Parva.Adhyaya 3.2

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

प्रभातायां तु शर्वर्यां तेषामक्लिष्टकर्मणाम्वनं यियासतां विप्रास्तस्थुर्भिक्षाभुजोऽग्रतःतानुवाच ततो राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः

prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ teṣāmakliṣṭakarmaṇāmvanaṃ yiyāsatāṃ viprāstasthurbhikṣābhujo'grataḥtānuvāca tato rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ

वयं हि हृतसर्वस्वा हृतराज्या हृतश्रियःफलमूलामिषाहारा वनं यास्याम दुःखिताः

vayaṃ hi hṛtasarvasvā hṛtarājyā hṛtaśriyaḥphalamūlāmiṣāhārā vanaṃ yāsyāma duḥkhitāḥ

वनं च दोषबहुलं बहुव्यालसरीसृपम्परिक्लेशश्च वो मन्ये ध्रुवं तत्र भविष्यति

vanaṃ ca doṣabahulaṃ bahuvyālasarīsṛpamparikleśaśca vo manye dhruvaṃ tatra bhaviṣyati

ब्राह्मणानां परिक्लेशो दैवतान्यपि सादयेत्किं पुनर्मामितो विप्रा निवर्तध्वं यथेष्टतः

brāhmaṇānāṃ parikleśo daivatānyapi sādayetkiṃ punarmāmito viprā nivartadhvaṃ yatheṣṭataḥ

ब्राह्मणा ऊचुःगतिर्या भवतां राजंस्तां वयं गन्तुमुद्यताःनार्हथास्मान्परित्यक्तुं भक्तान्सद्धर्मदर्शिनः

brāhmaṇā ūcuḥgatiryā bhavatāṃ rājaṃstāṃ vayaṃ gantumudyatāḥnārhathāsmānparityaktuṃ bhaktānsaddharmadarśinaḥ

अनुकम्पां हि भक्तेषु दैवतान्यपि कुर्वतेविशेषतो ब्राह्मणेषु सदाचारावलम्बिषु

anukampāṃ hi bhakteṣu daivatānyapi kurvateviśeṣato brāhmaṇeṣu sadācārāvalambiṣu

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

ममापि परमा भक्तिर्ब्राह्मणेषु सदा द्विजाःसहायविपरिभ्रंशस्त्वयं सादयतीव माम्

mamāpi paramā bhaktirbrāhmaṇeṣu sadā dvijāḥsahāyaviparibhraṃśastvayaṃ sādayatīva mām

आहरेयुर्हि मे येऽपि फलमूलमृगांस्तथात इमे शोकजैर्दुःखैर्भ्रातरो मे विमोहिताः

āhareyurhi me ye'pi phalamūlamṛgāṃstathāta ime śokajairduḥkhairbhrātaro me vimohitāḥ

द्रौपद्या विप्रकर्षेण राज्यापहरणेन चदुःखान्वितानिमान्क्लेशैर्नाहं योक्तुमिहोत्सहे

draupadyā viprakarṣeṇa rājyāpaharaṇena caduḥkhānvitānimānkleśairnāhaṃ yoktumihotsahe

ब्राह्मणा ऊचुःअस्मत्पोषणजा चिन्ता मा भूत्ते हृदि पार्थिवस्वयमाहृत्य वन्यानि अनुयास्यामहे वयम्

brāhmaṇā ūcuḥasmatpoṣaṇajā cintā mā bhūtte hṛdi pārthivasvayamāhṛtya vanyāni anuyāsyāmahe vayam

अनुध्यानेन जप्येन विधास्यामः शिवं तवकथाभिश्चानुकूलाभिः सह रंस्यामहे वने

anudhyānena japyena vidhāsyāmaḥ śivaṃ tavakathābhiścānukūlābhiḥ saha raṃsyāmahe vane

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

एवमेतन्न संदेहो रमेयं ब्राह्मणैः सहन्यूनभावात्तु पश्यामि प्रत्यादेशमिवात्मनः

evametanna saṃdeho rameyaṃ brāhmaṇaiḥ sahanyūnabhāvāttu paśyāmi pratyādeśamivātmanaḥ

कथं द्रक्ष्यामि वः सर्वान्स्वयमाहृतभोजनान्मद्भक्त्या क्लिश्यतोऽनर्हान्धिक्पापान्धृतराष्ट्रजान्

kathaṃ drakṣyāmi vaḥ sarvānsvayamāhṛtabhojanānmadbhaktyā kliśyato'narhāndhikpāpāndhṛtarāṣṭrajān

