Parva.Adhyaya 3.230

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततस्ते सहिताः सर्वे दुर्योधनमुपागमन्अब्रुवंश्च महाराज यदूचुः कौरवं प्रति

tataste sahitāḥ sarve duryodhanamupāgamanabruvaṃśca mahārāja yadūcuḥ kauravaṃ prati

गन्धर्वैर्वारिते सैन्ये धार्तराष्ट्रः प्रतापवान्अमर्षपूर्णः सैन्यानि प्रत्यभाषत भारत

gandharvairvārite sainye dhārtarāṣṭraḥ pratāpavānamarṣapūrṇaḥ sainyāni pratyabhāṣata bhārata

शासतैनानधर्मज्ञान्मम विप्रियकारिणःयदि प्रक्रीडितो देवैः सर्वैः सह शतक्रतुः

śāsatainānadharmajñānmama vipriyakāriṇaḥyadi prakrīḍito devaiḥ sarvaiḥ saha śatakratuḥ

दुर्योधनवचः श्रुत्वा धार्तराष्ट्रा महाबलाःसर्व एवाभिसंनद्धा योधाश्चापि सहस्रशः

duryodhanavacaḥ śrutvā dhārtarāṣṭrā mahābalāḥsarva evābhisaṃnaddhā yodhāścāpi sahasraśaḥ

ततः प्रमथ्य गन्धर्वांस्तद्वनं विविशुर्बलात्सिंहनादेन महता पूरयन्तो दिशो दश

tataḥ pramathya gandharvāṃstadvanaṃ viviśurbalātsiṃhanādena mahatā pūrayanto diśo daśa

ततोऽपरैरवार्यन्त गन्धर्वैः कुरुसैनिकाःते वार्यमाणा गन्धर्वैः साम्नैव वसुधाधिपताननादृत्य गन्धर्वांस्तद्वनं विविशुर्महत्

tato'parairavāryanta gandharvaiḥ kurusainikāḥte vāryamāṇā gandharvaiḥ sāmnaiva vasudhādhipatānanādṛtya gandharvāṃstadvanaṃ viviśurmahat

यदा वाचा न तिष्ठन्ति धार्तराष्ट्राः सराजकाःततस्ते खेचराः सर्वे चित्रसेने न्यवेदयन्

yadā vācā na tiṣṭhanti dhārtarāṣṭrāḥ sarājakāḥtataste khecarāḥ sarve citrasene nyavedayan

गन्धर्वराजस्तान्सर्वानब्रवीत्कौरवान्प्रतिअनार्याञ्शासतेत्येवं चित्रसेनोऽत्यमर्षणः

gandharvarājastānsarvānabravītkauravānpratianāryāñśāsatetyevaṃ citraseno'tyamarṣaṇaḥ

अनुज्ञातास्तु गन्धर्वाश्चित्रसेनेन भारतप्रगृहीतायुधाः सर्वे धार्तराष्ट्रानभिद्रवन्

anujñātāstu gandharvāścitrasenena bhāratapragṛhītāyudhāḥ sarve dhārtarāṣṭrānabhidravan

तान्दृष्ट्वा पततः शीघ्रान्गन्धर्वानुद्यतायुधान्सर्वे ते प्राद्रवन्संख्ये धार्तराष्ट्रस्य पश्यतः

tāndṛṣṭvā patataḥ śīghrāngandharvānudyatāyudhānsarve te prādravansaṃkhye dhārtarāṣṭrasya paśyataḥ

तान्दृष्ट्वा द्रवतः सर्वान्धार्तराष्ट्रान्पराङ्मुखान्वैकर्तनस्तदा वीरो नासीत्तत्र पराङ्मुखः

tāndṛṣṭvā dravataḥ sarvāndhārtarāṣṭrānparāṅmukhānvaikartanastadā vīro nāsīttatra parāṅmukhaḥ

आपतन्तीं तु संप्रेक्ष्य गन्धर्वाणां महाचमूम्महता शरवर्षेण राधेयः प्रत्यवारयत्

āpatantīṃ tu saṃprekṣya gandharvāṇāṃ mahācamūmmahatā śaravarṣeṇa rādheyaḥ pratyavārayat

क्षुरप्रैर्विशिखैर्भल्लैर्वत्सदन्तैस्तथायसैःगन्धर्वाञ्शतशोऽभ्यघ्नँल्लघुत्वात्सूतनन्दनः

kṣuraprairviśikhairbhallairvatsadantaistathāyasaiḥgandharvāñśataśo'bhyaghnam̐llaghutvātsūtanandanaḥ

पातयन्नुत्तमाङ्गानि गन्धर्वाणां महारथःक्षणेन व्यधमत्सर्वां चित्रसेनस्य वाहिनीम्

pātayannuttamāṅgāni gandharvāṇāṃ mahārathaḥkṣaṇena vyadhamatsarvāṃ citrasenasya vāhinīm

ते वध्यमाना गन्धर्वाः सूतपुत्रेण धीमताभूय एवाभ्यवर्तन्त शतशोऽथ सहस्रशः

te vadhyamānā gandharvāḥ sūtaputreṇa dhīmatābhūya evābhyavartanta śataśo'tha sahasraśaḥ

