Parva.Adhyaya 3.294

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

देवराजमनुप्राप्तं ब्राह्मणच्छद्मना वृषःदृष्ट्वा स्वागतमित्याह न बुबोधास्य मानसम्

devarājamanuprāptaṃ brāhmaṇacchadmanā vṛṣaḥdṛṣṭvā svāgatamityāha na bubodhāsya mānasam

हिरण्यकण्ठीः प्रमदा ग्रामान्वा बहुगोकुलान्किं ददानीति तं विप्रमुवाचाधिरथिस्ततः

hiraṇyakaṇṭhīḥ pramadā grāmānvā bahugokulānkiṃ dadānīti taṃ vipramuvācādhirathistataḥ

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

हिरण्यकण्ठ्यः प्रमदा यच्चान्यत्प्रीतिवर्धनम्नाहं दत्तमिहेच्छामि तदर्थिभ्यः प्रदीयताम्

hiraṇyakaṇṭhyaḥ pramadā yaccānyatprītivardhanamnāhaṃ dattamihecchāmi tadarthibhyaḥ pradīyatām

यदेतत्सहजं वर्म कुण्डले च तवानघएतदुत्कृत्य मे देहि यदि सत्यव्रतो भवान्

yadetatsahajaṃ varma kuṇḍale ca tavānaghaetadutkṛtya me dehi yadi satyavrato bhavān

एतदिच्छाम्यहं क्षिप्रं त्वया दत्तं परंतपएष मे सर्वलाभानां लाभः परमको मतः

etadicchāmyahaṃ kṣipraṃ tvayā dattaṃ paraṃtapaeṣa me sarvalābhānāṃ lābhaḥ paramako mataḥ

कर्ण उवाच · karṇa uvāca

अवनिं प्रमदा गाश्च निर्वापं बहुवार्षिकम्तत्ते विप्र प्रदास्यामि न तु वर्म न कुण्डले

avaniṃ pramadā gāśca nirvāpaṃ bahuvārṣikamtatte vipra pradāsyāmi na tu varma na kuṇḍale

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवं बहुविधैर्वाक्यैर्याच्यमानः स तु द्विजःकर्णेन भरतश्रेष्ठ नान्यं वरमयाचत

evaṃ bahuvidhairvākyairyācyamānaḥ sa tu dvijaḥkarṇena bharataśreṣṭha nānyaṃ varamayācata

सान्त्वितश्च यथाशक्ति पूजितश्च यथाविधिनैवान्यं स द्विजश्रेष्ठः कामयामास वै वरम्

sāntvitaśca yathāśakti pūjitaśca yathāvidhinaivānyaṃ sa dvijaśreṣṭhaḥ kāmayāmāsa vai varam

यदा नान्यं प्रवृणुते वरं वै द्विजसत्तमःतदैनमब्रवीद्भूयो राधेयः प्रहसन्निव

yadā nānyaṃ pravṛṇute varaṃ vai dvijasattamaḥtadainamabravīdbhūyo rādheyaḥ prahasanniva

सहजं वर्म मे विप्र कुण्डले चामृतोद्भवेतेनावध्योऽस्मि लोकेषु ततो नैतद्ददाम्यहम्

sahajaṃ varma me vipra kuṇḍale cāmṛtodbhavetenāvadhyo'smi lokeṣu tato naitaddadāmyaham

विशालं पृथिवीराज्यं क्षेमं निहतकण्टकम्प्रतिगृह्णीष्व मत्तस्त्वं साधु ब्राह्मणपुंगव

viśālaṃ pṛthivīrājyaṃ kṣemaṃ nihatakaṇṭakampratigṛhṇīṣva mattastvaṃ sādhu brāhmaṇapuṃgava

कुण्डलाभ्यां विमुक्तोऽहं वर्मणा सहजेन चगमनीयो भविष्यामि शत्रूणां द्विजसत्तम

kuṇḍalābhyāṃ vimukto'haṃ varmaṇā sahajena cagamanīyo bhaviṣyāmi śatrūṇāṃ dvijasattama

