Parva.Adhyaya 3.256

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

जयद्रथस्तु संप्रेक्ष्य भ्रातरावुद्यतायुधौप्राद्रवत्तूर्णमव्यग्रो जीवितेप्सुः सुदुःखितः

jayadrathastu saṃprekṣya bhrātarāvudyatāyudhauprādravattūrṇamavyagro jīvitepsuḥ suduḥkhitaḥ

तं भीमसेनो धावन्तमवतीर्य रथाद्बलीअभिद्रुत्य निजग्राह केशपक्षेऽत्यमर्षणः

taṃ bhīmaseno dhāvantamavatīrya rathādbalīabhidrutya nijagrāha keśapakṣe'tyamarṣaṇaḥ

समुद्यम्य च तं रोषान्निष्पिपेष महीतलेगले गृहीत्वा राजानं ताडयामास चैव ह

samudyamya ca taṃ roṣānniṣpipeṣa mahītalegale gṛhītvā rājānaṃ tāḍayāmāsa caiva ha

पुनः संजीवमानस्य तस्योत्पतितुमिच्छतःपदा मूर्ध्नि महाबाहुः प्राहरद्विलपिष्यतः

punaḥ saṃjīvamānasya tasyotpatitumicchataḥpadā mūrdhni mahābāhuḥ prāharadvilapiṣyataḥ

तस्य जानुं ददौ भीमो जघ्ने चैनमरत्निनास मोहमगमद्राजा प्रहारवरपीडितः

tasya jānuṃ dadau bhīmo jaghne cainamaratnināsa mohamagamadrājā prahāravarapīḍitaḥ

विरोषं भीमसेनं तु वारयामास फल्गुनःदुःशलायाः कृते राजा यत्तदाहेति कौरव

viroṣaṃ bhīmasenaṃ tu vārayāmāsa phalgunaḥduḥśalāyāḥ kṛte rājā yattadāheti kaurava

भीमसेन उवाच · bhīmasena uvāca

नायं पापसमाचारो मत्तो जीवितुमर्हतिद्रौपद्यास्तदनर्हायाः परिक्लेष्टा नराधमः

nāyaṃ pāpasamācāro matto jīvitumarhatidraupadyāstadanarhāyāḥ parikleṣṭā narādhamaḥ

किं नु शक्यं मया कर्तुं यद्राजा सततं घृणीत्वं च बालिशया बुद्ध्या सदैवास्मान्प्रबाधसे

kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ yadrājā satataṃ ghṛṇītvaṃ ca bāliśayā buddhyā sadaivāsmānprabādhase

एवमुक्त्वा सटास्तस्य पञ्च चक्रे वृकोदरःअर्धचन्द्रेण बाणेन किंचिदब्रुवतस्तदा

evamuktvā saṭāstasya pañca cakre vṛkodaraḥardhacandreṇa bāṇena kiṃcidabruvatastadā

विकल्पयित्वा राजानं ततः प्राह वृकोदरःजीवितुं चेच्छसे मूढ हेतुं मे गदतः शृणु

vikalpayitvā rājānaṃ tataḥ prāha vṛkodaraḥjīvituṃ cecchase mūḍha hetuṃ me gadataḥ śṛṇu

दासोऽस्मीति त्वया वाच्यं संसत्सु च सभासु चएवं ते जीवितं दद्यामेष युद्धजितो विधिः

dāso'smīti tvayā vācyaṃ saṃsatsu ca sabhāsu caevaṃ te jīvitaṃ dadyāmeṣa yuddhajito vidhiḥ

एवमस्त्विति तं राजा कृच्छ्रप्राणो जयद्रथःप्रोवाच पुरुषव्याघ्रं भीममाहवशोभिनम्

evamastviti taṃ rājā kṛcchraprāṇo jayadrathaḥprovāca puruṣavyāghraṃ bhīmamāhavaśobhinam

तत एनं विचेष्टन्तं बद्ध्वा पार्थो वृकोदरःरथमारोपयामास विसंज्ञं पांसुगुण्ठितम्

tata enaṃ viceṣṭantaṃ baddhvā pārtho vṛkodaraḥrathamāropayāmāsa visaṃjñaṃ pāṃsuguṇṭhitam

ततस्तं रथमास्थाय भीमः पार्थानुगस्तदाअभ्येत्याश्रममध्यस्थमभ्यगच्छद्युधिष्ठिरम्

tatastaṃ rathamāsthāya bhīmaḥ pārthānugastadāabhyetyāśramamadhyasthamabhyagacchadyudhiṣṭhiram

दर्शयामास भीमस्तु तदवस्थं जयद्रथम्तं राजा प्राहसद्दृष्ट्वा मुच्यतामिति चाब्रवीत्

darśayāmāsa bhīmastu tadavasthaṃ jayadrathamtaṃ rājā prāhasaddṛṣṭvā mucyatāmiti cābravīt

राजानं चाब्रवीद्भीमो द्रौपद्यै कथयेति वैदासभावं गतो ह्येष पाण्डूनां पापचेतनः

rājānaṃ cābravīdbhīmo draupadyai kathayeti vaidāsabhāvaṃ gato hyeṣa pāṇḍūnāṃ pāpacetanaḥ

