Parva.Adhyaya 6.47

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

क्रौञ्चं ततो महाव्यूहमभेद्यं तनयस्तवव्यूढं दृष्ट्वा महाघोरं पार्थेनामिततेजसा

krauñcaṃ tato mahāvyūhamabhedyaṃ tanayastavavyūḍhaṃ dṛṣṭvā mahāghoraṃ pārthenāmitatejasā

आचार्यमुपसंगम्य कृपं शल्यं च मारिषसौमदत्तिं विकर्णं च अश्वत्थामानमेव च

ācāryamupasaṃgamya kṛpaṃ śalyaṃ ca māriṣasaumadattiṃ vikarṇaṃ ca aśvatthāmānameva ca

दुःशासनादीन्भ्रातॄंश्च स सर्वानेव भारतअन्यांश्च सुबहूञ्शूरान्युद्धाय समुपागतान्

duḥśāsanādīnbhrātṝṃśca sa sarvāneva bhārataanyāṃśca subahūñśūrānyuddhāya samupāgatān

प्राहेदं वचनं काले हर्षयंस्तनयस्तवनानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे शस्त्रास्त्रवेदिनः

prāhedaṃ vacanaṃ kāle harṣayaṃstanayastavanānāśastrapraharaṇāḥ sarve śastrāstravedinaḥ

एकैकशः समर्था हि यूयं सर्वे महारथाःपाण्डुपुत्रान्रणे हन्तुं ससैन्यान्किमु संहताः

ekaikaśaḥ samarthā hi yūyaṃ sarve mahārathāḥpāṇḍuputrānraṇe hantuṃ sasainyānkimu saṃhatāḥ

अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम्पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं पार्थिवसत्तमाः

aparyāptaṃ tadasmākaṃ balaṃ bhīṣmābhirakṣitamparyāptaṃ tvidameteṣāṃ balaṃ pārthivasattamāḥ

संस्थानाः शूरसेनाश्च वेणिकाः कुकुरास्तथाआरेवकास्त्रिगर्ताश्च मद्रका यवनास्तथा

saṃsthānāḥ śūrasenāśca veṇikāḥ kukurāstathāārevakāstrigartāśca madrakā yavanāstathā

शत्रुंजयेन सहितास्तथा दुःशासनेन चविकर्णेन च वीरेण तथा नन्दोपनन्दकैः

śatruṃjayena sahitāstathā duḥśāsanena cavikarṇena ca vīreṇa tathā nandopanandakaiḥ

चित्रसेनेन सहिताः सहिताः पाणिभद्रकैःभीष्ममेवाभिरक्षन्तु सह सैन्यपुरस्कृताः

citrasenena sahitāḥ sahitāḥ pāṇibhadrakaiḥbhīṣmamevābhirakṣantu saha sainyapuraskṛtāḥ

ततो द्रोणश्च भीष्मश्च तव पुत्रश्च मारिषअव्यूहन्त महाव्यूहं पाण्डूनां प्रतिबाधने

tato droṇaśca bhīṣmaśca tava putraśca māriṣaavyūhanta mahāvyūhaṃ pāṇḍūnāṃ pratibādhane

भीष्मः सैन्येन महता समन्तात्परिवारितःययौ प्रकर्षन्महतीं वाहिनीं सुरराडिव

bhīṣmaḥ sainyena mahatā samantātparivāritaḥyayau prakarṣanmahatīṃ vāhinīṃ surarāḍiva

तमन्वयान्महेष्वासो भारद्वाजः प्रतापवान्कुन्तलैश्च दशार्णैश्च मागधैश्च विशां पते

tamanvayānmaheṣvāso bhāradvājaḥ pratāpavānkuntalaiśca daśārṇaiśca māgadhaiśca viśāṃ pate

विदर्भैर्मेकलैश्चैव कर्णप्रावरणैरपिसहिताः सर्वसैन्येन भीष्ममाहवशोभिनम्

vidarbhairmekalaiścaiva karṇaprāvaraṇairapisahitāḥ sarvasainyena bhīṣmamāhavaśobhinam

गान्धाराः सिन्धुसौवीराः शिबयोऽथ वसातयःशकुनिश्च स्वसैन्येन भारद्वाजमपालयत्

gāndhārāḥ sindhusauvīrāḥ śibayo'tha vasātayaḥśakuniśca svasainyena bhāradvājamapālayat

ततो दुर्योधनो राजा सहितः सर्वसोदरैःअश्वातकैर्विकर्णैश्च तथा शर्मिलकोसलैः

tato duryodhano rājā sahitaḥ sarvasodaraiḥaśvātakairvikarṇaiśca tathā śarmilakosalaiḥ

