Parva.Adhyaya 3.138

लोमश उवाच · lomaśa uvāca

भरद्वाजस्तु कौन्तेय कृत्वा स्वाध्यायमाह्निकम्समित्कलापमादाय प्रविवेश स्वमाश्रमम्

bharadvājastu kaunteya kṛtvā svādhyāyamāhnikamsamitkalāpamādāya praviveśa svamāśramam

तं स्म दृष्ट्वा पुरा सर्वे प्रत्युत्तिष्ठन्ति पावकाःन त्वेनमुपतिष्ठन्ति हतपुत्रं तदाग्नयः

taṃ sma dṛṣṭvā purā sarve pratyuttiṣṭhanti pāvakāḥna tvenamupatiṣṭhanti hataputraṃ tadāgnayaḥ

वैकृतं त्वग्निहोत्रे स लक्षयित्वा महातपाःतमन्धं शूद्रमासीनं गृहपालमथाब्रवीत्

vaikṛtaṃ tvagnihotre sa lakṣayitvā mahātapāḥtamandhaṃ śūdramāsīnaṃ gṛhapālamathābravīt

किं नु मे नाग्नयः शूद्र प्रतिनन्दन्ति दर्शनम्त्वं चापि न यथापूर्वं कच्चित्क्षेममिहाश्रमे

kiṃ nu me nāgnayaḥ śūdra pratinandanti darśanamtvaṃ cāpi na yathāpūrvaṃ kaccitkṣemamihāśrame

कच्चिन्न रैभ्यं पुत्रो मे गतवानल्पचेतनःएतदाचक्ष्व मे शीघ्रं न हि मे शुध्यते मनः

kaccinna raibhyaṃ putro me gatavānalpacetanaḥetadācakṣva me śīghraṃ na hi me śudhyate manaḥ

शूद्र उवाच · śūdra uvāca

रैभ्यं गतो नूनमसौ सुतस्ते मन्दचेतनःतथा हि निहतः शेते राक्षसेन बलीयसा

raibhyaṃ gato nūnamasau sutaste mandacetanaḥtathā hi nihataḥ śete rākṣasena balīyasā

प्रकाल्यमानस्तेनायं शूलहस्तेन रक्षसाअग्न्यागारं प्रति द्वारि मया दोर्भ्यां निवारितः

prakālyamānastenāyaṃ śūlahastena rakṣasāagnyāgāraṃ prati dvāri mayā dorbhyāṃ nivāritaḥ

ततः स निहतो ह्यत्र जलकामोऽशुचिर्ध्रुवम्संभावितो हि तूर्णेन शूलहस्तेन रक्षसा

tataḥ sa nihato hyatra jalakāmo'śucirdhruvamsaṃbhāvito hi tūrṇena śūlahastena rakṣasā

लोमश उवाच · lomaśa uvāca

भरद्वाजस्तु शूद्रस्य तच्छ्रुत्वा विप्रियं वचःगतासुं पुत्रमादाय विललाप सुदुःखितः

bharadvājastu śūdrasya tacchrutvā vipriyaṃ vacaḥgatāsuṃ putramādāya vilalāpa suduḥkhitaḥ

ब्राह्मणानां किलार्थाय ननु त्वं तप्तवांस्तपःद्विजानामनधीता वै वेदाः संप्रतिभान्त्विति

brāhmaṇānāṃ kilārthāya nanu tvaṃ taptavāṃstapaḥdvijānāmanadhītā vai vedāḥ saṃpratibhāntviti

तथा कल्याणशीलस्त्वं ब्राह्मणेषु महात्मसुअनागाः सर्वभूतेषु कर्कशत्वमुपेयिवान्

tathā kalyāṇaśīlastvaṃ brāhmaṇeṣu mahātmasuanāgāḥ sarvabhūteṣu karkaśatvamupeyivān

प्रतिषिद्धो मया तात रैभ्यावसथदर्शनात्गतवानेव तं क्षुद्रं कालान्तकयमोपमम्

pratiṣiddho mayā tāta raibhyāvasathadarśanātgatavāneva taṃ kṣudraṃ kālāntakayamopamam

यः स जानन्महातेजा वृद्धस्यैकं ममात्मजम्गतवानेव कोपस्य वशं परमदुर्मतिः

yaḥ sa jānanmahātejā vṛddhasyaikaṃ mamātmajamgatavāneva kopasya vaśaṃ paramadurmatiḥ

पुत्रशोकमनुप्राप्य एष रैभ्यस्य कर्मणात्यक्ष्यामि त्वामृते पुत्र प्राणानिष्टतमान्भुवि

putraśokamanuprāpya eṣa raibhyasya karmaṇātyakṣyāmi tvāmṛte putra prāṇāniṣṭatamānbhuvi

यथाहं पुत्रशोकेन देहं त्यक्ष्यामि किल्बिषीतथा ज्येष्ठः सुतो रैभ्यं हिंस्याच्छीघ्रमनागसम्

yathāhaṃ putraśokena dehaṃ tyakṣyāmi kilbiṣītathā jyeṣṭhaḥ suto raibhyaṃ hiṃsyācchīghramanāgasam

सुखिनो वै नरा येषां जात्या पुत्रो न विद्यतेते पुत्रशोकमप्राप्य विचरन्ति यथासुखम्

sukhino vai narā yeṣāṃ jātyā putro na vidyatete putraśokamaprāpya vicaranti yathāsukham

ये तु पुत्रकृताच्छोकाद्भृशं व्याकुलचेतसःशपन्तीष्टान्सखीनार्तास्तेभ्यः पापतरो नु कः

ye tu putrakṛtācchokādbhṛśaṃ vyākulacetasaḥśapantīṣṭānsakhīnārtāstebhyaḥ pāpataro nu kaḥ

परासुश्च सुतो दृष्टः शप्तश्चेष्टः सखा मयाईदृशीमापदं को नु द्वितीयोऽनुभविष्यति

parāsuśca suto dṛṣṭaḥ śaptaśceṣṭaḥ sakhā mayāīdṛśīmāpadaṃ ko nu dvitīyo'nubhaviṣyati

विलप्यैवं बहुविधं भरद्वाजोऽदहत्सुतम्सुसमिद्धं ततः पश्चात्प्रविवेश हुताशनम्

vilapyaivaṃ bahuvidhaṃ bharadvājo'dahatsutamsusamiddhaṃ tataḥ paścātpraviveśa hutāśanam