पर्व.अध्याय 2.23

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

पार्थः प्राप्य धनुःश्रेष्ठमक्षय्यौ च महेषुधीरथं ध्वजं सभां चैव युधिष्ठिरमभाषत

pārthaḥ prāpya dhanuḥśreṣṭhamakṣayyau ca maheṣudhīrathaṃ dhvajaṃ sabhāṃ caiva yudhiṣṭhiramabhāṣata

धनुरस्त्रं शरा वीर्यं पक्षो भूमिर्यशो बलम्प्राप्तमेतन्मया राजन्दुष्प्रापं यदभीप्सितम्

dhanurastraṃ śarā vīryaṃ pakṣo bhūmiryaśo balamprāptametanmayā rājanduṣprāpaṃ yadabhīpsitam

तत्र कृत्यमहं मन्ये कोशस्यास्य विवर्धनम्करमाहारयिष्यामि राज्ञः सर्वान्नृपोत्तम

tatra kṛtyamahaṃ manye kośasyāsya vivardhanamkaramāhārayiṣyāmi rājñaḥ sarvānnṛpottama

विजयाय प्रयास्यामि दिशं धनदरक्षिताम्तिथावथ मुहूर्ते च नक्षत्रे च तथा शिवे

vijayāya prayāsyāmi diśaṃ dhanadarakṣitāmtithāvatha muhūrte ca nakṣatre ca tathā śive

धनंजयवचः श्रुत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरःस्निग्धगम्भीरनादिन्या तं गिरा प्रत्यभाषत

dhanaṃjayavacaḥ śrutvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥsnigdhagambhīranādinyā taṃ girā pratyabhāṣata

स्वस्ति वाच्यार्हतो विप्रान्प्रयाहि भरतर्षभदुर्हृदामप्रहर्षाय सुहृदां नन्दनाय चविजयस्ते ध्रुवं पार्थ प्रियं काममवाप्नुहि

svasti vācyārhato viprānprayāhi bharatarṣabhadurhṛdāmapraharṣāya suhṛdāṃ nandanāya cavijayaste dhruvaṃ pārtha priyaṃ kāmamavāpnuhi

इत्युक्तः प्रययौ पार्थः सैन्येन महता वृतःअग्निदत्तेन दिव्येन रथेनाद्भुतकर्मणा

ityuktaḥ prayayau pārthaḥ sainyena mahatā vṛtaḥagnidattena divyena rathenādbhutakarmaṇā

तथैव भीमसेनोऽपि यमौ च पुरुषर्षभौससैन्याः प्रययुः सर्वे धर्मराजाभिपूजिताः

tathaiva bhīmaseno'pi yamau ca puruṣarṣabhausasainyāḥ prayayuḥ sarve dharmarājābhipūjitāḥ

दिशं धनपतेरिष्टामजयत्पाकशासनिःभीमसेनस्तथा प्राचीं सहदेवस्तु दक्षिणाम्

diśaṃ dhanapateriṣṭāmajayatpākaśāsaniḥbhīmasenastathā prācīṃ sahadevastu dakṣiṇām

प्रतीचीं नकुलो राजन्दिशं व्यजयदस्त्रवित्खाण्डवप्रस्थमध्यास्ते धर्मराजो युधिष्ठिरः

pratīcīṃ nakulo rājandiśaṃ vyajayadastravitkhāṇḍavaprasthamadhyāste dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

दिशामभिजयं ब्रह्मन्विस्तरेणानुकीर्तयन हि तृप्यामि पूर्वेषां शृण्वानश्चरितं महत्

diśāmabhijayaṃ brahmanvistareṇānukīrtayana hi tṛpyāmi pūrveṣāṃ śṛṇvānaścaritaṃ mahat

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

धनंजयस्य वक्ष्यामि विजयं पूर्वमेव तेयौगपद्येन पार्थैर्हि विजितेयं वसुंधरा

dhanaṃjayasya vakṣyāmi vijayaṃ pūrvameva teyaugapadyena pārthairhi vijiteyaṃ vasuṃdharā

