaraśca bṛhadrathaḥśreyaso hyavamanyeha vineśuḥ sabalā nṛpāḥ

मुमुक्षमाणास्त्वत्तश्च न वयं ब्राह्मणब्रुवाःशौरिरस्मि हृषीकेशो नृवीरौ पाण्डवाविमौ

mumukṣamāṇāstvattaśca na vayaṃ brāhmaṇabruvāḥśaurirasmi hṛṣīkeśo nṛvīrau pāṇḍavāvimau

त्वामाह्वयामहे राजन्स्थिरो युध्यस्व मागधमुञ्च वा नृपतीन्सर्वान्मा गमस्त्वं यमक्षयम्

tvāmāhvayāmahe rājansthiro yudhyasva māgadhamuñca vā nṛpatīnsarvānmā gamastvaṃ yamakṣayam

जरासंध उवाच · jarāsaṃdha uvāca

नाजितान्वै नरपतीनहमादद्मि कांश्चनजितः कः पर्यवस्थाता कोऽत्र यो न मया जितः

nājitānvai narapatīnahamādadmi kāṃścanajitaḥ kaḥ paryavasthātā ko'tra yo na mayā jitaḥ

क्षत्रियस्यैतदेवाहुर्धर्म्यं कृष्णोपजीवनम्विक्रम्य वशमानीय कामतो यत्समाचरेत्

kṣatriyasyaitadevāhurdharmyaṃ kṛṣṇopajīvanamvikramya vaśamānīya kāmato yatsamācaret

देवतार्थमुपाकृत्य राज्ञः कृष्ण कथं भयात्अहमद्य विमुञ्चेयं क्षात्रं व्रतमनुस्मरन्

devatārthamupākṛtya rājñaḥ kṛṣṇa kathaṃ bhayātahamadya vimuñceyaṃ kṣātraṃ vratamanusmaran

सैन्यं सैन्येन व्यूढेन एक एकेन वा पुनःद्वाभ्यां त्रिभिर्वा योत्स्येऽहं युगपत्पृथगेव वा

sainyaṃ sainyena vyūḍhena eka ekena vā punaḥdvābhyāṃ tribhirvā yotsye'haṃ yugapatpṛthageva vā

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवमुक्त्वा जरासंधः सहदेवाभिषेचनम्आज्ञापयत्तदा राजा युयुत्सुर्भीमकर्मभिः

evamuktvā jarāsaṃdhaḥ sahadevābhiṣecanamājñāpayattadā rājā yuyutsurbhīmakarmabhiḥ

स तु सेनापती राजा सस्मार भरतर्षभकौशिकं चित्रसेनं च तस्मिन्युद्ध उपस्थिते

sa tu senāpatī rājā sasmāra bharatarṣabhakauśikaṃ citrasenaṃ ca tasminyuddha upasthite

ययोस्ते नामनी लोके हंसेति डिभकेति चपूर्वं संकथिते पुम्भिर्नृलोके लोकसत्कृते

yayoste nāmanī loke haṃseti ḍibhaketi capūrvaṃ saṃkathite pumbhirnṛloke lokasatkṛte

तं तु राजन्विभुः शौरी राजानं बलिनां वरम्स्मृत्वा पुरुषशार्दूल शार्दूलसमविक्रमम्

taṃ tu rājanvibhuḥ śaurī rājānaṃ balināṃ varamsmṛtvā puruṣaśārdūla śārdūlasamavikramam

सत्यसंधो जरासंधं भुवि भीमपराक्रमम्भागमन्यस्य निर्दिष्टं वध्यं भूमिभृदच्युतः

satyasaṃdho jarāsaṃdhaṃ bhuvi bhīmaparākramambhāgamanyasya nirdiṣṭaṃ vadhyaṃ bhūmibhṛdacyutaḥ

नात्मनात्मवतां मुख्य इयेष मधुसूदनःब्रह्मणोऽऽज्ञां पुरस्कृत्य हन्तुं हलधरानुजः

nātmanātmavatāṃ mukhya iyeṣa madhusūdanaḥbrahmaṇo''jñāṃ puraskṛtya hantuṃ haladharānujaḥ