Mahabharata · 21 verses
Read this chapter as a bookयुधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca
असंशयं भारत सत्यमेत;द्यन्मा तुदन्वाक्यशल्यैः क्षिणोषिन त्वा विगर्हे प्रतिकूलमेत;न्ममानयाद्धि व्यसनं व आगात्
asaṃśayaṃ bhārata satyameta;dyanmā tudanvākyaśalyaiḥ kṣiṇoṣina tvā vigarhe pratikūlameta;nmamānayāddhi vyasanaṃ va āgāt
अहं ह्यक्षानन्वपद्यं जिहीर्ष;न्राज्यं सराष्ट्रं धृतराष्ट्रस्य पुत्रात्तन्मा शठः कितवः प्रत्यदेवी;त्सुयोधनार्थं सुबलस्य पुत्रः
ahaṃ hyakṣānanvapadyaṃ jihīrṣa;nrājyaṃ sarāṣṭraṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāttanmā śaṭhaḥ kitavaḥ pratyadevī;tsuyodhanārthaṃ subalasya putraḥ
महामायः शकुनिः पार्वतीयः; सदा सभायां प्रवपन्नक्षपूगान्अमायिनं मायया प्रत्यदेवी;त्ततोऽपश्यं वृजिनं भीमसेन
mahāmāyaḥ śakuniḥ pārvatīyaḥ; sadā sabhāyāṃ pravapannakṣapūgānamāyinaṃ māyayā pratyadevī;ttato'paśyaṃ vṛjinaṃ bhīmasena
अक्षान्हि दृष्ट्वा शकुनेर्यथाव;त्कामानुलोमानयुजो युजश्चशक्यं नियन्तुमभविष्यदात्मा; मन्युस्तु हन्ति पुरुषस्य धैर्यम्
akṣānhi dṛṣṭvā śakuneryathāva;tkāmānulomānayujo yujaścaśakyaṃ niyantumabhaviṣyadātmā; manyustu hanti puruṣasya dhairyam
यन्तुं नात्मा शक्यते पौरुषेण; मानेन वीर्येण च तात नद्धःन ते वाचं भीमसेनाभ्यसूये; मन्ये तथा तद्भवितव्यमासीत्
yantuṃ nātmā śakyate pauruṣeṇa; mānena vīryeṇa ca tāta naddhaḥna te vācaṃ bhīmasenābhyasūye; manye tathā tadbhavitavyamāsīt
स नो राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रो; न्यपातयद्व्यसने राज्यमिच्छन्दास्यं च नोऽगमयद्भीमसेन; यत्राभवच्छरणं द्रौपदी नः
sa no rājā dhṛtarāṣṭrasya putro; nyapātayadvyasane rājyamicchandāsyaṃ ca no'gamayadbhīmasena; yatrābhavaccharaṇaṃ draupadī naḥ
त्वं चापि तद्वेत्थ धनंजयश्च; पुनर्द्यूतायागतानां सभां नःयन्माब्रवीद्धृतराष्ट्रस्य पुत्र; एकग्लहार्थं भरतानां समक्षम्
tvaṃ cāpi tadvettha dhanaṃjayaśca; punardyūtāyāgatānāṃ sabhāṃ naḥyanmābravīddhṛtarāṣṭrasya putra; ekaglahārthaṃ bharatānāṃ samakṣam
वने समा द्वादश राजपुत्र; यथाकामं विदितमजातशत्रोअथापरं चाविदितं चरेथाः; सर्वैः सह भ्रातृभिश्छद्मगूढः
vane samā dvādaśa rājaputra; yathākāmaṃ viditamajātaśatroathāparaṃ cāviditaṃ carethāḥ; sarvaiḥ saha bhrātṛbhiśchadmagūḍhaḥ
त्वां चेच्छ्रुत्वा तात तथा चरन्त;मवभोत्स्यन्ते भारतानां चराः स्मअन्यांश्चरेथास्तावतोऽब्दांस्ततस्त्वं; निश्चित्य तत्प्रतिजानीहि पार्थ
tvāṃ cecchrutvā tāta tathā caranta;mavabhotsyante bhāratānāṃ carāḥ smaanyāṃścarethāstāvato'bdāṃstatastvaṃ; niścitya tatpratijānīhi pārtha
चरैश्चेन्नोऽविदितः कालमेतं; युक्तो राजन्मोहयित्वा मदीयान्ब्रवीमि सत्यं कुरुसंसदीह; तवैव ता भारत पञ्च नद्यः
caraiścenno'viditaḥ kālametaṃ; yukto rājanmohayitvā madīyānbravīmi satyaṃ kurusaṃsadīha; tavaiva tā bhārata pañca nadyaḥ
