Parva.Adhyaya 5.102

नारद उवाच · nārada uvāca

सूतोऽयं मातलिर्नाम शक्रस्य दयितः सुहृत्शुचिः शीलगुणोपेतस्तेजस्वी वीर्यवान्बली

sūto'yaṃ mātalirnāma śakrasya dayitaḥ suhṛtśuciḥ śīlaguṇopetastejasvī vīryavānbalī

शक्रस्यायं सखा चैव मन्त्री सारथिरेव चअल्पान्तरप्रभावश्च वासवेन रणे रणे

śakrasyāyaṃ sakhā caiva mantrī sārathireva caalpāntaraprabhāvaśca vāsavena raṇe raṇe

अयं हरिसहस्रेण युक्तं जैत्रं रथोत्तमम्देवासुरेषु युद्धेषु मनसैव नियच्छति

ayaṃ harisahasreṇa yuktaṃ jaitraṃ rathottamamdevāsureṣu yuddheṣu manasaiva niyacchati

अनेन विजितानश्वैर्दोर्भ्यां जयति वासवःअनेन प्रहृते पूर्वं बलभित्प्रहरत्युत

anena vijitānaśvairdorbhyāṃ jayati vāsavaḥanena prahṛte pūrvaṃ balabhitpraharatyuta

अस्य कन्या वरारोहा रूपेणासदृशी भुविसत्त्वशीलगुणोपेता गुणकेशीति विश्रुता

asya kanyā varārohā rūpeṇāsadṛśī bhuvisattvaśīlaguṇopetā guṇakeśīti viśrutā

तस्यास्य यत्नाच्चरतस्त्रैलोक्यममरद्युतेसुमुखो भवतः पौत्रो रोचते दुहितुः पतिः

tasyāsya yatnāccaratastrailokyamamaradyutesumukho bhavataḥ pautro rocate duhituḥ patiḥ

यदि ते रोचते सौम्य भुजगोत्तम माचिरम्क्रियतामार्यक क्षिप्रं बुद्धिः कन्याप्रतिग्रहे

yadi te rocate saumya bhujagottama māciramkriyatāmāryaka kṣipraṃ buddhiḥ kanyāpratigrahe

यथा विष्णुकुले लक्ष्मीर्यथा स्वाहा विभावसोःकुले तव तथैवास्तु गुणकेशी सुमध्यमा

yathā viṣṇukule lakṣmīryathā svāhā vibhāvasoḥkule tava tathaivāstu guṇakeśī sumadhyamā

पौत्रस्यार्थे भवांस्तस्माद्गुणकेशीं प्रतीच्छतुसदृशीं प्रतिरूपस्य वासवस्य शचीमिव

pautrasyārthe bhavāṃstasmādguṇakeśīṃ pratīcchatusadṛśīṃ pratirūpasya vāsavasya śacīmiva

पितृहीनमपि ह्येनं गुणतो वरयामहेबहुमानाच्च भवतस्तथैवैरावतस्य चसुमुखस्य गुणैश्चैव शीलशौचदमादिभिः

pitṛhīnamapi hyenaṃ guṇato varayāmahebahumānācca bhavatastathaivairāvatasya casumukhasya guṇaiścaiva śīlaśaucadamādibhiḥ

अभिगम्य स्वयं कन्यामयं दातुं समुद्यतःमातलेस्तस्य संमानं कर्तुमर्हो भवानपि

abhigamya svayaṃ kanyāmayaṃ dātuṃ samudyataḥmātalestasya saṃmānaṃ kartumarho bhavānapi

कण्व उवाच · kaṇva uvāca

स तु दीनः प्रहृष्टश्च प्राह नारदमार्यकःव्रियमाणे तथा पौत्रे पुत्रे च निधनं गते

sa tu dīnaḥ prahṛṣṭaśca prāha nāradamāryakaḥvriyamāṇe tathā pautre putre ca nidhanaṃ gate

न मे नैतद्बहुमतं देवर्षे वचनं तवसखा शक्रस्य संयुक्तः कस्यायं नेप्सितो भवेत्

na me naitadbahumataṃ devarṣe vacanaṃ tavasakhā śakrasya saṃyuktaḥ kasyāyaṃ nepsito bhavet

कारणस्य तु दौर्बल्याच्चिन्तयामि महामुनेअस्य देहकरस्तात मम पुत्रो महाद्युतेभक्षितो वैनतेयेन दुःखार्तास्तेन वै वयम्

kāraṇasya tu daurbalyāccintayāmi mahāmuneasya dehakarastāta mama putro mahādyutebhakṣito vainateyena duḥkhārtāstena vai vayam

