Parva.Adhyaya 5.197

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तथैव राजा कौन्तेयो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरःधृष्टद्युम्नमुखान्वीरांश्चोदयामास भारत

tathaiva rājā kaunteyo dharmaputro yudhiṣṭhiraḥdhṛṣṭadyumnamukhānvīrāṃścodayāmāsa bhārata

चेदिकाशिकरूषाणां नेतारं दृढविक्रमम्सेनापतिममित्रघ्नं धृष्टकेतुमथादिशत्

cedikāśikarūṣāṇāṃ netāraṃ dṛḍhavikramamsenāpatimamitraghnaṃ dhṛṣṭaketumathādiśat

विराटं द्रुपदं चैव युयुधानं शिखण्डिनम्पाञ्चाल्यौ च महेष्वासौ युधामन्यूत्तमौजसौ

virāṭaṃ drupadaṃ caiva yuyudhānaṃ śikhaṇḍinampāñcālyau ca maheṣvāsau yudhāmanyūttamaujasau

ते शूराश्चित्रवर्माणस्तप्तकुण्डलधारिणःआज्यावसिक्ता ज्वलिता धिष्ण्येष्विव हुताशनाःअशोभन्त महेष्वासा ग्रहाः प्रज्वलिता इव

te śūrāścitravarmāṇastaptakuṇḍaladhāriṇaḥājyāvasiktā jvalitā dhiṣṇyeṣviva hutāśanāḥaśobhanta maheṣvāsā grahāḥ prajvalitā iva

सोऽथ सैन्यं यथायोगं पूजयित्वा नरर्षभःदिदेश तान्यनीकानि प्रयाणाय महीपतिः

so'tha sainyaṃ yathāyogaṃ pūjayitvā nararṣabhaḥdideśa tānyanīkāni prayāṇāya mahīpatiḥ

अभिमन्युं बृहन्तं च द्रौपदेयांश्च सर्वशःधृष्टद्युम्नमुखानेतान्प्राहिणोत्पाण्डुनन्दनः

abhimanyuṃ bṛhantaṃ ca draupadeyāṃśca sarvaśaḥdhṛṣṭadyumnamukhānetānprāhiṇotpāṇḍunandanaḥ

भीमं च युयुधानं च पाण्डवं च धनंजयम्द्वितीयं प्रेषयामास बलस्कन्धं युधिष्ठिरः

bhīmaṃ ca yuyudhānaṃ ca pāṇḍavaṃ ca dhanaṃjayamdvitīyaṃ preṣayāmāsa balaskandhaṃ yudhiṣṭhiraḥ

भाण्डं समारोपयतां चरतां संप्रधावताम्हृष्टानां तत्र योधानां शब्दो दिवमिवास्पृशत्

bhāṇḍaṃ samāropayatāṃ caratāṃ saṃpradhāvatāmhṛṣṭānāṃ tatra yodhānāṃ śabdo divamivāspṛśat

स्वयमेव ततः पश्चाद्विराटद्रुपदान्वितःतथान्यैः पृथिवीपालैः सह प्रायान्महीपतिः

svayameva tataḥ paścādvirāṭadrupadānvitaḥtathānyaiḥ pṛthivīpālaiḥ saha prāyānmahīpatiḥ

भीमधन्वायनी सेना धृष्टद्युम्नपुरस्कृतागङ्गेव पूर्णा स्तिमिता स्यन्दमाना व्यदृश्यत

bhīmadhanvāyanī senā dhṛṣṭadyumnapuraskṛtāgaṅgeva pūrṇā stimitā syandamānā vyadṛśyata

ततः पुनरनीकानि व्ययोजयत बुद्धिमान्मोहयन्धृतराष्ट्रस्य पुत्राणां बुद्धिनिस्रवम्

tataḥ punaranīkāni vyayojayata buddhimānmohayandhṛtarāṣṭrasya putrāṇāṃ buddhinisravam

द्रौपदेयान्महेष्वासानभिमन्युं च पाण्डवःनकुलं सहदेवं च सर्वांश्चैव प्रभद्रकान्

draupadeyānmaheṣvāsānabhimanyuṃ ca pāṇḍavaḥnakulaṃ sahadevaṃ ca sarvāṃścaiva prabhadrakān

दश चाश्वसहस्राणि द्विसाहस्रं च दन्तिनःअयुतं च पदातीनां रथाः पञ्चशतास्तथा

daśa cāśvasahasrāṇi dvisāhasraṃ ca dantinaḥayutaṃ ca padātīnāṃ rathāḥ pañcaśatāstathā

भीमसेनं च दुर्धर्षं प्रथमं प्रादिशद्बलम्मध्यमे तु विराटं च जयत्सेनं च मागधम्

bhīmasenaṃ ca durdharṣaṃ prathamaṃ prādiśadbalammadhyame tu virāṭaṃ ca jayatsenaṃ ca māgadham

महारथौ च पाञ्चाल्यौ युधामन्यूत्तमौजसौवीर्यवन्तौ महात्मानौ गदाकार्मुकधारिणौअन्वयातां ततो मध्ये वासुदेवधनंजयौ

mahārathau ca pāñcālyau yudhāmanyūttamaujasauvīryavantau mahātmānau gadākārmukadhāriṇauanvayātāṃ tato madhye vāsudevadhanaṃjayau

बभूवुरतिसंरब्धाः कृतप्रहरणा नराःतेषां विंशतिसाहस्रा ध्वजाः शूरैरधिष्ठिताः

babhūvuratisaṃrabdhāḥ kṛtapraharaṇā narāḥteṣāṃ viṃśatisāhasrā dhvajāḥ śūrairadhiṣṭhitāḥ

पञ्च नागसहस्राणि रथवंशाश्च सर्वशःपदातयश्च ये शूराः कार्मुकासिगदाधराःसहस्रशोऽन्वयुः पश्चादग्रतश्च सहस्रशः

pañca nāgasahasrāṇi rathavaṃśāśca sarvaśaḥpadātayaśca ye śūrāḥ kārmukāsigadādharāḥsahasraśo'nvayuḥ paścādagrataśca sahasraśaḥ

युधिष्ठिरो यत्र सैन्ये स्वयमेव बलार्णवेतत्र ते पृथिवीपाला भूयिष्ठं पर्यवस्थिताः

yudhiṣṭhiro yatra sainye svayameva balārṇavetatra te pṛthivīpālā bhūyiṣṭhaṃ paryavasthitāḥ

तत्र नागसहस्राणि हयानामयुतानि चतथा रथसहस्राणि पदातीनां च भारतयदाश्रित्याभियुयुधे धार्तराष्ट्रं सुयोधनम्

tatra nāgasahasrāṇi hayānāmayutāni catathā rathasahasrāṇi padātīnāṃ ca bhāratayadāśrityābhiyuyudhe dhārtarāṣṭraṃ suyodhanam

ततोऽन्ये शतशः पश्चात्सहस्रायुतशो नराःनदन्तः प्रययुस्तेषामनीकानि सहस्रशः

tato'nye śataśaḥ paścātsahasrāyutaśo narāḥnadantaḥ prayayusteṣāmanīkāni sahasraśaḥ

तत्र भेरीसहस्राणि शङ्खानामयुतानि चवादयन्ति स्म संहृष्टाः सहस्रायुतशो नराः

tatra bherīsahasrāṇi śaṅkhānāmayutāni cavādayanti sma saṃhṛṣṭāḥ sahasrāyutaśo narāḥ