Parva.Adhyaya 3.215

मार्कण्डेय उवाच · mārkaṇḍeya uvāca

ऋषयस्तु महाघोरान्दृष्ट्वोत्पातान्पृथग्विधान्अकुर्वञ्शान्तिमुद्विग्ना लोकानां लोकभावनाः

ṛṣayastu mahāghorāndṛṣṭvotpātānpṛthagvidhānakurvañśāntimudvignā lokānāṃ lokabhāvanāḥ

निवसन्ति वने ये तु तस्मिंश्चैत्ररथे जनाःतेऽब्रुवन्नेष नोऽनर्थः पावकेनाहृतो महान्संगम्य षड्भिः पत्नीभिः सप्तर्षीणामिति स्म ह

nivasanti vane ye tu tasmiṃścaitrarathe janāḥte'bruvanneṣa no'narthaḥ pāvakenāhṛto mahānsaṃgamya ṣaḍbhiḥ patnībhiḥ saptarṣīṇāmiti sma ha

अपरे गरुडीमाहुस्त्वयानर्थोऽयमाहृतःयैर्दृष्टा सा तदा देवी तस्या रूपेण गच्छतीन तु तत्स्वाहया कर्म कृतं जानाति वै जनः

apare garuḍīmāhustvayānartho'yamāhṛtaḥyairdṛṣṭā sā tadā devī tasyā rūpeṇa gacchatīna tu tatsvāhayā karma kṛtaṃ jānāti vai janaḥ

सुपर्णी तु वचः श्रुत्वा ममायं तनयस्त्वितिउपगम्य शनैः स्कन्दमाहाहं जननी तव

suparṇī tu vacaḥ śrutvā mamāyaṃ tanayastvitiupagamya śanaiḥ skandamāhāhaṃ jananī tava

अथ सप्तर्षयः श्रुत्वा जातं पुत्रं महौजसम्तत्यजुः षट्तदा पत्नीर्विना देवीमरुन्धतीम्

atha saptarṣayaḥ śrutvā jātaṃ putraṃ mahaujasamtatyajuḥ ṣaṭtadā patnīrvinā devīmarundhatīm

षड्भिरेव तदा जातमाहुस्तद्वनवासिनःसप्तर्षीनाह च स्वाहा मम पुत्रोऽयमित्युतअहं जाने नैतदेवमिति राजन्पुनः पुनः

ṣaḍbhireva tadā jātamāhustadvanavāsinaḥsaptarṣīnāha ca svāhā mama putro'yamityutaahaṃ jāne naitadevamiti rājanpunaḥ punaḥ

विश्वामित्रस्तु कृत्वेष्टिं सप्तर्षीणां महामुनिःपावकं कामसंतप्तमदृष्टः पृष्ठतोऽन्वगात्तत्तेन निखिलं सर्वमवबुद्धं यथातथम्

viśvāmitrastu kṛtveṣṭiṃ saptarṣīṇāṃ mahāmuniḥpāvakaṃ kāmasaṃtaptamadṛṣṭaḥ pṛṣṭhato'nvagāttattena nikhilaṃ sarvamavabuddhaṃ yathātatham

विश्वामित्रस्तु प्रथमं कुमारं शरणं गतःस्तवं दिव्यं संप्रचक्रे महासेनस्य चापि सः

viśvāmitrastu prathamaṃ kumāraṃ śaraṇaṃ gataḥstavaṃ divyaṃ saṃpracakre mahāsenasya cāpi saḥ

मङ्गलानि च सर्वाणि कौमाराणि त्रयोदशजातकर्मादिकास्तस्य क्रियाश्चक्रे महामुनिः

maṅgalāni ca sarvāṇi kaumārāṇi trayodaśajātakarmādikāstasya kriyāścakre mahāmuniḥ

षड्वक्त्रस्य तु माहात्म्यं कुक्कुटस्य च साधनम्शक्त्या देव्याः साधनं च तथा पारिषदामपि

ṣaḍvaktrasya tu māhātmyaṃ kukkuṭasya ca sādhanamśaktyā devyāḥ sādhanaṃ ca tathā pāriṣadāmapi

विश्वामित्रश्चकारैतत्कर्म लोकहिताय वैतस्मादृषिः कुमारस्य विश्वामित्रोऽभवत्प्रियः

viśvāmitraścakāraitatkarma lokahitāya vaitasmādṛṣiḥ kumārasya viśvāmitro'bhavatpriyaḥ