यदा नान्यं वरं वव्रे भगवान्पाकशासनःततः प्रहस्य कर्णस्तं पुनरित्यब्रवीद्वचः

yadā nānyaṃ varaṃ vavre bhagavānpākaśāsanaḥtataḥ prahasya karṇastaṃ punarityabravīdvacaḥ

विदितो देवदेवेश प्रागेवासि मम प्रभोन तु न्याय्यं मया दातुं तव शक्र वृथा वरम्

vidito devadeveśa prāgevāsi mama prabhona tu nyāyyaṃ mayā dātuṃ tava śakra vṛthā varam

त्वं हि देवेश्वरः साक्षात्त्वया देयो वरो ममअन्येषां चैव भूतानामीश्वरो ह्यसि भूतकृत्

tvaṃ hi deveśvaraḥ sākṣāttvayā deyo varo mamaanyeṣāṃ caiva bhūtānāmīśvaro hyasi bhūtakṛt

यदि दास्यामि ते देव कुण्डले कवचं तथावध्यतामुपयास्यामि त्वं च शक्रावहास्यताम्

yadi dāsyāmi te deva kuṇḍale kavacaṃ tathāvadhyatāmupayāsyāmi tvaṃ ca śakrāvahāsyatām

तस्माद्विनिमयं कृत्वा कुण्डले वर्म चोत्तमम्हरस्व शक्र कामं मे न दद्यामहमन्यथा

tasmādvinimayaṃ kṛtvā kuṇḍale varma cottamamharasva śakra kāmaṃ me na dadyāmahamanyathā

शक्र उवाच · śakra uvāca

विदितोऽहं रवेः पूर्वमायन्नेव तवान्तिकम्तेन ते सर्वमाख्यातमेवमेतन्न संशयः

vidito'haṃ raveḥ pūrvamāyanneva tavāntikamtena te sarvamākhyātamevametanna saṃśayaḥ

काममस्तु तथा तात तव कर्ण यथेच्छसिवर्जयित्वा तु मे वज्रं प्रवृणीष्व यदिच्छसि

kāmamastu tathā tāta tava karṇa yathecchasivarjayitvā tu me vajraṃ pravṛṇīṣva yadicchasi

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततः कर्णः प्रहृष्टस्तु उपसंगम्य वासवम्अमोघां शक्तिमभ्येत्य वव्रे संपूर्णमानसः

tataḥ karṇaḥ prahṛṣṭastu upasaṃgamya vāsavamamoghāṃ śaktimabhyetya vavre saṃpūrṇamānasaḥ

कर्ण उवाच · karṇa uvāca

वर्मणा कुण्डलाभ्यां च शक्तिं मे देहि वासवअमोघां शत्रुसंघानां घातनीं पृतनामुखे

varmaṇā kuṇḍalābhyāṃ ca śaktiṃ me dehi vāsavaamoghāṃ śatrusaṃghānāṃ ghātanīṃ pṛtanāmukhe

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततः संचिन्त्य मनसा मुहूर्तमिव वासवःशक्त्यर्थं पृथिवीपाल कर्णं वाक्यमथाब्रवीत्

tataḥ saṃcintya manasā muhūrtamiva vāsavaḥśaktyarthaṃ pṛthivīpāla karṇaṃ vākyamathābravīt

कुण्डले मे प्रयच्छस्व वर्म चैव शरीरजम्गृहाण कर्ण शक्तिं त्वमनेन समयेन मे

kuṇḍale me prayacchasva varma caiva śarīrajamgṛhāṇa karṇa śaktiṃ tvamanena samayena me

अमोघा हन्ति शतशः शत्रून्मम करच्युतापुनश्च पाणिमभ्येति मम दैत्यान्विनिघ्नतः

amoghā hanti śataśaḥ śatrūnmama karacyutāpunaśca pāṇimabhyeti mama daityānvinighnataḥ

