Mahabharata · 22 verses
Read this chapter as a bookभीष्म उवाच · bhīṣma uvāca
सुदक्षिणस्तु काम्बोजो रथ एकगुणो मतःतवार्थसिद्धिमाकाङ्क्षन्योत्स्यते समरे परैः
sudakṣiṇastu kāmbojo ratha ekaguṇo mataḥtavārthasiddhimākāṅkṣanyotsyate samare paraiḥ
एतस्य रथसिंहस्य तवार्थे राजसत्तमपराक्रमं यथेन्द्रस्य द्रक्ष्यन्ति कुरवो युधि
etasya rathasiṃhasya tavārthe rājasattamaparākramaṃ yathendrasya drakṣyanti kuravo yudhi
एतस्य रथवंशो हि तिग्मवेगप्रहारिणाम्काम्बोजानां महाराज शलभानामिवायतिः
etasya rathavaṃśo hi tigmavegaprahāriṇāmkāmbojānāṃ mahārāja śalabhānāmivāyatiḥ
नीलो माहिष्मतीवासी नीलवर्मधरस्तवरथवंशेन शत्रूणां कदनं वै करिष्यति
nīlo māhiṣmatīvāsī nīlavarmadharastavarathavaṃśena śatrūṇāṃ kadanaṃ vai kariṣyati
कृतवैरः पुरा चैव सहदेवेन पार्थिवःयोत्स्यते सततं राजंस्तवार्थे कुरुसत्तम
kṛtavairaḥ purā caiva sahadevena pārthivaḥyotsyate satataṃ rājaṃstavārthe kurusattama
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ समेतौ रथसत्तमौकृतिनौ समरे तात दृढवीर्यपराक्रमौ
vindānuvindāvāvantyau sametau rathasattamaukṛtinau samare tāta dṛḍhavīryaparākramau
एतौ तौ पुरुषव्याघ्रौ रिपुसैन्यं प्रधक्ष्यतःगदाप्रासासिनाराचैस्तोमरैश्च भुजच्युतैः
etau tau puruṣavyāghrau ripusainyaṃ pradhakṣyataḥgadāprāsāsinārācaistomaraiśca bhujacyutaiḥ
युद्धाभिकामौ समरे क्रीडन्ताविव यूथपौयूथमध्ये महाराज विचरन्तौ कृतान्तवत्
yuddhābhikāmau samare krīḍantāviva yūthapauyūthamadhye mahārāja vicarantau kṛtāntavat
त्रिगर्ता भ्रातरः पञ्च रथोदारा मता ममकृतवैराश्च पार्थेन विराटनगरे तदा
trigartā bhrātaraḥ pañca rathodārā matā mamakṛtavairāśca pārthena virāṭanagare tadā
मकरा इव राजेन्द्र समुद्धततरङ्गिणीम्गङ्गां विक्षोभयिष्यन्ति पार्थानां युधि वाहिनीम्
makarā iva rājendra samuddhatataraṅgiṇīmgaṅgāṃ vikṣobhayiṣyanti pārthānāṃ yudhi vāhinīm
ते रथाः पञ्च राजेन्द्र येषां सत्यरथो मुखम्एते योत्स्यन्ति समरे संस्मरन्तः पुरा कृतम्
te rathāḥ pañca rājendra yeṣāṃ satyaratho mukhamete yotsyanti samare saṃsmarantaḥ purā kṛtam
व्यलीकं पाण्डवेयेन भीमसेनानुजेन हदिशो विजयता राजञ्श्वेतवाहेन भारत
vyalīkaṃ pāṇḍaveyena bhīmasenānujena hadiśo vijayatā rājañśvetavāhena bhārata
ते हनिष्यन्ति पार्थानां समासाद्य महारथान्वरान्वरान्महेष्वासान्क्षत्रियाणां धुरंधराः
te haniṣyanti pārthānāṃ samāsādya mahārathānvarānvarānmaheṣvāsānkṣatriyāṇāṃ dhuraṃdharāḥ
लक्ष्मणस्तव पुत्रस्तु तथा दुःशासनस्य चउभौ तौ पुरुषव्याघ्रौ संग्रामेष्वनिवर्तिनौ
lakṣmaṇastava putrastu tathā duḥśāsanasya caubhau tau puruṣavyāghrau saṃgrāmeṣvanivartinau
तरुणौ सुकुमारौ च राजपुत्रौ तरस्विनौयुद्धानां च विशेषज्ञौ प्रणेतारौ च सर्वशः
taruṇau sukumārau ca rājaputrau tarasvinauyuddhānāṃ ca viśeṣajñau praṇetārau ca sarvaśaḥ
रथौ तौ रथशार्दूल मतौ मे रथसत्तमौक्षत्रधर्मरतौ वीरौ महत्कर्म करिष्यतः
rathau tau rathaśārdūla matau me rathasattamaukṣatradharmaratau vīrau mahatkarma kariṣyataḥ
दण्डधारो महाराज रथ एको नरर्षभःयोत्स्यते समरं प्राप्य स्वेन सैन्येन पालितः
daṇḍadhāro mahārāja ratha eko nararṣabhaḥyotsyate samaraṃ prāpya svena sainyena pālitaḥ
बृहद्बलस्तथा राजा कौसल्यो रथसत्तमःरथो मम मतस्तात दृढवेगपराक्रमः
bṛhadbalastathā rājā kausalyo rathasattamaḥratho mama matastāta dṛḍhavegaparākramaḥ
एष योत्स्यति संग्रामे स्वां चमूं संप्रहर्षयन्उग्रायुधो महेष्वासो धार्तराष्ट्रहिते रतः
eṣa yotsyati saṃgrāme svāṃ camūṃ saṃpraharṣayanugrāyudho maheṣvāso dhārtarāṣṭrahite rataḥ
कृपः शारद्वतो राजन्रथयूथपयूथपःप्रियान्प्राणान्परित्यज्य प्रधक्ष्यति रिपूंस्तव
kṛpaḥ śāradvato rājanrathayūthapayūthapaḥpriyānprāṇānparityajya pradhakṣyati ripūṃstava
गौतमस्य महर्षेर्य आचार्यस्य शरद्वतःकार्त्तिकेय इवाजेयः शरस्तम्बात्सुतोऽभवत्
gautamasya maharṣerya ācāryasya śaradvataḥkārttikeya ivājeyaḥ śarastambātsuto'bhavat
एष सेनां बहुविधां विविधायुधकार्मुकाम्अग्निवत्समरे तात चरिष्यति विमर्दयन्
eṣa senāṃ bahuvidhāṃ vividhāyudhakārmukāmagnivatsamare tāta cariṣyati vimardayan