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

इत्युक्त्वा स नृपः शोचन्निषसाद महीतलेतमध्यात्मरतिर्विद्वाञ्शौनको नाम वै द्विजःयोगे सांख्ये च कुशलो राजानमिदमब्रवीत्

ityuktvā sa nṛpaḥ śocanniṣasāda mahītaletamadhyātmaratirvidvāñśaunako nāma vai dvijaḥyoge sāṃkhye ca kuśalo rājānamidamabravīt

शोकस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि चदिवसे दिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम्

śokasthānasahasrāṇi bhayasthānaśatāni cadivase divase mūḍhamāviśanti na paṇḍitam

न हि ज्ञानविरुद्धेषु बहुदोषेषु कर्मसुश्रेयोघातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधाः

na hi jñānaviruddheṣu bahudoṣeṣu karmasuśreyoghātiṣu sajjante buddhimanto bhavadvidhāḥ

अष्टाङ्गां बुद्धिमाहुर्यां सर्वाश्रेयोविघातिनीम्श्रुतिस्मृतिसमायुक्तां सा राजंस्त्वय्यवस्थिता

aṣṭāṅgāṃ buddhimāhuryāṃ sarvāśreyovighātinīmśrutismṛtisamāyuktāṃ sā rājaṃstvayyavasthitā

अर्थकृच्छ्रेषु दुर्गेषु व्यापत्सु स्वजनस्य चशारीरमानसैर्दुःखैर्न सीदन्ति भवद्विधाः

arthakṛcchreṣu durgeṣu vyāpatsu svajanasya caśārīramānasairduḥkhairna sīdanti bhavadvidhāḥ

श्रूयतां चाभिधास्यामि जनकेन यथा पुराआत्मव्यवस्थानकरा गीताः श्लोका महात्मना

śrūyatāṃ cābhidhāsyāmi janakena yathā purāātmavyavasthānakarā gītāḥ ślokā mahātmanā

मनोदेहसमुत्थाभ्यां दुःखाभ्यामर्दितं जगत्तयोर्व्याससमासाभ्यां शमोपायमिमं शृणु

manodehasamutthābhyāṃ duḥkhābhyāmarditaṃ jagattayorvyāsasamāsābhyāṃ śamopāyamimaṃ śṛṇu

व्याधेरनिष्टसंस्पर्शाच्छ्रमादिष्टविवर्जनात्दुःखं चतुर्भिः शारीरं कारणैः संप्रवर्तते

vyādheraniṣṭasaṃsparśācchramādiṣṭavivarjanātduḥkhaṃ caturbhiḥ śārīraṃ kāraṇaiḥ saṃpravartate

तदाशुप्रतिकाराच्च सततं चाविचिन्तनात्आधिव्याधिप्रशमनं क्रियायोगद्वयेन तु

tadāśupratikārācca satataṃ cāvicintanātādhivyādhipraśamanaṃ kriyāyogadvayena tu

मतिमन्तो ह्यतो वैद्याः शमं प्रागेव कुर्वतेमानसस्य प्रियाख्यानैः संभोगोपनयैर्नृणाम्

matimanto hyato vaidyāḥ śamaṃ prāgeva kurvatemānasasya priyākhyānaiḥ saṃbhogopanayairnṛṇām

मानसेन हि दुःखेन शरीरमुपतप्यतेअयःपिण्डेन तप्तेन कुम्भसंस्थमिवोदकम्

mānasena hi duḥkhena śarīramupatapyateayaḥpiṇḍena taptena kumbhasaṃsthamivodakam

मानसं शमयेत्तस्माज्ज्ञानेनाग्निमिवाम्बुनाप्रशान्ते मानसे दुःखे शारीरमुपशाम्यति

mānasaṃ śamayettasmājjñānenāgnimivāmbunāpraśānte mānase duḥkhe śārīramupaśāmyati

मनसो दुःखमूलं तु स्नेह इत्युपलभ्यतेस्नेहात्तु सज्जते जन्तुर्दुःखयोगमुपैति च

manaso duḥkhamūlaṃ tu sneha ityupalabhyatesnehāttu sajjate janturduḥkhayogamupaiti ca