तमुवाच ततो ज्येष्ठो भ्राता सप्रणयं वचःमुञ्चैनमधमाचारं प्रमाणं यदि ते वयम्

tamuvāca tato jyeṣṭho bhrātā sapraṇayaṃ vacaḥmuñcainamadhamācāraṃ pramāṇaṃ yadi te vayam

द्रौपदी चाब्रवीद्भीममभिप्रेक्ष्य युधिष्ठिरम्दासोऽयं मुच्यतां राज्ञस्त्वया पञ्चसटः कृतः

draupadī cābravīdbhīmamabhiprekṣya yudhiṣṭhiramdāso'yaṃ mucyatāṃ rājñastvayā pañcasaṭaḥ kṛtaḥ

स मुक्तोऽभ्येत्य राजानमभिवाद्य युधिष्ठिरम्ववन्दे विह्वलो राजा तांश्च सर्वान्मुनींस्तदा

sa mukto'bhyetya rājānamabhivādya yudhiṣṭhiramvavande vihvalo rājā tāṃśca sarvānmunīṃstadā

तमुवाच घृणी राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरःतथा जयद्रथं दृष्ट्वा गृहीतं सव्यसाचिना

tamuvāca ghṛṇī rājā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥtathā jayadrathaṃ dṛṣṭvā gṛhītaṃ savyasācinā

अदासो गच्छ मुक्तोऽसि मैवं कार्षीः पुनः क्वचित्स्त्रीकामुक धिगस्तु त्वां क्षुद्रः क्षुद्रसहायवान्एवंविधं हि कः कुर्यात्त्वदन्यः पुरुषाधमः

adāso gaccha mukto'si maivaṃ kārṣīḥ punaḥ kvacitstrīkāmuka dhigastu tvāṃ kṣudraḥ kṣudrasahāyavānevaṃvidhaṃ hi kaḥ kuryāttvadanyaḥ puruṣādhamaḥ

गतसत्त्वमिव ज्ञात्वा कर्तारमशुभस्य तम्संप्रेक्ष्य भरतश्रेष्ठः कृपां चक्रे नराधिपः

gatasattvamiva jñātvā kartāramaśubhasya tamsaṃprekṣya bharataśreṣṭhaḥ kṛpāṃ cakre narādhipaḥ

धर्मे ते वर्धतां बुद्धिर्मा चाधर्मे मनः कृथाःसाश्वः सरथपादातः स्वस्ति गच्छ जयद्रथ

dharme te vardhatāṃ buddhirmā cādharme manaḥ kṛthāḥsāśvaḥ sarathapādātaḥ svasti gaccha jayadratha

एवमुक्तस्तु सव्रीडं तूष्णीं किंचिदवाङ्मुखःजगाम राजा दुःखार्तो गङ्गाद्वाराय भारत

evamuktastu savrīḍaṃ tūṣṇīṃ kiṃcidavāṅmukhaḥjagāma rājā duḥkhārto gaṅgādvārāya bhārata

स देवं शरणं गत्वा विरूपाक्षमुमापतिम्तपश्चचार विपुलं तस्य प्रीतो वृषध्वजः

sa devaṃ śaraṇaṃ gatvā virūpākṣamumāpatimtapaścacāra vipulaṃ tasya prīto vṛṣadhvajaḥ

बलिं स्वयं प्रत्यगृह्णात्प्रीयमाणस्त्रिलोचनःवरं चास्मै ददौ देवः स च जग्राह तच्छृणु

baliṃ svayaṃ pratyagṛhṇātprīyamāṇastrilocanaḥvaraṃ cāsmai dadau devaḥ sa ca jagrāha tacchṛṇu

समस्तान्सरथान्पञ्च जयेयं युधि पाण्डवान्इति राजाब्रवीद्देवं नेति देवस्तमब्रवीत्

samastānsarathānpañca jayeyaṃ yudhi pāṇḍavāniti rājābravīddevaṃ neti devastamabravīt

अजय्यांश्चाप्यवध्यांश्च वारयिष्यसि तान्युधिऋतेऽर्जुनं महाबाहुं देवैरपि दुरासदम्

ajayyāṃścāpyavadhyāṃśca vārayiṣyasi tānyudhiṛte'rjunaṃ mahābāhuṃ devairapi durāsadam

यमाहुरजितं देवं शङ्खचक्रगदाधरम्प्रधानः सोऽस्त्रविदुषां तेन कृष्णेन रक्ष्यते

yamāhurajitaṃ devaṃ śaṅkhacakragadādharampradhānaḥ so'straviduṣāṃ tena kṛṣṇena rakṣyate

एवमुक्तस्तु नृपतिः स्वमेव भवनं ययौपाण्डवाश्च वने तस्मिन्न्यवसन्काम्यके तदा

evamuktastu nṛpatiḥ svameva bhavanaṃ yayaupāṇḍavāśca vane tasminnyavasankāmyake tadā