Parva.Adhyaya 5.31

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

उत सन्तमसन्तं च बालं वृद्धं च संजयउताबलं बलीयांसं धाता प्रकुरुते वशे

uta santamasantaṃ ca bālaṃ vṛddhaṃ ca saṃjayautābalaṃ balīyāṃsaṃ dhātā prakurute vaśe

उत बालाय पाण्डित्यं पण्डितायोत बालताम्ददाति सर्वमीशानः पुरस्ताच्छुक्रमुच्चरन्

uta bālāya pāṇḍityaṃ paṇḍitāyota bālatāmdadāti sarvamīśānaḥ purastācchukramuccaran

अलं विज्ञापनाय स्यादाचक्षीथा यथातथम्अथो मन्त्रं मन्त्रयित्वा अन्योन्येनातिहृष्टवत्

alaṃ vijñāpanāya syādācakṣīthā yathātathamatho mantraṃ mantrayitvā anyonyenātihṛṣṭavat

गावल्गणे कुरून्गत्वा धृतराष्ट्रं महाबलम्अभिवाद्योपसंगृह्य ततः पृच्छेरनामयम्

gāvalgaṇe kurūngatvā dhṛtarāṣṭraṃ mahābalamabhivādyopasaṃgṛhya tataḥ pṛccheranāmayam

ब्रूयाश्चैनं त्वमासीनं कुरुभिः परिवारितम्तवैव राजन्वीर्येण सुखं जीवन्ति पाण्डवाः

brūyāścainaṃ tvamāsīnaṃ kurubhiḥ parivāritamtavaiva rājanvīryeṇa sukhaṃ jīvanti pāṇḍavāḥ

तव प्रसादाद्बालास्ते प्राप्ता राज्यमरिंदमराज्ये तान्स्थापयित्वाग्रे नोपेक्षीर्विनशिष्यतः

tava prasādādbālāste prāptā rājyamariṃdamarājye tānsthāpayitvāgre nopekṣīrvinaśiṣyataḥ

सर्वमप्येतदेकस्य नालं संजय कस्यचित्तात संहत्य जीवामो मा द्विषद्भ्यो वशं गमः

sarvamapyetadekasya nālaṃ saṃjaya kasyacittāta saṃhatya jīvāmo mā dviṣadbhyo vaśaṃ gamaḥ

तथा भीष्मं शांतनवं भारतानां पितामहम्शिरसाभिवदेथास्त्वं मम नाम प्रकीर्तयन्

tathā bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ bhāratānāṃ pitāmahamśirasābhivadethāstvaṃ mama nāma prakīrtayan

अभिवाद्य च वक्तव्यस्ततोऽस्माकं पितामहःभवता शंतनोर्वंशो निमग्नः पुनरुद्धृतः

abhivādya ca vaktavyastato'smākaṃ pitāmahaḥbhavatā śaṃtanorvaṃśo nimagnaḥ punaruddhṛtaḥ

स त्वं कुरु तथा तात स्वमतेन पितामहयथा जीवन्ति ते पौत्राः प्रीतिमन्तः परस्परम्

sa tvaṃ kuru tathā tāta svamatena pitāmahayathā jīvanti te pautrāḥ prītimantaḥ parasparam

तथैव विदुरं ब्रूयाः कुरूणां मन्त्रधारिणम्अयुद्धं सौम्य भाषस्व हितकामो युधिष्ठिरः

tathaiva viduraṃ brūyāḥ kurūṇāṃ mantradhāriṇamayuddhaṃ saumya bhāṣasva hitakāmo yudhiṣṭhiraḥ

अथो सुयोधनं ब्रूया राजपुत्रममर्षणम्मध्ये कुरूणामासीनमनुनीय पुनः पुनः

atho suyodhanaṃ brūyā rājaputramamarṣaṇammadhye kurūṇāmāsīnamanunīya punaḥ punaḥ

अपश्यन्मामुपेक्षन्तं कृष्णामेकां सभागताम्तद्दुःखमतितिक्षाम मा वधीष्म कुरूनिति

apaśyanmāmupekṣantaṃ kṛṣṇāmekāṃ sabhāgatāmtadduḥkhamatitikṣāma mā vadhīṣma kurūniti

एवं पूर्वापरान्क्लेशानतितिक्षन्त पाण्डवाःयथा बलीयसः सन्तस्तत्सर्वं कुरवो विदुः

evaṃ pūrvāparānkleśānatitikṣanta pāṇḍavāḥyathā balīyasaḥ santastatsarvaṃ kuravo viduḥ

यन्नः प्राव्राजयः सौम्य अजिनैः प्रतिवासितान्तद्दुःखमतितिक्षाम मा वधीष्म कुरूनिति

yannaḥ prāvrājayaḥ saumya ajinaiḥ prativāsitāntadduḥkhamatitikṣāma mā vadhīṣma kurūniti

यत्तत्सभायामाक्रम्य कृष्णां केशेष्वधर्षयत्दुःशासनस्तेऽनुमते तच्चास्माभिरुपेक्षितम्

yattatsabhāyāmākramya kṛṣṇāṃ keśeṣvadharṣayatduḥśāsanaste'numate taccāsmābhirupekṣitam

यथोचितं स्वकं भागं लभेमहि परंतपनिवर्तय परद्रव्ये बुद्धिं गृद्धां नरर्षभ

yathocitaṃ svakaṃ bhāgaṃ labhemahi paraṃtapanivartaya paradravye buddhiṃ gṛddhāṃ nararṣabha

शान्तिरेवं भवेद्राजन्प्रीतिश्चैव परस्परम्राज्यैकदेशमपि नः प्रयच्छ शममिच्छताम्

śāntirevaṃ bhavedrājanprītiścaiva parasparamrājyaikadeśamapi naḥ prayaccha śamamicchatām

कुशस्थलं वृकस्थलमासन्दी वारणावतम्अवसानं भवेदत्र किंचिदेव तु पञ्चमम्

kuśasthalaṃ vṛkasthalamāsandī vāraṇāvatamavasānaṃ bhavedatra kiṃcideva tu pañcamam

भ्रातॄणां देहि पञ्चानां ग्रामान्पञ्च सुयोधनशान्तिर्नोऽस्तु महाप्राज्ञ ज्ञातिभिः सह संजय

bhrātṝṇāṃ dehi pañcānāṃ grāmānpañca suyodhanaśāntirno'stu mahāprājña jñātibhiḥ saha saṃjaya

भ्राता भ्रातरमन्वेतु पिता पुत्रेण युज्यताम्स्मयमानाः समायान्तु पाञ्चालाः कुरुभिः सह

bhrātā bhrātaramanvetu pitā putreṇa yujyatāmsmayamānāḥ samāyāntu pāñcālāḥ kurubhiḥ saha

अक्षतान्कुरुपाञ्चालान्पश्येम इति कामयेसर्वे सुमनसस्तात शाम्याम भरतर्षभ

akṣatānkurupāñcālānpaśyema iti kāmayesarve sumanasastāta śāmyāma bharatarṣabha

अलमेव शमायास्मि तथा युद्धाय संजयधर्मार्थयोरलं चाहं मृदवे दारुणाय च

alameva śamāyāsmi tathā yuddhāya saṃjayadharmārthayoralaṃ cāhaṃ mṛdave dāruṇāya ca