पुनरेव च तेनोक्तं वैनतेयेन गच्छतामासेनान्येन सुमुखं भक्षयिष्य इति प्रभो

punareva ca tenoktaṃ vainateyena gacchatāmāsenānyena sumukhaṃ bhakṣayiṣya iti prabho

ध्रुवं तथा तद्भविता जानीमस्तस्य निश्चयम्तेन हर्षः प्रनष्टो मे सुपर्णवचनेन वै

dhruvaṃ tathā tadbhavitā jānīmastasya niścayamtena harṣaḥ pranaṣṭo me suparṇavacanena vai

मातलिस्त्वब्रवीदेनं बुद्धिरत्र कृता मयाजामातृभावेन वृतः सुमुखस्तव पुत्रजः

mātalistvabravīdenaṃ buddhiratra kṛtā mayājāmātṛbhāvena vṛtaḥ sumukhastava putrajaḥ

सोऽयं मया च सहितो नारदेन च पन्नगःत्रिलोकेशं सुरपतिं गत्वा पश्यतु वासवम्

so'yaṃ mayā ca sahito nāradena ca pannagaḥtrilokeśaṃ surapatiṃ gatvā paśyatu vāsavam

शेषेणैवास्य कार्येण प्रज्ञास्याम्यहमायुषःसुपर्णस्य विघाते च प्रयतिष्यामि सत्तम

śeṣeṇaivāsya kāryeṇa prajñāsyāmyahamāyuṣaḥsuparṇasya vighāte ca prayatiṣyāmi sattama

सुमुखश्च मया सार्धं देवेशमभिगच्छतुकार्यसंसाधनार्थाय स्वस्ति तेऽस्तु भुजंगम

sumukhaśca mayā sārdhaṃ deveśamabhigacchatukāryasaṃsādhanārthāya svasti te'stu bhujaṃgama

ततस्ते सुमुखं गृह्य सर्व एव महौजसःददृशुः शक्रमासीनं देवराजं महाद्युतिम्

tataste sumukhaṃ gṛhya sarva eva mahaujasaḥdadṛśuḥ śakramāsīnaṃ devarājaṃ mahādyutim

संगत्या तत्र भगवान्विष्णुरासीच्चतुर्भुजःततस्तत्सर्वमाचख्यौ नारदो मातलिं प्रति

saṃgatyā tatra bhagavānviṣṇurāsīccaturbhujaḥtatastatsarvamācakhyau nārado mātaliṃ prati

ततः पुरंदरं विष्णुरुवाच भुवनेश्वरम्अमृतं दीयतामस्मै क्रियताममरैः समः

tataḥ puraṃdaraṃ viṣṇuruvāca bhuvaneśvaramamṛtaṃ dīyatāmasmai kriyatāmamaraiḥ samaḥ

मातलिर्नारदश्चैव सुमुखश्चैव वासवलभन्तां भवतः कामात्काममेतं यथेप्सितम्

mātalirnāradaścaiva sumukhaścaiva vāsavalabhantāṃ bhavataḥ kāmātkāmametaṃ yathepsitam

पुरंदरोऽथ संचिन्त्य वैनतेयपराक्रमम्विष्णुमेवाब्रवीदेनं भवानेव ददात्विति

puraṃdaro'tha saṃcintya vainateyaparākramamviṣṇumevābravīdenaṃ bhavāneva dadātviti

विष्णुरुवाचईशस्त्वमसि लोकानां चराणामचराश्च येत्वया दत्तमदत्तं कः कर्तुमुत्सहते विभो

viṣṇuruvācaīśastvamasi lokānāṃ carāṇāmacarāśca yetvayā dattamadattaṃ kaḥ kartumutsahate vibho

कण्व उवाच · kaṇva uvāca

प्रादाच्छक्रस्ततस्तस्मै पन्नगायायुरुत्तमम्न त्वेनममृतप्राशं चकार बलवृत्रहा

prādācchakrastatastasmai pannagāyāyuruttamamna tvenamamṛtaprāśaṃ cakāra balavṛtrahā

लब्ध्वा वरं तु सुमुखः सुमुखः संबभूव हकृतदारो यथाकामं जगाम च गृहान्प्रति

labdhvā varaṃ tu sumukhaḥ sumukhaḥ saṃbabhūva hakṛtadāro yathākāmaṃ jagāma ca gṛhānprati

नारदस्त्वार्यकश्चैव कृतकार्यौ मुदा युतौप्रतिजग्मतुरभ्यर्च्य देवराजं महाद्युतिम्

nāradastvāryakaścaiva kṛtakāryau mudā yutaupratijagmaturabhyarcya devarājaṃ mahādyutim