Parva.Adhyaya 5.154

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

आपगेयं महात्मानं भीष्मं शस्त्रभृतां वरम्पितामहं भारतानां ध्वजं सर्वमहीक्षिताम्

āpageyaṃ mahātmānaṃ bhīṣmaṃ śastrabhṛtāṃ varampitāmahaṃ bhāratānāṃ dhvajaṃ sarvamahīkṣitām

बृहस्पतिसमं बुद्ध्या क्षमया पृथिवीसमम्समुद्रमिव गाम्भीर्ये हिमवन्तमिव स्थिरम्

bṛhaspatisamaṃ buddhyā kṣamayā pṛthivīsamamsamudramiva gāmbhīrye himavantamiva sthiram

प्रजापतिमिवौदार्ये तेजसा भास्करोपमम्महेन्द्रमिव शत्रूणां ध्वंसनं शरवृष्टिभिः

prajāpatimivaudārye tejasā bhāskaropamammahendramiva śatrūṇāṃ dhvaṃsanaṃ śaravṛṣṭibhiḥ

रणयज्ञे प्रतिभये स्वाभीले लोमहर्षणेदीक्षितं चिररात्राय श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरः

raṇayajñe pratibhaye svābhīle lomaharṣaṇedīkṣitaṃ cirarātrāya śrutvā rājā yudhiṣṭhiraḥ

किमब्रवीन्महाबाहुः सर्वधर्मविशारदःभीमसेनार्जुनौ वापि कृष्णो वा प्रत्यपद्यत

kimabravīnmahābāhuḥ sarvadharmaviśāradaḥbhīmasenārjunau vāpi kṛṣṇo vā pratyapadyata

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

आपद्धर्मार्थकुशलो महाबुद्धिर्युधिष्ठिरःसर्वान्भ्रातॄन्समानीय वासुदेवं च सात्वतम्उवाच वदतां श्रेष्ठः सान्त्वपूर्वमिदं वचः

āpaddharmārthakuśalo mahābuddhiryudhiṣṭhiraḥsarvānbhrātṝnsamānīya vāsudevaṃ ca sātvatamuvāca vadatāṃ śreṣṭhaḥ sāntvapūrvamidaṃ vacaḥ

पर्याक्रामत सैन्यानि यत्तास्तिष्ठत दंशिताःपितामहेन वो युद्धं पूर्वमेव भविष्यतितस्मात्सप्तसु सेनासु प्रणेतॄन्मम पश्यत

paryākrāmata sainyāni yattāstiṣṭhata daṃśitāḥpitāmahena vo yuddhaṃ pūrvameva bhaviṣyatitasmātsaptasu senāsu praṇetṝnmama paśyata

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

यथार्हति भवान्वक्तुमस्मिन्काल उपस्थितेतथेदमर्थवद्वाक्यमुक्तं ते भरतर्षभ

yathārhati bhavānvaktumasminkāla upasthitetathedamarthavadvākyamuktaṃ te bharatarṣabha

रोचते मे महाबाहो क्रियतां यदनन्तरम्नायकास्तव सेनायामभिषिच्यन्तु सप्त वै

rocate me mahābāho kriyatāṃ yadanantaramnāyakāstava senāyāmabhiṣicyantu sapta vai

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततो द्रुपदमानाय्य विराटं शिनिपुंगवम्धृष्टद्युम्नं च पाञ्चाल्यं धृष्टकेतुं च पार्थिवम्शिखण्डिनं च पाञ्चाल्यं सहदेवं च मागधम्

tato drupadamānāyya virāṭaṃ śinipuṃgavamdhṛṣṭadyumnaṃ ca pāñcālyaṃ dhṛṣṭaketuṃ ca pārthivamśikhaṇḍinaṃ ca pāñcālyaṃ sahadevaṃ ca māgadham