स्नेहमूलानि दुःखानि स्नेहजानि भयानि चशोकहर्षौ तथायासः सर्वं स्नेहात्प्रवर्तते

snehamūlāni duḥkhāni snehajāni bhayāni caśokaharṣau tathāyāsaḥ sarvaṃ snehātpravartate

स्नेहात्करणरागश्च प्रजज्ञे वैषयस्तथाअश्रेयस्कावुभावेतौ पूर्वस्तत्र गुरुः स्मृतः

snehātkaraṇarāgaśca prajajñe vaiṣayastathāaśreyaskāvubhāvetau pūrvastatra guruḥ smṛtaḥ

कोटराग्निर्यथाशेषं समूलं पादपं दहेत्धर्मार्थिनं तथाल्पोऽपि रागदोषो विनाशयेत्

koṭarāgniryathāśeṣaṃ samūlaṃ pādapaṃ dahetdharmārthinaṃ tathālpo'pi rāgadoṣo vināśayet

विप्रयोगे न तु त्यागी दोषदर्शी समागमात्विरागं भजते जन्तुर्निर्वैरो निष्परिग्रहः

viprayoge na tu tyāgī doṣadarśī samāgamātvirāgaṃ bhajate janturnirvairo niṣparigrahaḥ

तस्मात्स्नेहं स्वपक्षेभ्यो मित्रेभ्यो धनसंचयात्स्वशरीरसमुत्थं तु ज्ञानेन विनिवर्तयेत्

tasmātsnehaṃ svapakṣebhyo mitrebhyo dhanasaṃcayātsvaśarīrasamutthaṃ tu jñānena vinivartayet

ज्ञानान्वितेषु मुख्येषु शास्त्रज्ञेषु कृतात्मसुन तेषु सज्जते स्नेहः पद्मपत्रेष्विवोदकम्

jñānānviteṣu mukhyeṣu śāstrajñeṣu kṛtātmasuna teṣu sajjate snehaḥ padmapatreṣvivodakam

रागाभिभूतः पुरुषः कामेन परिकृष्यतेइच्छा संजायते तस्य ततस्तृष्णा प्रवर्तते

rāgābhibhūtaḥ puruṣaḥ kāmena parikṛṣyateicchā saṃjāyate tasya tatastṛṣṇā pravartate

तृष्णा हि सर्वपापिष्ठा नित्योद्वेगकरी नृणाम्अधर्मबहुला चैव घोरा पापानुबन्धिनी

tṛṣṇā hi sarvapāpiṣṭhā nityodvegakarī nṛṇāmadharmabahulā caiva ghorā pāpānubandhinī

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतःयोऽसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

yā dustyajā durmatibhiryā na jīryati jīryataḥyo'sau prāṇāntiko rogastāṃ tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham

अनाद्यन्ता तु सा तृष्णा अन्तर्देहगता नृणाम्विनाशयति संभूता अयोनिज इवानलः

anādyantā tu sā tṛṣṇā antardehagatā nṛṇāmvināśayati saṃbhūtā ayonija ivānalaḥ

यथैधः स्वसमुत्थेन वह्निना नाशमृच्छतितथाकृतात्मा लोभेन सहजेन विनश्यति

yathaidhaḥ svasamutthena vahninā nāśamṛcchatitathākṛtātmā lobhena sahajena vinaśyati

राजतः सलिलादग्नेश्चोरतः स्वजनादपिभयमर्थवतां नित्यं मृत्योः प्राणभृतामिव

rājataḥ salilādagneścorataḥ svajanādapibhayamarthavatāṃ nityaṃ mṛtyoḥ prāṇabhṛtāmiva

यथा ह्यामिषमाकाशे पक्षिभिः श्वापदैर्भुविभक्ष्यते सलिले मत्स्यैस्तथा सर्वेण वित्तवान्

yathā hyāmiṣamākāśe pakṣibhiḥ śvāpadairbhuvibhakṣyate salile matsyaistathā sarveṇa vittavān

अर्थ एव हि केषांचिदनर्थो भविता नृणाम्अर्थश्रेयसि चासक्तो न श्रेयो विन्दते नरःतस्मादर्थागमाः सर्वे मनोमोहविवर्धनाः

artha eva hi keṣāṃcidanartho bhavitā nṛṇāmarthaśreyasi cāsakto na śreyo vindate naraḥtasmādarthāgamāḥ sarve manomohavivardhanāḥ