वयं चैवं भ्रातरः सर्व एव; त्वया जिताः कालमपास्य भोगान्वसेम इत्याह पुरा स राजा; मध्ये कुरूणां स मयोक्तस्तथेति
vayaṃ caivaṃ bhrātaraḥ sarva eva; tvayā jitāḥ kālamapāsya bhogānvasema ityāha purā sa rājā; madhye kurūṇāṃ sa mayoktastatheti
तत्र द्यूतमभवन्नो जघन्यं; तस्मिञ्जिताः प्रव्रजिताश्च सर्वेइत्थं च देशाननुसंचरामो; वनानि कृच्छ्राणि च कृच्छ्ररूपाः
tatra dyūtamabhavanno jaghanyaṃ; tasmiñjitāḥ pravrajitāśca sarveitthaṃ ca deśānanusaṃcarāmo; vanāni kṛcchrāṇi ca kṛcchrarūpāḥ
सुयोधनश्चापि न शान्तिमिच्छ;न्भूयः स मन्योर्वशमन्वगच्छत्उद्योजयामास कुरूंश्च सर्वा;न्ये चास्य केचिद्वशमन्वगच्छन्
suyodhanaścāpi na śāntimiccha;nbhūyaḥ sa manyorvaśamanvagacchatudyojayāmāsa kurūṃśca sarvā;nye cāsya kecidvaśamanvagacchan
तं संधिमास्थाय सतां सकाशे; को नाम जह्यादिह राज्यहेतोःआर्यस्य मन्ये मरणाद्गरीयो; यद्धर्ममुत्क्रम्य महीं प्रशिष्यात्
taṃ saṃdhimāsthāya satāṃ sakāśe; ko nāma jahyādiha rājyahetoḥāryasya manye maraṇādgarīyo; yaddharmamutkramya mahīṃ praśiṣyāt
तदैव चेद्वीरकर्माकरिष्यो; यदा द्यूते परिघं पर्यमृक्षःबाहू दिधक्षन्वारितः फल्गुनेन; किं दुष्कृतं भीम तदाभविष्यत्
tadaiva cedvīrakarmākariṣyo; yadā dyūte parighaṃ paryamṛkṣaḥbāhū didhakṣanvāritaḥ phalgunena; kiṃ duṣkṛtaṃ bhīma tadābhaviṣyat
प्रागेव चैवं समयक्रियायाः; किं नाब्रवीः पौरुषमाविदानःप्राप्तं तु कालं त्वभिपद्य पश्चा;त्किं मामिदानीमतिवेलमात्थ
prāgeva caivaṃ samayakriyāyāḥ; kiṃ nābravīḥ pauruṣamāvidānaḥprāptaṃ tu kālaṃ tvabhipadya paścā;tkiṃ māmidānīmativelamāttha
भूयोऽपि दुःखं मम भीमसेन; दूये विषस्येव रसं विदित्वायद्याज्ञसेनीं परिकृष्यमाणां; संदृश्य तत्क्षान्तमिति स्म भीम
bhūyo'pi duḥkhaṃ mama bhīmasena; dūye viṣasyeva rasaṃ viditvāyadyājñasenīṃ parikṛṣyamāṇāṃ; saṃdṛśya tatkṣāntamiti sma bhīma
न त्वद्य शक्यं भरतप्रवीर; कृत्वा यदुक्तं कुरुवीरमध्येकालं प्रतीक्षस्व सुखोदयस्य; पक्तिं फलानामिव बीजवापः
na tvadya śakyaṃ bharatapravīra; kṛtvā yaduktaṃ kuruvīramadhyekālaṃ pratīkṣasva sukhodayasya; paktiṃ phalānāmiva bījavāpaḥ
यदा हि पूर्वं निकृतो निकृत्या; वैरं सपुष्पं सफलं विदित्वामहागुणं हरति हि पौरुषेण; तदा वीरो जीवति जीवलोके
yadā hi pūrvaṃ nikṛto nikṛtyā; vairaṃ sapuṣpaṃ saphalaṃ viditvāmahāguṇaṃ harati hi pauruṣeṇa; tadā vīro jīvati jīvaloke
श्रियं च लोके लभते समग्रां; मन्ये चास्मै शत्रवः संनमन्तेमित्राणि चैनमतिरागाद्भजन्ते; देवा इवेन्द्रमनुजीवन्ति चैनम्
śriyaṃ ca loke labhate samagrāṃ; manye cāsmai śatravaḥ saṃnamantemitrāṇi cainamatirāgādbhajante; devā ivendramanujīvanti cainam
मम प्रतिज्ञां च निबोध सत्यां; वृणे धर्मममृताज्जीविताच्चराज्यं च पुत्राश्च यशो धनं च; सर्वं न सत्यस्य कलामुपैति
mama pratijñāṃ ca nibodha satyāṃ; vṛṇe dharmamamṛtājjīvitāccarājyaṃ ca putrāśca yaśo dhanaṃ ca; sarvaṃ na satyasya kalāmupaiti