Parva.Adhyaya 6.22

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

ततो युधिष्ठिरो राजा स्वां सेनां समचोदयत्प्रतिव्यूहन्ननीकानि भीष्मस्य भरतर्षभ

tato yudhiṣṭhiro rājā svāṃ senāṃ samacodayatprativyūhannanīkāni bhīṣmasya bharatarṣabha

यथोद्दिष्टान्यनीकानि प्रत्यव्यूहन्त पाण्डवाःस्वर्गं परमभीप्सन्तः सुयुद्धेन कुरूद्वहाः

yathoddiṣṭānyanīkāni pratyavyūhanta pāṇḍavāḥsvargaṃ paramabhīpsantaḥ suyuddhena kurūdvahāḥ

मध्ये शिखण्डिनोऽनीकं रक्षितं सव्यसाचिनाधृष्टद्युम्नस्य च स्वयं भीमेन परिपालितम्

madhye śikhaṇḍino'nīkaṃ rakṣitaṃ savyasācinādhṛṣṭadyumnasya ca svayaṃ bhīmena paripālitam

अनीकं दक्षिणं राजन्युयुधानेन पालितम्श्रीमता सात्वताग्र्येण शक्रेणेव धनुष्मता

anīkaṃ dakṣiṇaṃ rājanyuyudhānena pālitamśrīmatā sātvatāgryeṇa śakreṇeva dhanuṣmatā

महेन्द्रयानप्रतिमं रथं तु; सोपस्करं हाटकरत्नचित्रम्युधिष्ठिरः काञ्चनभाण्डयोक्त्रं; समास्थितो नागकुलस्य मध्ये

mahendrayānapratimaṃ rathaṃ tu; sopaskaraṃ hāṭakaratnacitramyudhiṣṭhiraḥ kāñcanabhāṇḍayoktraṃ; samāsthito nāgakulasya madhye

समुच्छ्रितं दान्तशलाकमस्य; सुपाण्डुरं छत्रमतीव भातिप्रदक्षिणं चैनमुपाचरन्ति; महर्षयः संस्तुतिभिर्नरेन्द्रम्

samucchritaṃ dāntaśalākamasya; supāṇḍuraṃ chatramatīva bhātipradakṣiṇaṃ cainamupācaranti; maharṣayaḥ saṃstutibhirnarendram

पुरोहिताः शत्रुवधं वदन्तो; महर्षिवृद्धाः श्रुतवन्त एवजप्यैश्च मन्त्रैश्च तथौषधीभिः; समन्ततः स्वस्त्ययनं प्रचक्रुः

purohitāḥ śatruvadhaṃ vadanto; maharṣivṛddhāḥ śrutavanta evajapyaiśca mantraiśca tathauṣadhībhiḥ; samantataḥ svastyayanaṃ pracakruḥ

ततः स वस्त्राणि तथैव गाश्च; फलानि पुष्पाणि तथैव निष्कान्कुरूत्तमो ब्राह्मणसान्महात्मा; कुर्वन्ययौ शक्र इवामरेभ्यः

tataḥ sa vastrāṇi tathaiva gāśca; phalāni puṣpāṇi tathaiva niṣkānkurūttamo brāhmaṇasānmahātmā; kurvanyayau śakra ivāmarebhyaḥ

सहस्रसूर्यः शतकिङ्किणीकः; परार्ध्यजाम्बूनदहेमचित्रःरथोऽर्जुनस्याग्निरिवार्चिमाली; विभ्राजते श्वेतहयः सुचक्रः

sahasrasūryaḥ śatakiṅkiṇīkaḥ; parārdhyajāmbūnadahemacitraḥratho'rjunasyāgnirivārcimālī; vibhrājate śvetahayaḥ sucakraḥ

तमास्थितः केशवसंगृहीतं; कपिध्वजं गाण्डिवबाणहस्तःधनुर्धरो यस्य समः पृथिव्यां; न विद्यते नो भविता वा कदाचित्

tamāsthitaḥ keśavasaṃgṛhītaṃ; kapidhvajaṃ gāṇḍivabāṇahastaḥdhanurdharo yasya samaḥ pṛthivyāṃ; na vidyate no bhavitā vā kadācit