सेयं तव करं प्राप्य हत्वैकं रिपुमूर्जितम्गर्जन्तं प्रतपन्तं च मामेवैष्यति सूतज

seyaṃ tava karaṃ prāpya hatvaikaṃ ripumūrjitamgarjantaṃ pratapantaṃ ca māmevaiṣyati sūtaja

कर्ण उवाच · karṇa uvāca

एकमेवाहमिच्छामि रिपुं हन्तुं महाहवेगर्जन्तं प्रतपन्तं च यतो मम भयं भवेत्

ekamevāhamicchāmi ripuṃ hantuṃ mahāhavegarjantaṃ pratapantaṃ ca yato mama bhayaṃ bhavet

इन्द्र उवाच · indra uvāca

एकं हनिष्यसि रिपुं गर्जन्तं बलिनं रणेत्वं तु यं प्रार्थयस्येकं रक्ष्यते स महात्मना

ekaṃ haniṣyasi ripuṃ garjantaṃ balinaṃ raṇetvaṃ tu yaṃ prārthayasyekaṃ rakṣyate sa mahātmanā

यमाहुर्वेदविद्वांसो वराहमजितं हरिम्नारायणमचिन्त्यं च तेन कृष्णेन रक्ष्यते

yamāhurvedavidvāṃso varāhamajitaṃ harimnārāyaṇamacintyaṃ ca tena kṛṣṇena rakṣyate

कर्ण उवाच · karṇa uvāca

एवमप्यस्तु भगवन्नेकवीरवधे ममअमोघा प्रवरा शक्तिर्येन हन्यां प्रतापिनम्

evamapyastu bhagavannekavīravadhe mamaamoghā pravarā śaktiryena hanyāṃ pratāpinam

उत्कृत्य तु प्रदास्यामि कुण्डले कवचं च तेनिकृत्तेषु च गात्रेषु न मे बीभत्सता भवेत्

utkṛtya tu pradāsyāmi kuṇḍale kavacaṃ ca tenikṛtteṣu ca gātreṣu na me bībhatsatā bhavet

इन्द्र उवाच · indra uvāca

न ते बीभत्सता कर्ण भविष्यति कथंचनव्रणश्चापि न गात्रेषु यस्त्वं नानृतमिच्छसि

na te bībhatsatā karṇa bhaviṣyati kathaṃcanavraṇaścāpi na gātreṣu yastvaṃ nānṛtamicchasi

यादृशस्ते पितुर्वर्णस्तेजश्च वदतां वरतादृशेनैव वर्णेन त्वं कर्ण भविता पुनः

yādṛśaste piturvarṇastejaśca vadatāṃ varatādṛśenaiva varṇena tvaṃ karṇa bhavitā punaḥ

विद्यमानेषु शस्त्रेषु यद्यमोघामसंशयेप्रमत्तो मोक्ष्यसे चापि त्वय्येवैषा पतिष्यति

vidyamāneṣu śastreṣu yadyamoghāmasaṃśayepramatto mokṣyase cāpi tvayyevaiṣā patiṣyati

कर्ण उवाच · karṇa uvāca

संशयं परमं प्राप्य विमोक्ष्ये वासवीमिमाम्यथा मामात्थ शक्र त्वं सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

saṃśayaṃ paramaṃ prāpya vimokṣye vāsavīmimāmyathā māmāttha śakra tvaṃ satyametadbravīmi te

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततः शक्तिं प्रज्वलितां प्रतिगृह्य विशां पतेशस्त्रं गृहीत्वा निशितं सर्वगात्राण्यकृन्तत

tataḥ śaktiṃ prajvalitāṃ pratigṛhya viśāṃ pateśastraṃ gṛhītvā niśitaṃ sarvagātrāṇyakṛntata