एतान्सप्त महेष्वासान्वीरान्युद्धाभिनन्दिनःसेनाप्रणेतॄन्विधिवदभ्यषिञ्चद्युधिष्ठिरः

etānsapta maheṣvāsānvīrānyuddhābhinandinaḥsenāpraṇetṝnvidhivadabhyaṣiñcadyudhiṣṭhiraḥ

सर्वसेनापतिं चात्र धृष्टद्युम्नमुपादिशत्द्रोणान्तहेतोरुत्पन्नो य इद्धाज्जातवेदसः

sarvasenāpatiṃ cātra dhṛṣṭadyumnamupādiśatdroṇāntahetorutpanno ya iddhājjātavedasaḥ

सर्वेषामेव तेषां तु समस्तानां महात्मनाम्सेनापतिपतिं चक्रे गुडाकेशं धनंजयम्

sarveṣāmeva teṣāṃ tu samastānāṃ mahātmanāmsenāpatipatiṃ cakre guḍākeśaṃ dhanaṃjayam

अर्जुनस्यापि नेता च संयन्ता चैव वाजिनाम्संकर्षणानुजः श्रीमान्महाबुद्धिर्जनार्दनः

arjunasyāpi netā ca saṃyantā caiva vājināmsaṃkarṣaṇānujaḥ śrīmānmahābuddhirjanārdanaḥ

तद्दृष्ट्वोपस्थितं युद्धं समासन्नं महात्ययम्प्राविशद्भवनं राज्ञः पाण्डवस्य हलायुधः

taddṛṣṭvopasthitaṃ yuddhaṃ samāsannaṃ mahātyayamprāviśadbhavanaṃ rājñaḥ pāṇḍavasya halāyudhaḥ

सहाक्रूरप्रभृतिभिर्गदसाम्बोल्मुकादिभिःरौक्मिणेयाहुकसुतैश्चारुदेष्णपुरोगमैः

sahākrūraprabhṛtibhirgadasāmbolmukādibhiḥraukmiṇeyāhukasutaiścārudeṣṇapurogamaiḥ

वृष्णिमुख्यैरभिगतैर्व्याघ्रैरिव बलोत्कटैःअभिगुप्तो महाबाहुर्मरुद्भिरिव वासवः

vṛṣṇimukhyairabhigatairvyāghrairiva balotkaṭaiḥabhigupto mahābāhurmarudbhiriva vāsavaḥ

नीलकौशेयवसनः कैलासशिखरोपमःसिंहखेलगतिः श्रीमान्मदरक्तान्तलोचनः

nīlakauśeyavasanaḥ kailāsaśikharopamaḥsiṃhakhelagatiḥ śrīmānmadaraktāntalocanaḥ

तं दृष्ट्वा धर्मराजश्च केशवश्च महाद्युतिःउदतिष्ठत्तदा पार्थो भीमकर्मा वृकोदरः

taṃ dṛṣṭvā dharmarājaśca keśavaśca mahādyutiḥudatiṣṭhattadā pārtho bhīmakarmā vṛkodaraḥ

गाण्डीवधन्वा ये चान्ये राजानस्तत्र केचनपूजयां चक्रुरभ्येत्य ते स्म सर्वे हलायुधम्

gāṇḍīvadhanvā ye cānye rājānastatra kecanapūjayāṃ cakrurabhyetya te sma sarve halāyudham

ततस्तं पाण्डवो राजा करे पस्पर्श पाणिनावासुदेवपुरोगास्तु सर्व एवाभ्यवादयन्

tatastaṃ pāṇḍavo rājā kare pasparśa pāṇināvāsudevapurogāstu sarva evābhyavādayan

विराटद्रुपदौ वृद्धावभिवाद्य हलायुधःयुधिष्ठिरेण सहित उपाविशदरिंदमः

virāṭadrupadau vṛddhāvabhivādya halāyudhaḥyudhiṣṭhireṇa sahita upāviśadariṃdamaḥ

ततस्तेषूपविष्टेषु पार्थिवेषु समन्ततःवासुदेवमभिप्रेक्ष्य रौहिणेयोऽभ्यभाषत

tatasteṣūpaviṣṭeṣu pārthiveṣu samantataḥvāsudevamabhiprekṣya rauhiṇeyo'bhyabhāṣata