कार्पण्यं दर्पमानौ च भयमुद्वेग एव चअर्थजानि विदुः प्राज्ञा दुःखान्येतानि देहिनाम्

kārpaṇyaṃ darpamānau ca bhayamudvega eva caarthajāni viduḥ prājñā duḥkhānyetāni dehinām

अर्थस्योपार्जने दुःखं पालने च क्षये तथानाशे दुःखं व्यये दुःखं घ्नन्ति चैवार्थकारणात्

arthasyopārjane duḥkhaṃ pālane ca kṣaye tathānāśe duḥkhaṃ vyaye duḥkhaṃ ghnanti caivārthakāraṇāt

अर्था दुःखं परित्यक्तुं पालिताश्चापि तेऽसुखाःदुःखेन चाधिगम्यन्ते तेषां नाशं न चिन्तयेत्

arthā duḥkhaṃ parityaktuṃ pālitāścāpi te'sukhāḥduḥkhena cādhigamyante teṣāṃ nāśaṃ na cintayet

असंतोषपरा मूढाः संतोषं यान्ति पण्डिताःअन्तो नास्ति पिपासायाः संतोषः परमं सुखम्

asaṃtoṣaparā mūḍhāḥ saṃtoṣaṃ yānti paṇḍitāḥanto nāsti pipāsāyāḥ saṃtoṣaḥ paramaṃ sukham

तस्मात्संतोषमेवेह धनं पश्यन्ति पण्डिताःअनित्यं यौवनं रूपं जीवितं द्रव्यसंचयःऐश्वर्यं प्रियसंवासो गृध्येदेषु न पण्डितः

tasmātsaṃtoṣameveha dhanaṃ paśyanti paṇḍitāḥanityaṃ yauvanaṃ rūpaṃ jīvitaṃ dravyasaṃcayaḥaiśvaryaṃ priyasaṃvāso gṛdhyedeṣu na paṇḍitaḥ

त्यजेत संचयांस्तस्मात्तज्जं क्लेशं सहेत कःन हि संचयवान्कश्चिद्दृश्यते निरुपद्रवः

tyajeta saṃcayāṃstasmāttajjaṃ kleśaṃ saheta kaḥna hi saṃcayavānkaściddṛśyate nirupadravaḥ

अतश्च धर्मिभिः पुम्भिरनीहार्थः प्रशस्यतेप्रक्षालनाद्धि पङ्कस्य दूरादस्पर्शनं वरम्

ataśca dharmibhiḥ pumbhiranīhārthaḥ praśasyateprakṣālanāddhi paṅkasya dūrādasparśanaṃ varam

युधिष्ठिरैवमर्थेषु न स्पृहां कर्तुमर्हसिधर्मेण यदि ते कार्यं विमुक्तेच्छो भवार्थतः

yudhiṣṭhiraivamartheṣu na spṛhāṃ kartumarhasidharmeṇa yadi te kāryaṃ vimukteccho bhavārthataḥ

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

नार्थोपभोगलिप्सार्थमियमर्थेप्सुता ममभरणार्थं तु विप्राणां ब्रह्मन्काङ्क्षे न लोभतः

nārthopabhogalipsārthamiyamarthepsutā mamabharaṇārthaṃ tu viprāṇāṃ brahmankāṅkṣe na lobhataḥ

कथं ह्यस्मद्विधो ब्रह्मन्वर्तमानो गृहाश्रमेभरणं पालनं चापि न कुर्यादनुयायिनाम्

kathaṃ hyasmadvidho brahmanvartamāno gṛhāśramebharaṇaṃ pālanaṃ cāpi na kuryādanuyāyinām

संविभागो हि भूतानां सर्वेषामेव शिष्यतेतथैवापचमानेभ्यः प्रदेयं गृहमेधिना

saṃvibhāgo hi bhūtānāṃ sarveṣāmeva śiṣyatetathaivāpacamānebhyaḥ pradeyaṃ gṛhamedhinā

तृणानि भूमिरुदकं वाक्चतुर्थी च सूनृतासतामेतानि गेहेषु नोच्छिद्यन्ते कदाचन

tṛṇāni bhūmirudakaṃ vākcaturthī ca sūnṛtāsatāmetāni geheṣu nocchidyante kadācana

देयमार्तस्य शयनं स्थितश्रान्तस्य चासनम्तृषितस्य च पानीयं क्षुधितस्य च भोजनम्

deyamārtasya śayanaṃ sthitaśrāntasya cāsanamtṛṣitasya ca pānīyaṃ kṣudhitasya ca bhojanam

