Parva.Adhyaya 3.169

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

अदृश्यमानास्ते दैत्या योधयन्ति स्म माययाअदृश्यानस्त्रवीर्येण तानप्यहमयोधयम्

adṛśyamānāste daityā yodhayanti sma māyayāadṛśyānastravīryeṇa tānapyahamayodhayam

गाण्डीवमुक्ता विशिखाः सम्यगस्त्रप्रचोदिताःअच्छिन्दन्नुत्तमाङ्गानि यत्र यत्र स्म तेऽभवन्

gāṇḍīvamuktā viśikhāḥ samyagastrapracoditāḥacchindannuttamāṅgāni yatra yatra sma te'bhavan

ततो निवातकवचा वध्यमाना मया युधिसंहृत्य मायां सहसा प्राविशन्पुरमात्मनः

tato nivātakavacā vadhyamānā mayā yudhisaṃhṛtya māyāṃ sahasā prāviśanpuramātmanaḥ

व्यपयातेषु दैत्येषु प्रादुर्भूते च दर्शनेअपश्यं दानवांस्तत्र हताञ्शतसहस्रशः

vyapayāteṣu daityeṣu prādurbhūte ca darśaneapaśyaṃ dānavāṃstatra hatāñśatasahasraśaḥ

विनिष्पिष्टानि तत्रैषां शस्त्राण्याभरणानि चकूटशः स्म प्रदृश्यन्ते गात्राणि कवचानि च

viniṣpiṣṭāni tatraiṣāṃ śastrāṇyābharaṇāni cakūṭaśaḥ sma pradṛśyante gātrāṇi kavacāni ca

हयानां नान्तरं ह्यासीत्पदाद्विचलितुं पदम्उत्पत्य सहसा तस्थुरन्तरिक्षगमास्ततः

hayānāṃ nāntaraṃ hyāsītpadādvicalituṃ padamutpatya sahasā tasthurantarikṣagamāstataḥ

ततो निवातकवचा व्योम संछाद्य केवलम्अदृश्या ह्यभ्यवर्तन्त विसृजन्तः शिलोच्चयान्

tato nivātakavacā vyoma saṃchādya kevalamadṛśyā hyabhyavartanta visṛjantaḥ śiloccayān

अन्तर्भूमिगताश्चान्ये हयानां चरणान्यथन्यगृह्णन्दानवा घोरा रथचक्रे च भारत

antarbhūmigatāścānye hayānāṃ caraṇānyathanyagṛhṇandānavā ghorā rathacakre ca bhārata

विनिगृह्य हरीनश्वान्रथं च मम युध्यतःसर्वतो मामचिन्वन्त सरथं धरणीधरैः

vinigṛhya harīnaśvānrathaṃ ca mama yudhyataḥsarvato māmacinvanta sarathaṃ dharaṇīdharaiḥ

पर्वतैरुपचीयद्भिः पतमानैस्तथापरैःस देशो यत्र वर्ताम गुहेव समपद्यत

parvatairupacīyadbhiḥ patamānaistathāparaiḥsa deśo yatra vartāma guheva samapadyata

पर्वतैश्छाद्यमानोऽहं निगृहीतैश्च वाजिभिःअगच्छं परमामार्तिं मातलिस्तदलक्षयत्

parvataiśchādyamāno'haṃ nigṛhītaiśca vājibhiḥagacchaṃ paramāmārtiṃ mātalistadalakṣayat

लक्षयित्वा तु मां भीतमिदं वचनमब्रवीत्अर्जुनार्जुन मा भैस्त्वं वज्रमस्त्रमुदीरय

lakṣayitvā tu māṃ bhītamidaṃ vacanamabravītarjunārjuna mā bhaistvaṃ vajramastramudīraya

ततोऽहं तस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा वज्रमुदीरयम्देवराजस्य दयितं वज्रमस्त्रं नराधिप

tato'haṃ tasya tadvākyaṃ śrutvā vajramudīrayamdevarājasya dayitaṃ vajramastraṃ narādhipa

अचलं स्थानमासाद्य गाण्डीवमनुमन्त्र्य चअमुञ्चं वज्रसंस्पर्शानायसान्निशिताञ्शरान्

acalaṃ sthānamāsādya gāṇḍīvamanumantrya caamuñcaṃ vajrasaṃsparśānāyasānniśitāñśarān

ततो मायाश्च ताः सर्वा निवातकवचांश्च तान्ते वज्रचोदिता बाणा वज्रभूताः समाविशन्

tato māyāśca tāḥ sarvā nivātakavacāṃśca tānte vajracoditā bāṇā vajrabhūtāḥ samāviśan

ते वज्रवेगाभिहता दानवाः पर्वतोपमाःइतरेतरमाश्लिष्य न्यपतन्पृथिवीतले

te vajravegābhihatā dānavāḥ parvatopamāḥitaretaramāśliṣya nyapatanpṛthivītale

अन्तर्भूमौ तु येऽगृह्णन्दानवा रथवाजिनःअनुप्रविश्य तान्बाणाः प्राहिण्वन्यमसादनम्

antarbhūmau tu ye'gṛhṇandānavā rathavājinaḥanupraviśya tānbāṇāḥ prāhiṇvanyamasādanam

हतैर्निवातकवचैर्निरस्तैः पर्वतोपमैःसमाच्छाद्यत देशः स विकीर्णैरिव पर्वतैः

hatairnivātakavacairnirastaiḥ parvatopamaiḥsamācchādyata deśaḥ sa vikīrṇairiva parvataiḥ