गन्धर्वभूता पृथिवी क्षणेन समपद्यतआपतद्भिर्महावेगैश्चित्रसेनस्य सैनिकैः

gandharvabhūtā pṛthivī kṣaṇena samapadyataāpatadbhirmahāvegaiścitrasenasya sainikaiḥ

अथ दुर्योधनो राजा शकुनिश्चापि सौबलःदुःशासनो विकर्णश्च ये चान्ये धृतराष्ट्रजाःन्यहनंस्तत्तदा सैन्यं रथैर्गरुडनिस्वनैः

atha duryodhano rājā śakuniścāpi saubalaḥduḥśāsano vikarṇaśca ye cānye dhṛtarāṣṭrajāḥnyahanaṃstattadā sainyaṃ rathairgaruḍanisvanaiḥ

भूयश्च योधयामासुः कृत्वा कर्णमथाग्रतःमहता रथघोषेण हयचारेण चाप्युतवैकर्तनं परीप्सन्तो गन्धर्वान्समवारयन्

bhūyaśca yodhayāmāsuḥ kṛtvā karṇamathāgrataḥmahatā rathaghoṣeṇa hayacāreṇa cāpyutavaikartanaṃ parīpsanto gandharvānsamavārayan

ततः संन्यपतन्सर्वे गन्धर्वाः कौरवैः सहतदा सुतुमुलं युद्धमभवल्लोमहर्षणम्

tataḥ saṃnyapatansarve gandharvāḥ kauravaiḥ sahatadā sutumulaṃ yuddhamabhavallomaharṣaṇam

ततस्ते मृदवोऽभूवन्गन्धर्वाः शरपीडिताःउच्चुक्रुशुश्च कौरव्या गन्धर्वान्प्रेक्ष्य पीडितान्

tataste mṛdavo'bhūvangandharvāḥ śarapīḍitāḥuccukruśuśca kauravyā gandharvānprekṣya pīḍitān

गन्धर्वांस्त्रासितान्दृष्ट्वा चित्रसेनोऽत्यमर्षणःउत्पपातासनात्क्रुद्धो वधे तेषां समाहितः

gandharvāṃstrāsitāndṛṣṭvā citraseno'tyamarṣaṇaḥutpapātāsanātkruddho vadhe teṣāṃ samāhitaḥ

ततो मायास्त्रमास्थाय युयुधे चित्रमार्गवित्तयामुह्यन्त कौरव्याश्चित्रसेनस्य मायया

tato māyāstramāsthāya yuyudhe citramārgavittayāmuhyanta kauravyāścitrasenasya māyayā

एकैको हि तदा योधो धार्तराष्ट्रस्य भारतपर्यवर्तत गन्धर्वैर्दशभिर्दशभिः सह

ekaiko hi tadā yodho dhārtarāṣṭrasya bhārataparyavartata gandharvairdaśabhirdaśabhiḥ saha

ततः संपीड्यमानास्ते बलेन महता तदाप्राद्रवन्त रणे भीता यत्र राजा युधिष्ठिरः

tataḥ saṃpīḍyamānāste balena mahatā tadāprādravanta raṇe bhītā yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ

भज्यमानेष्वनीकेषु धार्तराष्ट्रेषु सर्वशःकर्णो वैकर्तनो राजंस्तस्थौ गिरिरिवाचलः

bhajyamāneṣvanīkeṣu dhārtarāṣṭreṣu sarvaśaḥkarṇo vaikartano rājaṃstasthau giririvācalaḥ

दुर्योधनश्च कर्णश्च शकुनिश्चापि सौबलःगन्धर्वान्योधयां चक्रुः समरे भृशविक्षताः

duryodhanaśca karṇaśca śakuniścāpi saubalaḥgandharvānyodhayāṃ cakruḥ samare bhṛśavikṣatāḥ

सर्व एव तु गन्धर्वाः शतशोऽथ सहस्रशःजिघांसमानाः सहिताः कर्णमभ्यद्रवन्रणे

sarva eva tu gandharvāḥ śataśo'tha sahasraśaḥjighāṃsamānāḥ sahitāḥ karṇamabhyadravanraṇe

असिभिः पट्टिशैः शूलैर्गदाभिश्च महाबलाःसूतपुत्रं जिघांसन्तः समन्तात्पर्यवारयन्

asibhiḥ paṭṭiśaiḥ śūlairgadābhiśca mahābalāḥsūtaputraṃ jighāṃsantaḥ samantātparyavārayan

अन्येऽस्य युगमच्छिन्दन्ध्वजमन्ये न्यपातयन्ईषामन्ये हयानन्ये सूतमन्ये न्यपातयन्

anye'sya yugamacchindandhvajamanye nyapātayanīṣāmanye hayānanye sūtamanye nyapātayan

अन्ये छत्रं वरूथं च बन्धुरं च तथापरेगन्धर्वा बहुसाहस्राः खण्डशोऽभ्यहनन्रथम्

anye chatraṃ varūthaṃ ca bandhuraṃ ca tathāparegandharvā bahusāhasrāḥ khaṇḍaśo'bhyahananratham

ततो रथादवप्लुत्य सूतपुत्रोऽसिचर्मभृत्विकर्णरथमास्थाय मोक्षायाश्वानचोदयत्

tato rathādavaplutya sūtaputro'sicarmabhṛtvikarṇarathamāsthāya mokṣāyāśvānacodayat