चक्षुर्दद्यान्मनो दद्याद्वाचं दद्याच्च सूनृताम्प्रत्युद्गम्याभिगमनं कुर्यान्न्यायेन चार्चनम्

cakṣurdadyānmano dadyādvācaṃ dadyācca sūnṛtāmpratyudgamyābhigamanaṃ kuryānnyāyena cārcanam

अघिहोत्रमनड्वांश्च ज्ञातयोऽतिथिबान्धवाःपुत्रदारभृताश्चैव निर्दहेयुरपूजिताः

aghihotramanaḍvāṃśca jñātayo'tithibāndhavāḥputradārabhṛtāścaiva nirdaheyurapūjitāḥ

नात्मार्थं पाचयेदन्नं न वृथा घातयेत्पशून्न च तत्स्वयमश्नीयाद्विधिवद्यन्न निर्वपेत्

nātmārthaṃ pācayedannaṃ na vṛthā ghātayetpaśūnna ca tatsvayamaśnīyādvidhivadyanna nirvapet

श्वभ्यश्च श्वपचेभ्यश्च वयोभ्यश्चावपेद्भुविवैश्वदेवं हि नामैतत्सायंप्रातर्विधीयते

śvabhyaśca śvapacebhyaśca vayobhyaścāvapedbhuvivaiśvadevaṃ hi nāmaitatsāyaṃprātarvidhīyate

विघसाशी भवेत्तस्मान्नित्यं चामृतभोजनःविघसं भृत्यशेषं तु यज्ञशेषं तथामृतम्

vighasāśī bhavettasmānnityaṃ cāmṛtabhojanaḥvighasaṃ bhṛtyaśeṣaṃ tu yajñaśeṣaṃ tathāmṛtam

एतां यो वर्तते वृत्तिं वर्तमानो गृहाश्रमेतस्य धर्मं परं प्राहुः कथं वा विप्र मन्यसे

etāṃ yo vartate vṛttiṃ vartamāno gṛhāśrametasya dharmaṃ paraṃ prāhuḥ kathaṃ vā vipra manyase

शौनक उवाच · śaunaka uvāca

अहो बत महत्कष्टं विपरीतमिदं जगत्येनापत्रपते साधुरसाधुस्तेन तुष्यति

aho bata mahatkaṣṭaṃ viparītamidaṃ jagatyenāpatrapate sādhurasādhustena tuṣyati

शिश्नोदरकृतेऽप्राज्ञः करोति विघसं बहुमोहरागसमाक्रान्त इन्द्रियार्थवशानुगः

śiśnodarakṛte'prājñaḥ karoti vighasaṃ bahumoharāgasamākrānta indriyārthavaśānugaḥ

ह्रियते बुध्यमानोऽपि नरो हारिभिरिन्द्रियैःविमूढसंज्ञो दुष्टाश्वैरुद्भ्रान्तैरिव सारथिः

hriyate budhyamāno'pi naro hāribhirindriyaiḥvimūḍhasaṃjño duṣṭāśvairudbhrāntairiva sārathiḥ

षडिन्द्रियाणि विषयं समागच्छन्ति वै यदातदा प्रादुर्भवत्येषां पूर्वसंकल्पजं मनः

ṣaḍindriyāṇi viṣayaṃ samāgacchanti vai yadātadā prādurbhavatyeṣāṃ pūrvasaṃkalpajaṃ manaḥ

मनो यस्येन्द्रियग्रामविषयं प्रति चोदितम्तस्यौत्सुक्यं संभवति प्रवृत्तिश्चोपजायते

mano yasyendriyagrāmaviṣayaṃ prati coditamtasyautsukyaṃ saṃbhavati pravṛttiścopajāyate

ततः संकल्पवीर्येण कामेन विषयेषुभिःविद्धः पतति लोभाग्नौ ज्योतिर्लोभात्पतंगवत्

tataḥ saṃkalpavīryeṇa kāmena viṣayeṣubhiḥviddhaḥ patati lobhāgnau jyotirlobhātpataṃgavat