दरदैश्चूचुपैश्चैव तथा क्षुद्रकमालवैःअभ्यरक्षत संहृष्टः सौबलेयस्य वाहिनीम्

daradaiścūcupaiścaiva tathā kṣudrakamālavaiḥabhyarakṣata saṃhṛṣṭaḥ saubaleyasya vāhinīm

भूरिश्रवाः शलः शल्यो भगदत्तश्च मारिषविन्दानुविन्दावावन्त्यौ वामं पार्श्वमपालयन्

bhūriśravāḥ śalaḥ śalyo bhagadattaśca māriṣavindānuvindāvāvantyau vāmaṃ pārśvamapālayan

सौमदत्तिः सुशर्मा च काम्बोजश्च सुदक्षिणःशतायुश्च श्रुतायुश्च दक्षिणं पार्श्वमास्थिताः

saumadattiḥ suśarmā ca kāmbojaśca sudakṣiṇaḥśatāyuśca śrutāyuśca dakṣiṇaṃ pārśvamāsthitāḥ

अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतःमहत्या सेनया सार्धं सेनापृष्ठे व्यवस्थिताः

aśvatthāmā kṛpaścaiva kṛtavarmā ca sātvataḥmahatyā senayā sārdhaṃ senāpṛṣṭhe vyavasthitāḥ

पृष्ठगोपास्तु तस्यासन्नानादेश्या जनेश्वराःकेतुमान्वसुदानश्च पुत्रः काश्यस्य चाभिभूः

pṛṣṭhagopāstu tasyāsannānādeśyā janeśvarāḥketumānvasudānaśca putraḥ kāśyasya cābhibhūḥ

ततस्ते तावकाः सर्वे हृष्टा युद्धाय भारतदध्मुः शङ्खान्मुदा युक्ताः सिंहनादांश्च नादयन्

tataste tāvakāḥ sarve hṛṣṭā yuddhāya bhāratadadhmuḥ śaṅkhānmudā yuktāḥ siṃhanādāṃśca nādayan

तेषां श्रुत्वा तु हृष्टानां कुरुवृद्धः पितामहःसिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान्

teṣāṃ śrutvā tu hṛṣṭānāṃ kuruvṛddhaḥ pitāmahaḥsiṃhanādaṃ vinadyoccaiḥ śaṅkhaṃ dadhmau pratāpavān

ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पेश्यश्च विविधाः परैःआनकाश्चाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत्

tataḥ śaṅkhāśca bheryaśca peśyaśca vividhāḥ paraiḥānakāścābhyahanyanta sa śabdastumulo'bhavat

ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौप्रदध्मतुः शङ्खवरौ हेमरत्नपरिष्कृतौ

tataḥ śvetairhayairyukte mahati syandane sthitaupradadhmatuḥ śaṅkhavarau hemaratnapariṣkṛtau

पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजयःपौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः

pāñcajanyaṃ hṛṣīkeśo devadattaṃ dhanaṃjayaḥpauṇḍraṃ dadhmau mahāśaṅkhaṃ bhīmakarmā vṛkodaraḥ

अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरःनकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ

anantavijayaṃ rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥnakulaḥ sahadevaśca sughoṣamaṇipuṣpakau

काशिराजश्च शैब्यश्च शिखण्डी च महारथःधृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्च महायशाः

kāśirājaśca śaibyaśca śikhaṇḍī ca mahārathaḥdhṛṣṭadyumno virāṭaśca sātyakiśca mahāyaśāḥ

पाञ्चाल्यश्च महेष्वासो द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाःसर्वे दध्मुर्महाशङ्खान्सिंहनादांश्च नेदिरे

pāñcālyaśca maheṣvāso draupadyāḥ pañca cātmajāḥsarve dadhmurmahāśaṅkhānsiṃhanādāṃśca nedire

स घोषः सुमहांस्तत्र वीरैस्तैः समुदीरितःनभश्च पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयत्

sa ghoṣaḥ sumahāṃstatra vīraistaiḥ samudīritaḥnabhaśca pṛthivīṃ caiva tumulo vyanunādayat

एवमेते महाराज प्रहृष्टाः कुरुपाण्डवाःपुनर्युद्धाय संजग्मुस्तापयानाः परस्परम्

evamete mahārāja prahṛṣṭāḥ kurupāṇḍavāḥpunaryuddhāya saṃjagmustāpayānāḥ parasparam