ततो देवा मानवा दानवाश्च; निकृन्तन्तं कर्णमात्मानमेवम्दृष्ट्वा सर्वे सिद्धसंघाश्च नेदु;र्न ह्यस्यासीद्दुःखजो वै विकारः

tato devā mānavā dānavāśca; nikṛntantaṃ karṇamātmānamevamdṛṣṭvā sarve siddhasaṃghāśca nedu;rna hyasyāsīdduḥkhajo vai vikāraḥ

ततो दिव्या दुन्दुभयः प्रणेदुः; पपातोच्चैः पुष्पवर्षं च दिव्यम्दृष्ट्वा कर्णं शस्त्रसंकृत्तगात्रं; मुहुश्चापि स्मयमानं नृवीरम्

tato divyā dundubhayaḥ praṇeduḥ; papātoccaiḥ puṣpavarṣaṃ ca divyamdṛṣṭvā karṇaṃ śastrasaṃkṛttagātraṃ; muhuścāpi smayamānaṃ nṛvīram

ततश्छित्त्वा कवचं दिव्यमङ्गा;त्तथैवार्द्रं प्रददौ वासवायतथोत्कृत्य प्रददौ कुण्डले ते; वैकर्तनः कर्मणा तेन कर्णः

tataśchittvā kavacaṃ divyamaṅgā;ttathaivārdraṃ pradadau vāsavāyatathotkṛtya pradadau kuṇḍale te; vaikartanaḥ karmaṇā tena karṇaḥ

ततः शक्रः प्रहसन्वञ्चयित्वा; कर्णं लोके यशसा योजयित्वाकृतं कार्यं पाण्डवानां हि मेने; ततः पश्चाद्दिवमेवोत्पपात

tataḥ śakraḥ prahasanvañcayitvā; karṇaṃ loke yaśasā yojayitvākṛtaṃ kāryaṃ pāṇḍavānāṃ hi mene; tataḥ paścāddivamevotpapāta

श्रुत्वा कर्णं मुषितं धार्तराष्ट्रा; दीनाः सर्वे भग्नदर्पा इवासन्तां चावस्थां गमितं सूतपुत्रं; श्रुत्वा पार्था जहृषुः काननस्थाः

śrutvā karṇaṃ muṣitaṃ dhārtarāṣṭrā; dīnāḥ sarve bhagnadarpā ivāsantāṃ cāvasthāṃ gamitaṃ sūtaputraṃ; śrutvā pārthā jahṛṣuḥ kānanasthāḥ

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

क्वस्था वीराः पाण्डवास्ते बभूवुः; कुतश्चैतच्छ्रुतवन्तः प्रियं तेकिं वाकार्षुर्द्वादशेऽब्दे व्यतीते; तन्मे सर्वं भगवान्व्याकरोतु

kvasthā vīrāḥ pāṇḍavāste babhūvuḥ; kutaścaitacchrutavantaḥ priyaṃ tekiṃ vākārṣurdvādaśe'bde vyatīte; tanme sarvaṃ bhagavānvyākarotu

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

लब्ध्वा कृष्णां सैन्धवं द्रावयित्वा; विप्रैः सार्धं काम्यकादाश्रमात्तेमार्कण्डेयाच्छ्रुतवन्तः पुराणं; देवर्षीणां चरितं विस्तरेण

labdhvā kṛṣṇāṃ saindhavaṃ drāvayitvā; vipraiḥ sārdhaṃ kāmyakādāśramāttemārkaṇḍeyācchrutavantaḥ purāṇaṃ; devarṣīṇāṃ caritaṃ vistareṇa

प्रत्याजग्मुः सरथाः सानुयात्राः; सर्वैः सार्धं सूदपौरोगवैश्चततः पुण्यं द्वैतवनं नृवीरा; निस्तीर्योग्रं वनवासं समग्रम्

pratyājagmuḥ sarathāḥ sānuyātrāḥ; sarvaiḥ sārdhaṃ sūdapaurogavaiścatataḥ puṇyaṃ dvaitavanaṃ nṛvīrā; nistīryograṃ vanavāsaṃ samagram