भवितायं महारौद्रो दारुणः पुरुषक्षयःदिष्टमेतद्ध्रुवं मन्ये न शक्यमतिवर्तितुम्

bhavitāyaṃ mahāraudro dāruṇaḥ puruṣakṣayaḥdiṣṭametaddhruvaṃ manye na śakyamativartitum

अस्माद्युद्धात्समुत्तीर्णानपि वः ससुहृज्जनान्अरोगानक्षतैर्देहैः पश्येयमिति मे मतिः

asmādyuddhātsamuttīrṇānapi vaḥ sasuhṛjjanānarogānakṣatairdehaiḥ paśyeyamiti me matiḥ

समेतं पार्थिवं क्षत्रं कालपक्वमसंशयम्विमर्दः सुमहान्भावी मांसशोणितकर्दमः

sametaṃ pārthivaṃ kṣatraṃ kālapakvamasaṃśayamvimardaḥ sumahānbhāvī māṃsaśoṇitakardamaḥ

उक्तो मया वासुदेवः पुनः पुनरुपह्वरेसंबन्धिषु समां वृत्तिं वर्तस्व मधुसूदन

ukto mayā vāsudevaḥ punaḥ punarupahvaresaṃbandhiṣu samāṃ vṛttiṃ vartasva madhusūdana

पाण्डवा हि यथास्माकं तथा दुर्योधनो नृपःतस्यापि क्रियतां युक्त्या सपर्येति पुनः पुनः

pāṇḍavā hi yathāsmākaṃ tathā duryodhano nṛpaḥtasyāpi kriyatāṃ yuktyā saparyeti punaḥ punaḥ

तच्च मे नाकरोद्वाक्यं त्वदर्थे मधुसूदनःनिविष्टः सर्वभावेन धनंजयमवेक्ष्य च

tacca me nākarodvākyaṃ tvadarthe madhusūdanaḥniviṣṭaḥ sarvabhāvena dhanaṃjayamavekṣya ca

ध्रुवो जयः पाण्डवानामिति मे निश्चिता मतिःतथा ह्यभिनिवेशोऽयं वासुदेवस्य भारत

dhruvo jayaḥ pāṇḍavānāmiti me niścitā matiḥtathā hyabhiniveśo'yaṃ vāsudevasya bhārata

न चाहमुत्सहे कृष्णमृते लोकमुदीक्षितुम्ततोऽहमनुवर्तामि केशवस्य चिकीर्षितम्

na cāhamutsahe kṛṣṇamṛte lokamudīkṣitumtato'hamanuvartāmi keśavasya cikīrṣitam

उभौ शिष्यौ हि मे वीरौ गदायुद्धविशारदौतुल्यस्नेहोऽस्म्यतो भीमे तथा दुर्योधने नृपे

ubhau śiṣyau hi me vīrau gadāyuddhaviśāradautulyasneho'smyato bhīme tathā duryodhane nṛpe

तस्माद्यास्यामि तीर्थानि सरस्वत्या निषेवितुम्न हि शक्ष्यामि कौरव्यान्नश्यमानानुपेक्षितुम्

tasmādyāsyāmi tīrthāni sarasvatyā niṣevitumna hi śakṣyāmi kauravyānnaśyamānānupekṣitum

एवमुक्त्वा महाबाहुरनुज्ञातश्च पाण्डवैःतीर्थयात्रां ययौ रामो निवर्त्य मधुसूदनम्

evamuktvā mahābāhuranujñātaśca pāṇḍavaiḥtīrthayātrāṃ yayau rāmo nivartya madhusūdanam