Parva.Adhyaya 3.7

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

गते तु विदुरे राजन्नाश्रमं पाण्डवान्प्रतिधृतराष्ट्रो महाप्राज्ञः पर्यतप्यत भारत

gate tu vidure rājannāśramaṃ pāṇḍavānpratidhṛtarāṣṭro mahāprājñaḥ paryatapyata bhārata

स सभाद्वारमागम्य विदुरस्मारमोहितःसमक्षं पार्थिवेन्द्राणां पपाताविष्टचेतनः

sa sabhādvāramāgamya vidurasmāramohitaḥsamakṣaṃ pārthivendrāṇāṃ papātāviṣṭacetanaḥ

स तु लब्ध्वा पुनः संज्ञां समुत्थाय महीतलात्समीपोपस्थितं राजा संजयं वाक्यमब्रवीत्

sa tu labdhvā punaḥ saṃjñāṃ samutthāya mahītalātsamīpopasthitaṃ rājā saṃjayaṃ vākyamabravīt

भ्राता मम सुहृच्चैव साक्षाद्धर्म इवापरःतस्य स्मृत्वाद्य सुभृशं हृदयं दीर्यतीव मे

bhrātā mama suhṛccaiva sākṣāddharma ivāparaḥtasya smṛtvādya subhṛśaṃ hṛdayaṃ dīryatīva me

तमानयस्व धर्मज्ञं मम भ्रातरमाशु वैइति ब्रुवन्स नृपतिः करुणं पर्यदेवयत्

tamānayasva dharmajñaṃ mama bhrātaramāśu vaiiti bruvansa nṛpatiḥ karuṇaṃ paryadevayat

पश्चात्तापाभिसंतप्तो विदुरस्मारकर्शितःभ्रातृस्नेहादिदं राजन्संजयं वाक्यमब्रवीत्

paścāttāpābhisaṃtapto vidurasmārakarśitaḥbhrātṛsnehādidaṃ rājansaṃjayaṃ vākyamabravīt

गच्छ संजय जानीहि भ्रातरं विदुरं ममयदि जीवति रोषेण मया पापेन निर्धुतः

gaccha saṃjaya jānīhi bhrātaraṃ viduraṃ mamayadi jīvati roṣeṇa mayā pāpena nirdhutaḥ

न हि तेन मम भ्रात्रा सुसूक्ष्ममपि किंचनव्यलीकं कृतपूर्वं मे प्राज्ञेनामितबुद्धिना

na hi tena mama bhrātrā susūkṣmamapi kiṃcanavyalīkaṃ kṛtapūrvaṃ me prājñenāmitabuddhinā

स व्यलीकं कथं प्राप्तो मत्तः परमबुद्धिमान्न जह्याज्जीवितं प्राज्ञस्तं गच्छानय संजय

sa vyalīkaṃ kathaṃ prāpto mattaḥ paramabuddhimānna jahyājjīvitaṃ prājñastaṃ gacchānaya saṃjaya

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राज्ञस्तमनुमान्य चसंजयो बाढमित्युक्त्वा प्राद्रवत्काम्यकं वनम्

tasya tadvacanaṃ śrutvā rājñastamanumānya casaṃjayo bāḍhamityuktvā prādravatkāmyakaṃ vanam

सोऽचिरेण समासाद्य तद्वनं यत्र पाण्डवाःरौरवाजिनसंवीतं ददर्शाथ युधिष्ठिरम्

so'cireṇa samāsādya tadvanaṃ yatra pāṇḍavāḥrauravājinasaṃvītaṃ dadarśātha yudhiṣṭhiram

विदुरेण सहासीनं ब्राह्मणैश्च सहस्रशःभ्रातृभिश्चाभिसंगुप्तं देवैरिव शतक्रतुम्

vidureṇa sahāsīnaṃ brāhmaṇaiśca sahasraśaḥbhrātṛbhiścābhisaṃguptaṃ devairiva śatakratum