अन्वजानाच्च स्वाहाया रूपान्यत्वं महामुनिःअब्रवीच्च मुनीन्सर्वान्नापराध्यन्ति वै स्त्रियःश्रुत्वा तु तत्त्वतस्तस्मात्ते पत्नीः सर्वतोऽत्यजन्

anvajānācca svāhāyā rūpānyatvaṃ mahāmuniḥabravīcca munīnsarvānnāparādhyanti vai striyaḥśrutvā tu tattvatastasmātte patnīḥ sarvato'tyajan

स्कन्दं श्रुत्वा ततो देवा वासवं सहिताब्रुवन्अविषह्यबलं स्कन्दं जहि शक्राशु माचिरम्

skandaṃ śrutvā tato devā vāsavaṃ sahitābruvanaviṣahyabalaṃ skandaṃ jahi śakrāśu māciram

यदि वा न निहंस्येनमद्येन्द्रोऽयं भविष्यतित्रैलोक्यं संनिगृह्यास्मांस्त्वां च शक्र महाबलः

yadi vā na nihaṃsyenamadyendro'yaṃ bhaviṣyatitrailokyaṃ saṃnigṛhyāsmāṃstvāṃ ca śakra mahābalaḥ

स तानुवाच व्यथितो बालोऽयं सुमहाबलःस्रष्टारमपि लोकानां युधि विक्रम्य नाशयेत्

sa tānuvāca vyathito bālo'yaṃ sumahābalaḥsraṣṭāramapi lokānāṃ yudhi vikramya nāśayet

सर्वास्त्वद्याभिगच्छन्तु स्कन्दं लोकस्य मातरःकामवीर्या घ्नन्तु चैनं तथेत्युक्त्वा च ता ययुः

sarvāstvadyābhigacchantu skandaṃ lokasya mātaraḥkāmavīryā ghnantu cainaṃ tathetyuktvā ca tā yayuḥ

तमप्रतिबलं दृष्ट्वा विषण्णवदनास्तु ताःअशक्योऽयं विचिन्त्यैवं तमेव शरणं ययुः

tamapratibalaṃ dṛṣṭvā viṣaṇṇavadanāstu tāḥaśakyo'yaṃ vicintyaivaṃ tameva śaraṇaṃ yayuḥ

ऊचुश्चापि त्वमस्माकं पुत्रोऽस्माभिर्धृतं जगत्अभिनन्दस्व नः सर्वाः प्रस्नुताः स्नेहविक्लवाः

ūcuścāpi tvamasmākaṃ putro'smābhirdhṛtaṃ jagatabhinandasva naḥ sarvāḥ prasnutāḥ snehaviklavāḥ

ताः संपूज्य महासेनः कामांश्चासां प्रदाय सःअपश्यदग्निमायान्तं पितरं बलिनां बली

tāḥ saṃpūjya mahāsenaḥ kāmāṃścāsāṃ pradāya saḥapaśyadagnimāyāntaṃ pitaraṃ balināṃ balī

स तु संपूजितस्तेन सह मातृगणेन हपरिवार्य महासेनं रक्षमाणः स्थितः स्थिरम्

sa tu saṃpūjitastena saha mātṛgaṇena haparivārya mahāsenaṃ rakṣamāṇaḥ sthitaḥ sthiram

सर्वासां या तु मातॄणां नारी क्रोधसमुद्भवाधात्री सा पुत्रवत्स्कन्दं शूलहस्ताभ्यरक्षत

sarvāsāṃ yā tu mātṝṇāṃ nārī krodhasamudbhavādhātrī sā putravatskandaṃ śūlahastābhyarakṣata

लोहितस्योदधेः कन्या क्रूरा लोहितभोजनापरिष्वज्य महासेनं पुत्रवत्पर्यरक्षत

lohitasyodadheḥ kanyā krūrā lohitabhojanāpariṣvajya mahāsenaṃ putravatparyarakṣata

अग्निर्भूत्वा नैगमेयश्छागवक्त्रो बहुप्रजःरमयामास शैलस्थं बालं क्रीडनकैरिव

agnirbhūtvā naigameyaśchāgavaktro bahuprajaḥramayāmāsa śailasthaṃ bālaṃ krīḍanakairiva