उद्वर्तयिष्यंस्तव पुत्रसेना;मतीव रौद्रं स बिभर्ति रूपम्अनायुधो यः सुभुजो भुजाभ्यां; नराश्वनागान्युधि भस्म कुर्यात्

udvartayiṣyaṃstava putrasenā;matīva raudraṃ sa bibharti rūpamanāyudho yaḥ subhujo bhujābhyāṃ; narāśvanāgānyudhi bhasma kuryāt

स भीमसेनः सहितो यमाभ्यां; वृकोदरो वीररथस्य गोप्तातं प्रेक्ष्य मत्तर्षभसिंहखेलं; लोके महेन्द्रप्रतिमानकल्पम्

sa bhīmasenaḥ sahito yamābhyāṃ; vṛkodaro vīrarathasya goptātaṃ prekṣya mattarṣabhasiṃhakhelaṃ; loke mahendrapratimānakalpam

समीक्ष्य सेनाग्रगतं दुरासदं; प्रविव्यथुः पङ्कगता इवोष्ट्राःवृकोदरं वारणराजदर्पं; योधास्त्वदीया भयविग्नसत्त्वाः

samīkṣya senāgragataṃ durāsadaṃ; pravivyathuḥ paṅkagatā ivoṣṭrāḥvṛkodaraṃ vāraṇarājadarpaṃ; yodhāstvadīyā bhayavignasattvāḥ

अनीकमध्ये तिष्ठन्तं राजपुत्रं दुरासदम्अब्रवीद्भरतश्रेष्ठं गुडाकेशं जनार्दनः

anīkamadhye tiṣṭhantaṃ rājaputraṃ durāsadamabravīdbharataśreṣṭhaṃ guḍākeśaṃ janārdanaḥ

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

य एष गोप्ता प्रतपन्बलस्थो; यो नः सेनां सिंह इवेक्षते चस एष भीष्मः कुरुवंशकेतु;र्येनाहृतास्त्रिंशतो वाजिमेधाः

ya eṣa goptā pratapanbalastho; yo naḥ senāṃ siṃha ivekṣate casa eṣa bhīṣmaḥ kuruvaṃśaketu;ryenāhṛtāstriṃśato vājimedhāḥ

एतान्यनीकानि महानुभावं; गूहन्ति मेघा इव घर्मरश्मिम्एतानि हत्वा पुरुषप्रवीर; काङ्क्षस्व युद्धं भरतर्षभेण

etānyanīkāni mahānubhāvaṃ; gūhanti meghā iva gharmaraśmimetāni hatvā puruṣapravīra; kāṅkṣasva yuddhaṃ bharatarṣabheṇa

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

केषां प्रहृष्टास्तत्राग्रे योधा युध्यन्ति संजयउदग्रमनसः केऽत्र के वा दीना विचेतसः

keṣāṃ prahṛṣṭāstatrāgre yodhā yudhyanti saṃjayaudagramanasaḥ ke'tra ke vā dīnā vicetasaḥ

के पूर्वं प्राहरंस्तत्र युद्धे हृदयकम्पनेमामकाः पाण्डवानां वा तन्ममाचक्ष्व संजय

ke pūrvaṃ prāharaṃstatra yuddhe hṛdayakampanemāmakāḥ pāṇḍavānāṃ vā tanmamācakṣva saṃjaya

कस्य सेनासमुदये गन्धमाल्यसमुद्भवःवाचः प्रदक्षिणाश्चैव योधानामभिगर्जताम्

kasya senāsamudaye gandhamālyasamudbhavaḥvācaḥ pradakṣiṇāścaiva yodhānāmabhigarjatām

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

उभयोः सेनयोस्तत्र योधा जहृषिरे मुदास्रग्धूपपानगन्धानामुभयत्र समुद्भवः

ubhayoḥ senayostatra yodhā jahṛṣire mudāsragdhūpapānagandhānāmubhayatra samudbhavaḥ

संहतानामनीकानां व्यूढानां भरतर्षभसंसर्पतामुदीर्णानां विमर्दः सुमहानभूत्

saṃhatānāmanīkānāṃ vyūḍhānāṃ bharatarṣabhasaṃsarpatāmudīrṇānāṃ vimardaḥ sumahānabhūt

वादित्रशब्दस्तुमुलः शङ्खभेरीविमिश्रितःकुञ्जराणां च नदतां सैन्यानां च प्रहृष्यताम्

vāditraśabdastumulaḥ śaṅkhabherīvimiśritaḥkuñjarāṇāṃ ca nadatāṃ sainyānāṃ ca prahṛṣyatām