युधिष्ठिरमथाभ्येत्य पूजयामास संजयःभीमार्जुनयमांश्चापि तदर्हं प्रत्यपद्यत

yudhiṣṭhiramathābhyetya pūjayāmāsa saṃjayaḥbhīmārjunayamāṃścāpi tadarhaṃ pratyapadyata

राज्ञा पृष्टः स कुशलं सुखासीनश्च संजयःशशंसागमने हेतुमिदं चैवाब्रवीद्वचः

rājñā pṛṣṭaḥ sa kuśalaṃ sukhāsīnaśca saṃjayaḥśaśaṃsāgamane hetumidaṃ caivābravīdvacaḥ

राजा स्मरति ते क्षत्तर्धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतःतं पश्य गत्वा त्वं क्षिप्रं संजीवय च पार्थिवम्

rājā smarati te kṣattardhṛtarāṣṭro'mbikāsutaḥtaṃ paśya gatvā tvaṃ kṣipraṃ saṃjīvaya ca pārthivam

सोऽनुमान्य नरश्रेष्ठान्पाण्डवान्कुरुनन्दनान्नियोगाद्राजसिंहस्य गन्तुमर्हसि मानद

so'numānya naraśreṣṭhānpāṇḍavānkurunandanānniyogādrājasiṃhasya gantumarhasi mānada

एवमुक्तस्तु विदुरो धीमान्स्वजनवत्सलःयुधिष्ठिरस्यानुमते पुनरायाद्गजाह्वयम्

evamuktastu viduro dhīmānsvajanavatsalaḥyudhiṣṭhirasyānumate punarāyādgajāhvayam

तमब्रवीन्महाप्राज्ञं धृतराष्ट्रः प्रतापवान्दिष्ट्या प्राप्तोऽसि धर्मज्ञ दिष्ट्या स्मरसि मेऽनघ

tamabravīnmahāprājñaṃ dhṛtarāṣṭraḥ pratāpavāndiṣṭyā prāpto'si dharmajña diṣṭyā smarasi me'nagha

अद्य रात्रौ दिवा चाहं त्वत्कृते भरतर्षभप्रजागरे प्रपश्यामि विचित्रं देहमात्मनः

adya rātrau divā cāhaṃ tvatkṛte bharatarṣabhaprajāgare prapaśyāmi vicitraṃ dehamātmanaḥ

सोऽङ्कमादाय विदुरं मूर्ध्न्युपाघ्राय चैव हक्षम्यतामिति चोवाच यदुक्तोऽसि मया रुषा

so'ṅkamādāya viduraṃ mūrdhnyupāghrāya caiva hakṣamyatāmiti covāca yadukto'si mayā ruṣā

विदुर उवाच · vidura uvāca

क्षान्तमेव मया राजन्गुरुर्नः परमो भवान्तथा ह्यस्म्यागतः क्षिप्रं त्वद्दर्शनपरायणः

kṣāntameva mayā rājangururnaḥ paramo bhavāntathā hyasmyāgataḥ kṣipraṃ tvaddarśanaparāyaṇaḥ

भवन्ति हि नरव्याघ्र पुरुषा धर्मचेतसःदीनाभिपातिनो राजन्नात्र कार्या विचारणा

bhavanti hi naravyāghra puruṣā dharmacetasaḥdīnābhipātino rājannātra kāryā vicāraṇā

पाण्डोः सुता यादृशा मे तादृशा मे सुतास्तवदीना इति हि मे बुद्धिरभिपन्नाद्य तान्प्रति

pāṇḍoḥ sutā yādṛśā me tādṛśā me sutāstavadīnā iti hi me buddhirabhipannādya tānprati

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

अन्योन्यमनुनीयैवं भ्रातरौ तौ महाद्युतीविदुरो धृतराष्ट्रश्च लेभाते परमां मुदम्

anyonyamanunīyaivaṃ bhrātarau tau mahādyutīviduro dhṛtarāṣṭraśca lebhāte paramāṃ mudam