न हयानां क्षतिः काचिन्न रथस्य न मातलेःमम चादृश्यत तदा तदद्भुतमिवाभवत्

na hayānāṃ kṣatiḥ kācinna rathasya na mātaleḥmama cādṛśyata tadā tadadbhutamivābhavat

ततो मां प्रहसन्राजन्मातलिः प्रत्यभाषतनैतदर्जुन देवेषु त्वयि वीर्यं यदीक्ष्यते

tato māṃ prahasanrājanmātaliḥ pratyabhāṣatanaitadarjuna deveṣu tvayi vīryaṃ yadīkṣyate

हतेष्वसुरसंघेषु दारास्तेषां तु सर्वशःप्राक्रोशन्नगरे तस्मिन्यथा शरदि लक्ष्मणाः

hateṣvasurasaṃgheṣu dārāsteṣāṃ tu sarvaśaḥprākrośannagare tasminyathā śaradi lakṣmaṇāḥ

ततो मातलिना सार्धमहं तत्पुरमभ्ययाम्त्रासयन्रथघोषेण निवातकवचस्त्रियः

tato mātalinā sārdhamahaṃ tatpuramabhyayāmtrāsayanrathaghoṣeṇa nivātakavacastriyaḥ

तान्दृष्ट्वा दशसाहस्रान्मयूरसदृशान्हयान्रथं च रविसंकाशं प्राद्रवन्गणशः स्त्रियः

tāndṛṣṭvā daśasāhasrānmayūrasadṛśānhayānrathaṃ ca ravisaṃkāśaṃ prādravangaṇaśaḥ striyaḥ

ताभिराभरणैः शब्दस्त्रासिताभिः समीरितःशिलानामिव शैलेषु पतन्तीनामभूत्तदा

tābhirābharaṇaiḥ śabdastrāsitābhiḥ samīritaḥśilānāmiva śaileṣu patantīnāmabhūttadā

वित्रस्ता दैत्यनार्यस्ताः स्वानि वेश्मान्यथाविशन्बहुरत्नविचित्राणि शातकुम्भमयानि च

vitrastā daityanāryastāḥ svāni veśmānyathāviśanbahuratnavicitrāṇi śātakumbhamayāni ca

तदद्भुताकारमहं दृष्ट्वा नगरमुत्तमम्विशिष्टं देवनगरादपृच्छं मातलिं ततः

tadadbhutākāramahaṃ dṛṣṭvā nagaramuttamamviśiṣṭaṃ devanagarādapṛcchaṃ mātaliṃ tataḥ

इदमेवंविधं कस्माद्देवता नाविशन्त्युतपुरंदरपुराद्धीदं विशिष्टमिति लक्षये

idamevaṃvidhaṃ kasmāddevatā nāviśantyutapuraṃdarapurāddhīdaṃ viśiṣṭamiti lakṣaye

मातलिरुवाचआसीदिदं पुरा पार्थ देवराजस्य नः पुरम्ततो निवातकवचैरितः प्रच्याविताः सुराः

mātaliruvācaāsīdidaṃ purā pārtha devarājasya naḥ puramtato nivātakavacairitaḥ pracyāvitāḥ surāḥ

तपस्तप्त्वा महत्तीव्रं प्रसाद्य च पितामहम्इदं वृतं निवासाय देवेभ्यश्चाभयं युधि

tapastaptvā mahattīvraṃ prasādya ca pitāmahamidaṃ vṛtaṃ nivāsāya devebhyaścābhayaṃ yudhi

ततः शक्रेण भगवान्स्वयम्भूरभिचोदितःविधत्तां भगवानत्रेत्यात्मनो हितकाम्यया

tataḥ śakreṇa bhagavānsvayambhūrabhicoditaḥvidhattāṃ bhagavānatretyātmano hitakāmyayā

तत उक्तो भगवता दिष्टमत्रेति वासवःभवितान्तस्त्वमेवैषां देहेनान्येन वृत्रहन्

tata ukto bhagavatā diṣṭamatreti vāsavaḥbhavitāntastvamevaiṣāṃ dehenānyena vṛtrahan

तत एषां वधार्थाय शक्रोऽस्त्राणि ददौ तवन हि शक्याः सुरैर्हन्तुं य एते निहतास्त्वया

tata eṣāṃ vadhārthāya śakro'strāṇi dadau tavana hi śakyāḥ surairhantuṃ ya ete nihatāstvayā

कालस्य परिणामेन ततस्त्वमिह भारतएषामन्तकरः प्राप्तस्तत्त्वया च कृतं तथा

kālasya pariṇāmena tatastvamiha bhārataeṣāmantakaraḥ prāptastattvayā ca kṛtaṃ tathā

दानवानां विनाशार्थं महास्त्राणां महद्बलम्ग्राहितस्त्वं महेन्द्रेण पुरुषेन्द्र तदुत्तमम्

dānavānāṃ vināśārthaṃ mahāstrāṇāṃ mahadbalamgrāhitastvaṃ mahendreṇa puruṣendra taduttamam

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

ततः प्रविश्य नगरं दानवांश्च निहत्य तान्पुनर्मातलिना सार्धमगच्छं देवसद्म तत्

tataḥ praviśya nagaraṃ dānavāṃśca nihatya tānpunarmātalinā sārdhamagacchaṃ devasadma tat