ततो विहारैराहारैर्मोहितश्च विशां पतेमहामोहमुखे मग्नो नात्मानमवबुध्यते

tato vihārairāhārairmohitaśca viśāṃ patemahāmohamukhe magno nātmānamavabudhyate

एवं पतति संसारे तासु तास्विह योनिषुअविद्याकर्मतृष्णाभिर्भ्राम्यमाणोऽथ चक्रवत्

evaṃ patati saṃsāre tāsu tāsviha yoniṣuavidyākarmatṛṣṇābhirbhrāmyamāṇo'tha cakravat

ब्रह्मादिषु तृणान्तेषु हूतेषु परिवर्ततेजले भुवि तथाकाशे जायमानः पुनः पुनः

brahmādiṣu tṛṇānteṣu hūteṣu parivartatejale bhuvi tathākāśe jāyamānaḥ punaḥ punaḥ

अबुधानां गतिस्त्वेषा बुधानामपि मे शृणुये धर्मे श्रेयसि रता विमोक्षरतयो जनाः

abudhānāṃ gatistveṣā budhānāmapi me śṛṇuye dharme śreyasi ratā vimokṣaratayo janāḥ

यदिदं वेदवचनं कुरु कर्म त्यजेति चतस्माद्धर्मानिमान्सर्वान्नाभिमानात्समाचरेत्

yadidaṃ vedavacanaṃ kuru karma tyajeti catasmāddharmānimānsarvānnābhimānātsamācaret

इज्याध्ययनदानानि तपः सत्यं क्षमा दमःअलोभ इति मार्गोऽयं धर्मस्याष्टविधः स्मृतः

ijyādhyayanadānāni tapaḥ satyaṃ kṣamā damaḥalobha iti mārgo'yaṃ dharmasyāṣṭavidhaḥ smṛtaḥ

तत्र पूर्वश्चतुर्वर्गः पितृयानपथे स्थितःकर्तव्यमिति यत्कार्यं नाभिमानात्समाचरेत्

tatra pūrvaścaturvargaḥ pitṛyānapathe sthitaḥkartavyamiti yatkāryaṃ nābhimānātsamācaret

उत्तरो देवयानस्तु सद्भिराचरितः सदाअष्टाङ्गेनैव मार्गेण विशुद्धात्मा समाचरेत्

uttaro devayānastu sadbhirācaritaḥ sadāaṣṭāṅgenaiva mārgeṇa viśuddhātmā samācaret

सम्यक्संकल्पसंबन्धात्सम्यक्चेन्द्रियनिग्रहात्सम्यग्व्रतविशेषाच्च सम्यक्च गुरुसेवनात्

samyaksaṃkalpasaṃbandhātsamyakcendriyanigrahātsamyagvrataviśeṣācca samyakca gurusevanāt

सम्यगाहारयोगाच्च सम्यक्चाध्ययनागमात्सम्यक्कर्मोपसंन्यासात्सम्यक्चित्तनिरोधनात्एवं कर्माणि कुर्वन्ति संसारविजिगीषवः

samyagāhārayogācca samyakcādhyayanāgamātsamyakkarmopasaṃnyāsātsamyakcittanirodhanātevaṃ karmāṇi kurvanti saṃsāravijigīṣavaḥ

रागद्वेषविनिर्मुक्ता ऐश्वर्यं देवता गताःरुद्राः साध्यास्तथादित्या वसवोऽथाश्विनावपियोगैश्वर्येण संयुक्ता धारयन्ति प्रजा इमाः

rāgadveṣavinirmuktā aiśvaryaṃ devatā gatāḥrudrāḥ sādhyāstathādityā vasavo'thāśvināvapiyogaiśvaryeṇa saṃyuktā dhārayanti prajā imāḥ

तथा त्वमपि कौन्तेय शममास्थाय पुष्कलम्तपसा सिद्धिमन्विच्छ योगसिद्धिं च भारत

tathā tvamapi kaunteya śamamāsthāya puṣkalamtapasā siddhimanviccha yogasiddhiṃ ca bhārata

पितृमातृमयी सिद्धिः प्राप्ता कर्ममयी च तेतपसा सिद्धिमन्विच्छ द्विजानां भरणाय वै

pitṛmātṛmayī siddhiḥ prāptā karmamayī ca tetapasā siddhimanviccha dvijānāṃ bharaṇāya vai

सिद्धा हि यद्यदिच्छन्ति कुर्वते तदनुग्रहात्तस्मात्तपः समास्थाय कुरुष्वात्ममनोरथम्

siddhā hi yadyadicchanti kurvate tadanugrahāttasmāttapaḥ samāsthāya kuruṣvātmamanoratham