पूर्वं कुणिन्दविषये वशे चक्रे महीपतीन्धनंजयो महाबाहुर्नातितीव्रेण कर्मणा

pūrvaṃ kuṇindaviṣaye vaśe cakre mahīpatīndhanaṃjayo mahābāhurnātitīvreṇa karmaṇā

आनर्तान्कालकूटांश्च कुणिन्दांश्च विजित्य सःसुमण्डलं पापजितं कृतवाननुसैनिकम्

ānartānkālakūṭāṃśca kuṇindāṃśca vijitya saḥsumaṇḍalaṃ pāpajitaṃ kṛtavānanusainikam

स तेन सहितो राजन्सव्यसाची परंतपःविजिग्ये सकलं द्वीपं प्रतिविन्ध्यं च पार्थिवम्

sa tena sahito rājansavyasācī paraṃtapaḥvijigye sakalaṃ dvīpaṃ prativindhyaṃ ca pārthivam

सकलद्वीपवासांश्च सप्तद्वीपे च ये नृपाःअर्जुनस्य च सैन्यानां विग्रहस्तुमुलोऽभवत्

sakaladvīpavāsāṃśca saptadvīpe ca ye nṛpāḥarjunasya ca sainyānāṃ vigrahastumulo'bhavat

स तानपि महेष्वासो विजित्य भरतर्षभतैरेव सहितः सर्वैः प्राग्ज्योतिषमुपाद्रवत्

sa tānapi maheṣvāso vijitya bharatarṣabhataireva sahitaḥ sarvaiḥ prāgjyotiṣamupādravat

तत्र राजा महानासीद्भगदत्तो विशां पतेतेनासीत्सुमहद्युद्धं पाण्डवस्य महात्मनः

tatra rājā mahānāsīdbhagadatto viśāṃ patetenāsītsumahadyuddhaṃ pāṇḍavasya mahātmanaḥ

स किरातैश्च चीनैश्च वृतः प्राग्ज्योतिषोऽभवत्अन्यैश्च बहुभिर्योधैः सागरानूपवासिभिः

sa kirātaiśca cīnaiśca vṛtaḥ prāgjyotiṣo'bhavatanyaiśca bahubhiryodhaiḥ sāgarānūpavāsibhiḥ

ततः स दिवसानष्टौ योधयित्वा धनंजयम्प्रहसन्नब्रवीद्राजा संग्रामे विगतक्लमः

tataḥ sa divasānaṣṭau yodhayitvā dhanaṃjayamprahasannabravīdrājā saṃgrāme vigataklamaḥ

उपपन्नं महाबाहो त्वयि पाण्डवनन्दनपाकशासनदायादे वीर्यमाहवशोभिनि

upapannaṃ mahābāho tvayi pāṇḍavanandanapākaśāsanadāyāde vīryamāhavaśobhini

अहं सखा सुरेन्द्रस्य शक्रादनवमो रणेन च शक्नोमि ते तात स्थातुं प्रमुखतो युधि

ahaṃ sakhā surendrasya śakrādanavamo raṇena ca śaknomi te tāta sthātuṃ pramukhato yudhi

किमीप्सितं पाण्डवेय ब्रूहि किं करवाणि तेयद्वक्ष्यसि महाबाहो तत्करिष्यामि पुत्रक

kimīpsitaṃ pāṇḍaveya brūhi kiṃ karavāṇi teyadvakṣyasi mahābāho tatkariṣyāmi putraka

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

कुरूणामृषभो राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरःतस्य पार्थिवतामीप्से करस्तस्मै प्रदीयताम्

kurūṇāmṛṣabho rājā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥtasya pārthivatāmīpse karastasmai pradīyatām

भवान्पितृसखा चैव प्रीयमाणो मयापि चततो नाज्ञापयामि त्वां प्रीतिपूर्वं प्रदीयताम्

bhavānpitṛsakhā caiva prīyamāṇo mayāpi catato nājñāpayāmi tvāṃ prītipūrvaṃ pradīyatām

भगदत्त उवाच · bhagadatta uvāca

कुन्तीमातर्यथा मे त्वं तथा राजा युधिष्ठिरःसर्वमेतत्करिष्यामि किं चान्यत्करवाणि ते

kuntīmātaryathā me tvaṃ tathā rājā yudhiṣṭhiraḥsarvametatkariṣyāmi kiṃ cānyatkaravāṇi te